Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 171 trên 483
Cù đèn lá dày chứa nhiều diterpenoid có hoạt tính sinh học mạnh. Bằng chứng khoa học cảnh báo dược liệu chi cù đèn gây độc tính phôi thai, tăng men gan và dị tật ở động vật, tuyệt đối chống chỉ định cho phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người suy giảm chức năng gan.
So với khoai tây chứa nhiều tinh bột tiêu hóa nhanh dễ làm tăng đường huyết, cúc vu phù hợp cho việc giảm cân hơn nhờ chứa gần 60% chất xơ fructan hòa tan, chỉ số đường huyết thấp và khả năng ghìm mức tăng glucose sau bữa ăn, giúp kéo dài cảm giác no tự nhiên.
Nhai lá coca không giúp tăng dung tích hiếu khí hay nâng cao thể lực thực tế mà chỉ can thiệp vào tín hiệu chuyển hóa và thần kinh. Các nghiên cứu chỉ ra thói quen này làm biến đổi sử dụng năng lượng, gây cô đặc thể tích huyết tương và đẩy nhịp tim lên cao trong lúc vận động.
Thân rễ chi cói chứa nhiều hợp chất sinh học phức tạp nhưng chưa có hồ sơ an toàn lâm sàng đầy đủ. Việc tùy tiện sử dụng các bài thuốc truyền miệng từ dược liệu này tiềm ẩn nguy cơ gây độc cho thận và gây rủi ro khôn lường cho phụ nữ mang thai.
Cúc lục lăng có tác dụng kháng viêm đường hô hấp, nhưng thiếu dữ liệu an toàn trên diện rộng. Phụ nữ mang thai, người đang cho con bú và trẻ nhỏ không nên tự ý dùng dược liệu này tại nhà để tránh rủi ro ngộ độc thai nhi và biến chứng nguy hiểm.
Cúc kim tiền (*Calendula officinalis*) tuy được ứng dụng rộng rãi trong mỹ phẩm và chăm sóc da, nhưng những người có tiền sử dị ứng với thực vật họ Cúc (Asteraceae) tuyệt đối không nên dùng. Nguy cơ dị ứng chéo từ các hợp chất sesquiterpene lactone có thể kích hoạt viêm da tiếp xúc, nổi mày đay và nhiều phản ứng quá mẫn nghiêm trọng.
Cây côi khác các loài đước thông thường ở chỗ thuộc họ Cà phê (Rubiaceae), dạng cây bụi, không có hạt sinh con hay tuyến tiết muối. Loài này thích nghi nhờ nhân đôi gen nối tiếp, đồng thời chứa nhiều hoạt chất đặc thù như iridoid, lupeol và các chất kháng khuẩn từ nấm nội sinh.
Nhiều người truyền tai dùng cù đèn lá bạc trị tiêu chảy, nhưng khoa học cảnh báo chi thực vật này chứa các chất kích thích cơ trơn và ức chế miễn dịch. Dùng sai loài hay quá liều dễ gây co thắt ruột dữ dội, tẩy xổ tàn khốc và làm bệnh tiêu chảy thêm trầm trọng.
Cóc rừng nổi trội hơn cóc nhà về hàm lượng tannin và các polyphenol chống oxy hóa, tạo nên vị chát gắt đặc trưng. Trong khi đó, cóc trồng có vị chua thanh dịu, dễ ăn hơn; cả hai loại đều cung cấp acid hữu cơ tự nhiên có lợi cho sức khỏe nếu dùng đúng cách.
Cây cù đề chứa các hợp chất hoạt tính mạnh từng được nghiên cứu để diệt ấu trùng muỗi, chưa có bằng chứng an toàn khi uống. Người bệnh gan, thận, phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ tuyệt đối không nên tự ý dùng để tránh nguy cơ ngộ độc mô.
