Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 156 trên 483
Dâu tây giàu dưỡng chất và tốt cho tim mạch, nhưng dữ liệu nghiên cứu hiện nay chưa chứng minh độ an toàn trên mọi đối tượng. Người có cơ địa dị ứng, bệnh trào ngược dạ dày, tiền sử sỏi thận và người dùng thuốc chống đông cần đặc biệt cẩn trọng, tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thường xuyên.
Dù được dùng trong dân gian, dâu gia xoan hoàn toàn chưa có dữ liệu an toàn trên thai phụ và trẻ nhỏ. Nhiều nghiên cứu cảnh báo dược liệu này có hoạt tính gây chết tế bào, diệt cỏ và gây biến đổi gan, thận trên động vật, do đó phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ tuyệt đối không nên dùng.
Dâu đỏ, dâu đen (thường gọi là dâu rượu) và dâu tằm trắng mang giá trị dinh dưỡng khác biệt. Trong khi dâu trắng có lượng đường hòa tan cao tạo vị ngọt đậm, thì các loại dâu sẫm màu lại vượt trội về hàm lượng flavonoid, anthocyanin, vitamin C và chất xơ, mang đến khả năng chống oxy hóa mạnh mẽ hơn cho cơ thể.
Vỏ thân dây gân được ưa chuộng nhờ chứa nhiều hoạt chất sinh học quý như anthraquinone và flavonoid có tính kháng viêm, kháng khuẩn. Tuy nhiên, phần lớn các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở mức thử nghiệm trong ống nghiệm, người dùng không nên tự ý lạm dụng điều trị thay thuốc tây.
Các phân tích phòng thí nghiệm xác nhận chiết xuất dâu núi chứa hàm lượng phong phú các polyphenol như hyperoside, (+)-catechin, acid ellagic và rutin, mang lại hoạt tính chống oxy hóa mạnh trong ống nghiệm. Dù vậy, người tiêu dùng cần thận trọng và hiểu đúng giới hạn thực tế trước khi sử dụng.
Dây bá được lưu truyền với nhiều tác dụng sinh học, nhưng dữ liệu an toàn trên người hiện còn thiếu hụt nghiêm trọng. Phụ nữ mang thai, mẹ đang cho con bú và người mắc bệnh dạ dày cần tránh dùng do nguy cơ kích ứng tiêu hóa và độc tính chưa được kiểm chứng đầy đủ.
Phụ nữ mang thai hoàn toàn có thể ăn dâu rượu nhưng cần sơ chế đúng cách để loại bỏ ấu trùng ruồi giấm ẩn sâu trong các khe quả. Bản thân ấu trùng không phải ký sinh trùng nguy hiểm, song nguy cơ nhiễm khuẩn thực phẩm đi kèm có thể gây rối loạn tiêu hóa nghiêm trọng cho thai phụ.
Nước sắc dây chìa vôi thường được truyền tai dùng để chữa đau nhức xương khớp và giảm cân. Dù nghiên cứu cho thấy chiết xuất thảo mộc này khá an toàn ở liều thông thường, phụ nữ mang thai, người hạ đường huyết và người bệnh suy thận cần hết sức thận trọng khi sử dụng để tránh rủi ro sức khỏe.
Trà lá dâu tây rừng giàu ellagitannin mang lại đặc tính chống oxy hóa và giúp săn se niêm mạc, hỗ trợ cải thiện tình trạng tiêu chảy nhẹ. Tuy nhiên, việc uống trà quá đặc hoặc dùng kéo dài có thể khiến lượng tannin dư thừa kích ứng niêm mạc dạ dày, gây cồn cào, buồn nôn và khó chịu đường tiêu hóa.
Người đau dạ dày có thể ăn dâu rượu nhưng cần hết sức cẩn trọng, đặc biệt tránh ăn lúc bụng đói. Lượng citric acid và malic acid tự nhiên trong quả có thể gây kích ứng niêm mạc, làm tăng tiết dịch vị và bùng phát cơn đau tức, cồn cào thượng vị nếu không có thức ăn đệm lót.
