Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.330 bài, trang 15 trên 367
Hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh tương tác trực tiếp giữa đảng sâm bắc và thuốc chống đông warfarin hay aspirin trên người. Tuy nhiên, việc phối hợp thuốc chống đông với các chất kháng tiểu cầu làm tăng mạnh nguy cơ xuất huyết lớn, đòi hỏi người bệnh phải hết sức cẩn trọng.
Nhiều người truyền tai nhau bài thuốc sắc vỏ cây đầu lân (cây sala) uống để chữa đau bụng, nhưng khoa học cảnh báo việc này tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc cao. Vỏ cây chứa nhiều hợp chất có hoạt tính sinh học mạnh gây độc tế bào dạ dày trong thử nghiệm, chưa hề có bằng chứng an toàn trên người.
Đậu mỏ và đậu đen xanh lòng là hai loài thực vật khác nhau. Đậu mỏ hạt nhỏ, dẹt, giàu polyphenol và flavonoid vượt trội, giúp hỗ trợ chống oxy hóa và bảo vệ tế bào. Người tiêu dùng cần phân biệt rõ hình thái để tránh nhầm lẫn và sử dụng đúng mục đích.
Uống nước sắc đậu ma cùng thuốc tây tiềm ẩn nguy cơ tương tác bất lợi nghiêm trọng. Hoạt chất puerarin trong cây có khả năng ức chế hoặc kích hoạt các enzym gan cytochrome P450, làm thay đổi tốc độ chuyển hóa thuốc, dễ dẫn tới tăng độc tính hoặc làm mất tác dụng của các loại thuốc điều trị đi kèm.
Nhiều lời đồn cho rằng đậu mỏ là "thần dược" giải độc gan, nhưng khoa học hiện nay chưa có bằng chứng lâm sàng xác nhận công dụng này ở người. Ngược lại, các nghiên cứu thực nghiệm cảnh báo chiết xuất từ đậu mỏ có khả năng diệt tinh trùng và làm suy giảm chức năng sinh sản nam giới.
Đậu khấu là gia vị phổ biến nhưng người mắc bệnh sỏi mật cần hết sức thận trọng khi dùng. Các hoạt chất trong thảo dược này có thể kích thích túi mật co bóp mạnh, làm tăng nguy cơ kẹt sỏi và khởi phát cơn đau quặn mật cấp tính, đồng thời tiềm ẩn tương tác với thuốc điều trị.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước lá đậu chiều để chữa dứt điểm đau nhức xương khớp. Dù một số chiết xuất từ lá cây có hoạt tính kháng viêm trong ống nghiệm và trên động vật, chưa có bằng chứng lâm sàng nào chứng minh lá đậu chiều điều trị được bệnh viêm khớp ở người.
Hoa đậu biếc được nhiều người ca ngợi là "thần dược" giúp sáng mắt và làm đẹp da nhờ giàu chất chống oxy hóa. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy công dụng này chủ yếu xuất phát từ suy diễn trong phòng thí nghiệm, trong khi các thử nghiệm lâm sàng trên người vẫn còn rất hạn chế.
Nhiều người ngộ nhận toàn bộ cây đậu biếc đều lành tính, song các nghiên cứu khoa học cho thấy rễ và hạt của loài cây này chứa nhiều saponin và peptide sinh học đậm đặc. Chúng chưa từng được chứng minh an toàn để ăn uống, do đó người dân tuyệt đối không nên dùng rễ và hạt đậu biếc làm thực phẩm.
Các chất kháng dinh dưỡng trong đậu chiều như phytate và chất ức chế men tiêu hóa có thể làm giảm hấp thu sắt, canxi và gây đầy bụng. Tuy nhiên, các phương pháp ngâm từ 12-18 giờ, ủ nảy mầm hoặc nấu áp suất sẽ giúp loại bỏ phần lớn rào cản này, tối ưu hóa giá trị dinh dưỡng của hạt.