Vú sữa ngọt mát, nhưng thói quen cạo sâu sát lớp vỏ lại vô tình đưa lượng lớn tannin và nhựa chát vào cơ thể. Hợp chất tannin gây săn se niêm mạc ruột, ức chế enzyme tiêu hóa và làm chậm nhu động ruột, tiềm ẩn nguy cơ gây đầy bụng, táo bón kéo dài nếu lạm dụng thường xuyên.
Phụ nữ mang thai và cho con bú không nên dùng cóc kèn leo vì hoàn toàn chưa có dữ liệu lâm sàng chứng minh tính an toàn trên thai kỳ. Dù có tác dụng giảm đau trên người bình thường, việc thiếu hụt bằng chứng về nguy cơ quái thai đòi hỏi mẹ bầu phải tránh xa.
Chiết xuất cóc kèn leo có tác dụng giảm đau cơ xương khớp tương đương thuốc kháng viêm nhưng tiềm ẩn rủi ro tiêu hóa và tác động chuyển hóa. Bốn nhóm người gồm suy giảm chức năng gan, suy thận, viêm loét dạ dày và người chuẩn bị phẫu thuật tuyệt đối không tự ý sử dụng.
Tinh dầu cây cò cò chứa nhiều hợp chất quý như patchouli alcohol và pogostone, có khả năng ức chế một số vi khuẩn và nấm trong phòng thí nghiệm. Dù vậy, các bằng chứng hiện nay chưa chứng minh được hiệu quả kháng khuẩn lâm sàng trên người, người dân không nên tự ý dùng thay thuốc điều trị.
Dù phân tích thô cho thấy lá coca chứa lượng canxi và sắt rất cao, các nghiên cứu khoa học khẳng định độ khả dụng sinh học của chúng cực thấp do chất ức chế hấp thu. Lượng dùng thực tế không đủ cung cấp dinh dưỡng, trong khi nguy cơ từ alkaloid cocaine tự nhiên lại tiềm ẩn nhiều tác hại sức khỏe.
Phụ nữ mang thai và cho con bú không nên dùng hạt cô la. Loại hạt này chứa hàm lượng caffeine cùng các chất kích thích tự nhiên rất cao. Nghiên cứu chỉ ra chiết xuất hạt cô la có thể gây độc thần kinh, biến đổi cấu trúc tiểu não và làm suy giảm cân nặng sơ sinh.
Hạt cô la và hạt cà phê đều chứa xanthine kích thích tiết dịch vị, nhưng hạt cà phê giàu axit chlorogenic thay đổi theo độ rang, trong khi hạt cô la chứa nhiều tannin, saponin và alkaloid có thể gây tổn thương niêm mạc dạ dày khi dùng liều cao dài ngày.
Quả cóc rừng chứa hàm lượng chất chống oxy hóa cao nhưng lại mang vị chua gắt và nhiều hợp chất kích thích. Bốn nhóm đối tượng gồm người viêm loét dạ dày, trào ngược dịch vị, bệnh lý sỏi thận và tiêu hóa nhạy cảm cần hạn chế ăn để tránh kích ứng niêm mạc, quá tải acid.
Chiết xuất vỏ cây đầu heo chứa các hợp chất diarylheptanoid garuganin và thể hiện khả năng quét gốc tự do DPPH đạt gần 70% trong thử nghiệm phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, các garuganin tinh khiết hiện mới chỉ được chứng minh gây độc tế bào ung thư in vitro, chưa đủ bằng chứng khẳng định công dụng chống oxy hóa độc lập trên người.
Vỏ ổi chứa tới 90% lượng vitamin C của toàn bộ quả và có khả năng chống oxy hóa cao gấp 10 lần phần thịt. Việc gọt bỏ vỏ khiến bạn lãng phí phần lớn dưỡng chất quý giá; người tiêu dùng nên rửa sạch và ăn cả vỏ nếu quả ổi đảm bảo an toàn vệ sinh.