Dâu tây cấp đông công nghiệp giữ lại phần lớn chất chống oxy hóa và anthocyanin suốt 6 tháng, không hề kém cạnh dâu tươi. Trong khi đó, dâu tươi để ở nhiệt độ phòng mất gần một nửa lượng vitamin C sau 7 ngày, nhưng bảo quản lạnh ở 4 độ C giúp hạn chế đáng kể sự hao hụt này.
Người có tiền sử sỏi thận canxi oxalat không bắt buộc phải kiêng tuyệt đối dâu tây. Bằng chứng khoa học cho thấy dù dâu tây có thể làm tăng đào thải oxalat qua nước tiểu, bạn vẫn có thể ăn lượng vừa phải nếu kết hợp đủ canxi trong chế độ ăn hàng ngày.
Nước sắc quả dành dành núi chứa nhiều hoạt chất chuyển hóa có thể gây độc cho gan, thận và kích ứng tiêu hóa. Bốn nhóm đối tượng gồm phụ nữ có thai, người suy giảm chức năng gan thận, người tiêu chảy mạn tính và người chuẩn bị phẫu thuật không nên tự ý dùng để tránh các biến chứng nguy hiểm.
Dâu gai chứa nhiều hoạt chất chuyển hóa mạnh nhưng bằng chứng an toàn trên người còn rất hạn chế. Phụ nữ mang thai, người đang cho con bú, người sắp phẫu thuật và người dị ứng họ Dâu tằm cần thận trọng, tránh tự ý sử dụng để phòng ngừa các rủi ro sức khỏe.
Quả dây bá (*Scindapsus officinalis*) chứa các hoạt chất chống oxy hóa đặc trưng gồm flavonoid, terpene, alkaloid và nhóm este caffeoyl cyclobutantetraol mới lạ. Các nghiên cứu tiền lâm sàng bước đầu ghi nhận khả năng dập tắt gốc tự do in vitro và cải thiện chỉ số men chống oxy hóa trên động vật thí nghiệm.
Vỏ du đỏ (Ulmus rubra) là thảo dược phổ biến, nhưng liệu dùng dược liệu này có gây kích ứng hay phản ứng chéo với phấn hoa cây rừng không? Nghiên cứu thực vật cho thấy cây họ Du thụ phấn và lai tạp tự nhiên mạnh mẽ, đòi hỏi người có cơ địa dị ứng phấn hoa, bệnh nhân tắc nghẽn tiêu hóa và người dùng nhiều thuốc phải hết sức cẩn trọng.
Nước nấu từ lá dong khô thường được nhiều người truyền tai nhau uống sau Tết để "mát gan", giải rượu. Thực chất, cảm giác nhẹ nhõm đến từ việc cơ thể được bù đủ nước, trong khi chưa có bằng chứng khoa học khẳng định nước lá dong khô có thể trực tiếp làm thay đổi hoạt tính enzym hay phục hồi tổn thương gan ở người.
Dâu gai và dâu tằm cùng thuộc họ Dâu tằm (Moraceae) nhưng khác biệt rõ rệt về thành phần dược tính. Trong khi dâu gai nổi bật với các dẫn xuất phenolic như parishin và carotenoid, dâu tằm lại tập trung nguồn chất chống oxy hóa mạnh gồm anthocyanin, flavonoid, stilbenoid (oxyresveratrol) và các alkaloid tự nhiên mang nhiều tiềm năng sinh học.
Dâu rượu chứa nồng độ dồi dào các chất chống oxy hóa như cyanidin-3-glucoside và flavonoid myricetin trong quả, lá và vỏ cây qua các kiểm nghiệm phòng thí nghiệm. Dù vậy, hầu hết dữ liệu mới dừng ở mức tế bào và động vật, chưa có thử nghiệm lâm sàng trực tiếp trên người.
Phụ nữ mang thai, phụ nữ cho con bú và người có thể trạng tỳ vị hư hàn cần tránh tuyệt đối việc uống dịch chiết lá dong tươi. Thói quen dân gian này tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc, rối loạn tiêu hóa do tính hàn mạnh, nguy cơ nhiễm khuẩn cao và hiện chưa có nghiên cứu khoa học nào chứng minh tính an toàn độc tính mạn trên người.
