Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
1.602 bài, trang 61 trên 81
Người bị dị ứng trứng gà không thể tự ý ăn trứng cút để thay thế vì tỷ lệ phản ứng chéo giữa hai loại trứng này rất cao, có thể lên tới gần 70% trên xét nghiệm da và hơn 40% trong thử nghiệm ăn thực tế. Việc thay thế sai lầm này tiềm ẩn nguy cơ bùng phát dị ứng cấp tính, thậm chí đe dọa tính mạng.
Quả đỏ của cây trọng đũa cảnh (*Ardisia crenata*) tuyệt đối không ăn được. Các nghiên cứu chỉ ra quả và các bộ phận của cây chứa saponin triterpene và dẫn xuất benzoquinone có hoạt tính độc tế bào, dễ gây bỏng rát họng, nôn mửa và ngộ độc tiêu hóa cấp tính, đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ nhỏ.
Người hay bị lạnh bụng, tiêu chảy tuyệt đối không nên dùng hạt trắc bách vì loại hạt này chứa hàm lượng dầu béo thực vật rất cao. Khi hệ tiêu hóa đang suy yếu, lượng dầu đậm đặc sẽ kích thích nhu động ruột, ngăn tái hấp thu nước và khiến tình trạng phân lỏng, tiêu chảy trở nên trầm trọng hơn.
Nhiều người chi tiền xét nghiệm vitamin D khi khám tổng quát vì lo thiếu chất. Tuy nhiên, các cơ quan y tế khẳng định người khỏe mạnh không triệu chứng không cần làm xét nghiệm này định kỳ, do thiếu bằng chứng về lợi ích sức khỏe và dễ gây lãng phí.
Nhiều người phân vân giữa lá trầu không và lá chè xanh khi cần rửa vết thương ngoài da. Dữ liệu y học hiện tại ghi nhận lá trầu không sở hữu phổ kháng khuẩn và kháng nấm trực tiếp rất mạnh trên các mầm bệnh da liễu, trong khi chè xanh nổi bật hơn ở khả năng phục hồi tổn thương và chống viêm.
Các nghiên cứu thực nghiệm trên động vật cho thấy dịch chiết và tanin từ trâm mốc có tác dụng giảm tổn thương niêm mạc, chống oxy hóa và phục hồi chất nhầy dạ dày. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người còn thiếu, người bệnh không nên tự ý dùng trâm mốc thay thế thuốc điều trị loét dạ dày.
Các nghiên cứu thực nghiệm bán trường diễn cho thấy dịch chiết cây trâm bầu không gây độc cho thận ở liều lượng thông thường, thậm chí còn hỗ trợ hạ men gan và giảm mỡ máu,. Tuy nhiên, dùng liều quá cao có thể gây nguy cơ cho gan, vì vậy không nên lạm dụng dài ngày.
Nhiều người lo ngại sợi mì ăn liền tồn tại nhiều ngày trong bụng mà không tiêu. Dữ liệu khoa học cho thấy sợi mì được phân giải liên tục qua dạ dày và ruột, nhưng mì chiên qua dầu thực sự có tốc độ thủy phân tinh bột và đạm chậm hơn đáng kể so với mì không chiên.
Nhiều người có thói quen sắc lá tràm dài hoặc nuốt tinh dầu để giảm ho, nhưng phương pháp này tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc cấp tính. Nồng độ cineole và terpenes đậm đặc khi uống vào có thể kích ứng tiêu hóa, gây ngủ lơ mơ, mất điều hòa vận động và ức chế hệ thần kinh trung ương.
Hiện tượng "say bột ngọt" không phải dị ứng miễn dịch mà là phức hợp triệu chứng thần kinh - vận mạch thoáng qua khi nồng độ glutamate tăng nhanh sau bữa ăn vượt ngưỡng chịu đựng. Người nhạy cảm có thể bị nhức đầu, căng cứng cơ hàm hoặc tê bì nhưng các dấu hiệu này thường tự thoái lui.
Hiện tượng mặt và mí mắt sưng húp sau khi ăn mì tôm đêm bắt nguồn từ lượng natri rất cao trong nước súp mì, khiến cơ thể tích giữ nước trong khoang ngoại bào. Khi nằm ngủ suốt đêm, lượng chất lỏng này dịch chuyển ngược lên vùng mô lỏng lẻo ở mặt gây phù nề.
Sợi mì ăn liền có màu vàng tươi và giữ được độ dai giòn trong nước nóng chủ yếu nhờ tác động của các loại muối kiềm (kansui) phản ứng với hợp chất tự nhiên trong bột mì, kết hợp cùng mạng lưới liên kết chéo của protein và tinh bột bền vững.
Hơi thở nồng mùi tỏi dù đã đánh răng kỹ là do hợp chất lưu huỳnh allyl methyl sulfide hấp thu vào máu và liên tục thoát ra ngoài qua phổi khi thở. Để khắc phục nhanh chóng, bạn nên nhai táo sống, xà lách tươi hoặc uống sữa nguyên kem ngay sau khi ăn.
Hiện chưa có liều lượng chuẩn hóa tuyệt đối trên người cho cây trinh nữ khô, nhưng nghiên cứu động vật cho thấy khoảng an toàn khá rộng; người lớn dùng theo kinh nghiệm không nên quá 15-30g khô/ngày và cần nghỉ 1-2 tuần sau mỗi đợt dùng 2-3 tuần.
Hiện tượng một số người thấy rau mùi (ngò rí) có mùi như xà phòng xuất phát từ yếu tố di truyền. Sự biến thiên ở các gen thụ thể hóa giác như TRPA1, GNAT3, TAS2R50 khiến họ nhạy cảm đặc biệt với các hợp chất aldehyde bay hơi tự nhiên có trong lá rau, tạo ra cảm giác mùi khó chịu thay vì hương thơm tươi mát.
Hạt tiêu thất chuẩn tự nhiên rất dễ phân biệt với các loại quả rừng độc hại nhờ phần cuống quả dính liền đặc trưng như chiếc đuôi nhỏ và mùi thơm cay ấm pha lẫn nốt hương long não, giúp người dùng tránh mua nhầm dược liệu kém chất lượng trôi nổi.
Chiết xuất tri mẫu chứa timosaponin A-III và mangiferin có bằng chứng khoa học giúp chống oxy hóa, giảm nếp nhăn và bảo vệ da trước tác hại của tia UV. Tuy nhiên, hoạt chất này chưa được chứng minh có khả năng ức chế trực tiếp sắc tố melanin để làm trắng da.
Các nghiên cứu lâm sàng khẳng định liều lượng chuẩn của bột tiểu đậu khấu cho sức khỏe là 3 gam mỗi ngày. Mức dùng này mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc chống viêm, hỗ trợ kiểm soát đường huyết và cải thiện gan nhiễm mỡ mà không gây tác dụng phụ.
Khuôn mặt sưng phù sau bữa tối nhiều đồ mặn là hiện tượng cơ thể giữ nước ngoại bào để cân bằng áp suất thẩm thấu do nạp quá nhiều natri. Khi nằm ngủ, chất lỏng dư thừa dễ dàng dồn lên vùng mô lỏng lẻo ở mặt và mí mắt, tạo cảm giác sưng húp vào sáng hôm sau.
Nhiều người ăn mặn nhưng huyết áp vẫn ổn định nhờ cơ chế kháng muối tự nhiên do di truyền quy định, giúp thận bài tiết natri dư thừa hiệu quả. Tuy nhiên, ăn thừa muối vẫn âm thầm tàn phá mạch máu và làm tăng tỷ lệ tử vong tim mạch.