Ăn hạt đậu ván dại sống có thể gây ngộ độc và viêm mô nghiêm trọng do chứa lượng lớn lectin tự nhiên. Độc chất protein này có khả năng phá hủy điện thế màng ty thể tế bào, kích hoạt phản ứng sưng phù nề và tổn thương DNA trên các mô hình động vật thực nghiệm.
Nhiều người lầm tưởng Concanavalin A từ hạt đậu kiếm là hoạt chất tăng cường đề kháng, nhưng thực tế đây chỉ là công cụ nghiên cứu tế bào trong phòng thí nghiệm. Khi hấp thụ qua đường tiêu hóa, lectin Con A trong hạt sống là chất độc gây tổn thương niêm mạc ruột và cản trở hấp thu nghiêm trọng.
Chưa có nghiên cứu trực tiếp khẳng định đậu ván dại tương tác với từng loại thuốc điều trị cụ thể. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy hoạt chất tự nhiên trong thảo mộc có thể làm biến đổi enzym chuyển hóa và protein vận chuyển ở ruột, tiềm ẩn nguy cơ làm giảm tác dụng hoặc tăng độc tính của thuốc điều trị.
Nước sắc đậu triều thường được truyền tai giúp giã rượu và triệt tiêu nồng độ cồn. Tuy nhiên, khoa học chứng minh loại hạt này không thể làm giảm hay loại bỏ cồn trong cơ thể. Những ghi nhận hiện nay chỉ cho thấy tiềm năng chống oxy hóa trên động vật thực nghiệm, hoàn toàn không có tác dụng "giải rượu" tức thì.
Người bệnh gút không cần kiêng hoàn toàn đậu xanh. Phần lớn axit uric máu xuất phát từ nguồn nội sinh và việc đào thải qua thận, trong khi nguy cơ bùng phát gút chủ yếu liên quan đến thịt đỏ, nội tạng, hải sản và bia rượu chứ không phải purin từ đậu thực vật.
Hạt đậu kiếm sống chứa độc tố concanavalin A và canavanine có khả năng gây tổn thương niêm mạc ruột, kích thích nôn mửa và tiêu chảy cấp. Người tiêu dùng cần ngâm xả kỹ nhiều lần và nấu sôi bùng chín nhừ để phá hủy hoàn toàn cấu trúc protein độc tính trước khi ăn.
Nhiều người bệnh băn khoăn liệu u xơ hay ung thư vú có cần kiêng đậu nành vì sợ estrogen thực vật kích thích khối u. Các nghiên cứu khoa học khẳng định phytoestrogen trong đậu nành không gây hại mà việc tiêu thụ thực phẩm đậu nành tự nhiên ở lượng vừa phải còn hỗ trợ giảm tái phát và cải thiện tỷ lệ sống sót sau điều trị ung thư vú.
Nhiều người coi đảng sâm là giải pháp thay thế hoàn hảo cho nhân sâm nhằm bồi bổ sức khỏe với chi phí tiết kiệm. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy các hợp chất ginsenoside đặc trưng tạo nên hoạt tính mạnh mẽ của chi Panax hoàn toàn khác biệt, và việc tự ý thay thế trong điều trị hay phòng bệnh là chưa có cơ sở thực chứng vững chắc.
Người có nồng độ axit uric cao hoàn toàn không cần kiêng đậu Hà Lan. Bằng chứng khoa học khẳng định purin từ thực vật không làm tăng axit uric máu hay kích hoạt cơn gút cấp, trái ngược với purin từ thịt đỏ, hải sản và bia rượu.
Bài thuốc từ cây đậu ván dại được dân gian truyền tai nhau với công dụng giải độc gan, nhưng hiện chưa có bất kỳ nghiên cứu khoa học nào chứng minh hiệu quả này. Việc tự ý sử dụng các loại cây dại không rõ nguồn gốc còn tiềm ẩn nguy cơ gây ngộ độc và làm tổn thương nặng nề tế bào gan.
