Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.609 bài, trang 43 trên 481
Quả vả sống là món ăn kèm quen thuộc nhưng chứa lượng nhựa và chất chát tự nhiên dễ gây kích ứng niêm mạc đường tiêu hóa. Người bị viêm loét dạ dày, mắc hội chứng ruột kích thích và người chuẩn bị phẫu thuật nên kiêng ăn sống loại quả này để phòng ngừa đau bụng, chướng hơi và biến chứng tiêu hóa ngoài ý muốn.
Cây vảy tê tê đẹp (*Phyllodium pulchellum*) là thảo mộc tự nhiên có tiềm năng chống oxy hóa trong ống nghiệm, nhưng phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người suy giảm chức năng gan không nên dùng để trị bệnh do hoàn toàn thiếu dữ liệu an toàn lâm sàng trên người.
Vù hương là loài cây giàu tinh dầu thơm thường dùng trong dân gian, nhưng chứa hoạt chất safrole có thể gây tổn thương DNA và tiềm ẩn nguy cơ cho sự phát triển của thai nhi. Phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ được khuyến cáo không nên sử dụng nhằm tránh những tác động độc tính nguy hiểm.
Nhiều người truyền tai nhau uống trà vân hương để trị đau bụng kinh, nhưng y học hiện đại chưa ghi nhận bằng chứng an toàn trên người. Dù nghiên cứu động vật cho thấy khả năng chống co thắt, vân hương tiềm ẩn nguy cơ gây thai chết lưu và tổn thương hệ sinh sản.
Polyphenol trong vú bò và các loài thực vật họ hàng mang hoạt tính chống oxy hóa tự nhiên trong thử nghiệm ống nghiệm. Khả năng hấp thu sinh học qua đường tiêu hóa người bị giới hạn, người dân không nên thần thánh hóa nước sắc thành thuốc trị bệnh.
Cây vân hương được dân gian lưu truyền như bài thuốc điều hòa kinh nguyệt, nhưng các nghiên cứu độc chất học hiện đại cảnh báo loại thảo mộc này gây độc phôi thai, chết thai và tổn thương gan. Phụ nữ mang thai hoặc đang chuẩn bị thụ thai cần tránh tuyệt đối việc sử dụng thảo dược này.
Cây vạn tuế chứa nhiều độc tố tự nhiên nguy hiểm như cycasin và BMAA. Dù từng được chế biến lấy tinh bột sago trong dân gian, quy trình ngâm rửa truyền thống tiềm ẩn nguy cơ tồn dư chất độc và nhiễm kim loại nặng, dễ dẫn đến ngộ độc tiêu hóa và tổn thương thần kinh.
Dù chứa hàm lượng oxit sắt lớn, khoáng vật vũ dư lương (Limonitum) không thể thay thế viên sắt bổ máu. Nghiên cứu khoáng vật học chỉ ra phần lớn sắt trong dược liệu này ở dạng Fe3+ khó hấp thu, sinh khả dụng kém xa các dạng sắt y tế hiện đại và thiếu bằng chứng lâm sàng.
Quả vót châu Âu (*Viburnum opulus*) tuyệt đối không nên ăn sống trực tiếp. Do chứa hàm lượng cao các hợp chất glycoside, saponin và tannin ở lớp vỏ tươi, việc ăn sống có thể gây kích ứng đường tiêu hóa, nôn mửa và tiêu chảy; quả chỉ an toàn sau khi đã nấu chín kỹ hoặc lên men.
Nhiều người truyền tai nhau dùng cây vót châu Âu để an thai nhờ đặc tính chống co thắt, nhưng y học hiện đại khuyến cáo phụ nữ mang thai không nên sử dụng. Dược liệu này hoàn toàn thiếu dữ liệu an toàn trên người mang thai và tiềm ẩn rủi ro khó lường cho thai nhi.
Nấm vân chi chứa hợp chất polysaccharopeptide (PSP) hoạt động như một prebiotic tự nhiên. PSP đi xuống đại tràng đóng vai trò thức ăn chọn lọc giúp nuôi dưỡng hai chủng lợi khuẩn quan trọng là Bifidobacterium và Lactobacillus, đồng thời ức chế vi khuẩn có hại và cân bằng hệ vi sinh đường ruột ở người.
Cây vú bò thường được truyền miệng là bài thuốc dân gian giúp mẹ sau sinh lợi sữa, thông tia sữa. Tuy nhiên, y học hiện đại hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả và độ an toàn của dược liệu này trên phụ nữ cho con bú.
Nấm vân chi được nhiều người săn đón nhằm tăng sức đề kháng và hỗ trợ trị ung thư, song việc tự ý dùng liều cao có thể gây nguy hiểm cho người ghép tạng, người mắc bệnh tự miễn, rối loạn đông máu và phụ nữ mang thai do đặc tính điều hòa miễn dịch và thiếu dữ liệu an toàn.
Phụ nữ mang thai không nên tự ý dùng lá vông nem để an thần do nguy cơ kích thích co bóp tử cung dẫn đến dọa sảy thai hoặc sinh non. Ngoài ra, độc tính của dược liệu này đối với sự phát triển của thai nhi hiện vẫn chưa được kiểm chứng khoa học an toàn.
Canh lá vông nem từ lâu được dùng để an thần, dễ ngủ nhờ chứa alkaloid có tác dụng ức chế thần kinh trung ương và giãn cơ. Nhiệt độ nấu thông thường không làm mất hoàn toàn hoạt chất, nhưng người dùng cần ăn lượng vừa phải để tránh nguy cơ quá liều gây mệt mỏi cơ bắp.
Vân mộc hương là vị thuốc quý cho hệ tiêu hóa nhưng khoa học hiện vẫn chưa xác lập giới hạn liều dùng an toàn cụ thể để sử dụng hằng ngày. Người tiêu dùng cần cẩn trọng với nguy cơ dùng quá liều và hiểm họa ngộ độc thận từ các loại rễ cây giả mạo.
Nhiều người có thói quen sắc cây vòi voi nhám uống dài ngày để trị đau nhức xương khớp. Tuy nhiên, y học đã chứng minh các loài thuộc chi này chứa độc chất pyrrolizidine alkaloid, có thể gây tổn thương nội mô mạch máu, dẫn đến tắc tĩnh mạch gan tích lũy, xơ gan và suy gan nguy hiểm tính mạng.
Vòi voi nhám chứa độc chất pyrrolizidine alkaloid gây hoại tử tế bào gan và tắc tĩnh mạch nội gan. Phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người suy giảm chức năng gan thận tuyệt đối không được sử dụng dưới bất kỳ hình thức nào để tránh nguy cơ suy gan tối cấp, dị tật thai sản và tử vong.
Vân mộc hương là vị thuốc quen thuộc trị bệnh đường tiêu hóa nhưng phụ nữ mang thai tuyệt đối không nên tự ý sử dụng. Hoạt chất trong dược liệu này tiềm ẩn nguy cơ kích thích co bóp tử cung, tác động lên tim mạch và hiện hoàn toàn thiếu hụt dữ liệu an toàn tiền lâm sàng đối với sự phát triển của thai nhi.
Dịch chiết chuẩn hóa từ nấm vân chi mang lại hiệu quả vượt trội so với bột nấm thô nhờ tách chiết các polysaccharide tan trong nước như PSK và PSP, giúp cơ thể dễ hấp thu thay vì bị cản trở bởi chất xơ khó tiêu.
