Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 157 trên 369
Cỏ sữa lá nhỏ chứa các hoạt chất có khả năng hạ đường huyết và tương tác trực tiếp với thuốc đái tháo đường. Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy thảo dược này làm kéo dài tác dụng của thuốc metformin hơn 24 giờ và tăng tiết insulin khi dùng chung với glibenclamide, làm tăng nguy cơ hạ đường huyết quá mức.
Cỏ bấc đèn (đăng tâm thảo) và râu ngô đều là thảo mộc quen thuộc thường được dùng để giải nhiệt mùa hè, hỗ trợ lợi tiểu. Tuy nhiên, hai vị thuốc này có hoạt chất và hướng sử dụng lâm sàng rất khác nhau: cỏ bấc đèn thiên về định tâm, hạ nhiệt bứt rứt, trong khi râu ngô chú trọng bài sỏi, trừ thấp nhiệt đường tiết niệu.
Lời đồn dùng cây cỏ lạc đun nước uống để chữa dứt điểm bệnh viêm khớp là thông tin sai lệch, bắt nguồn từ sự nhầm lẫn với cây Sacha Inchi. Cỏ lạc cảnh quan không có tác dụng chữa bệnh khớp, việc tự ý thu hái sử dụng còn tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc hóa chất và tổn thương gan thận.
Nước ép cải củ không có khả năng "lọc sạch độc tố" như lời đồn thổi, nhưng hoạt chất tự nhiên sulforaphene và raphasatin trong loại củ này giúp hỗ trợ kích hoạt các enzyme chuyển hóa giải độc pha 2 tại gan. Bạn nên dùng đúng cách, tránh lạm dụng gây hại đường tiêu hóa.
Cỏ lào chứa nhiều chất chống oxy hóa và giúp giảm viêm trên mô hình động vật, nhưng hoàn toàn chưa có bằng chứng khoa học chứng minh khả năng diệt vi khuẩn HP hay chữa khỏi đau dạ dày ở người. Người bệnh không nên tự ý uống nước lá cỏ lào thay thế thuốc điều trị y khoa.
Uống nước sắc gỗ Cẩm Lai để chữa đau nhức xương khớp là mẹo dân gian nguy hiểm chưa được chứng minh. Các nghiên cứu khoa học cho thấy chiết xuất từ các loài gỗ thuộc chi này chứa nhiều hoạt chất có độc tính tế bào cao, tiềm ẩn nguy cơ tổn thương gan, thận và ngộ độc khi tự ý đun uống.
Cây cất hơi được dân gian truyền tai chữa ho, viêm họng. Nghiên cứu thực nghiệm xác nhận thảo dược này có tác dụng giảm ho, hạ sốt và ức chế phản ứng viêm trên động vật. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả diệt khuẩn hay chữa khỏi bệnh ở người, việc tự uống dịch ép tươi tiềm ẩn rủi ro nhiễm khuẩn.
Nhiều người có thói quen hái lá cỏ lào nhai nát hoặc đắp trực tiếp lên vết thương hở ngoài da để cầm máu và chống viêm. Thói quen dân gian này tiềm ẩn 4 sai lầm nguy hại: đắp lá bẩn gây nhiễm trùng, đắp lên vết rách sâu tạo áp xe, ủ kín quá liều làm hoại tử mô nông, và hái cây vùng đất ô nhiễm khiến mô nhiễm độc.
Rắc lông cẩu tích lên vết rách da để cầm máu là mẹo dân gian tiềm ẩn nhiều rủi ro sức khỏe. Lớp lông tơ chưa tiệt trùng dễ mang vi khuẩn gây nhiễm trùng sâu và hình thành u hạt dị vật, cản trở quá trình phục hồi tự nhiên của da.
Cỏ chân vịt Ấn được dân gian truyền tai như bài thuốc hạ đường huyết hiệu nghiệm. Bằng chứng khoa học hiện chỉ dừng lại ở thử nghiệm tiền lâm sàng trên động vật. Người bệnh không thể dùng thay thế phác đồ y khoa chuẩn.
Nước dăm gỗ Cẩm Lai được đồn thổi giúp lọc máu và giải độc cơ thể, nhưng đây là ngộ nhận hoàn toàn thiếu cơ sở khoa học. Việc thải độc do gan và thận đảm nhận; tự ý uống nước dăm gỗ từ xưởng mộc còn tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc hóa chất bảo quản và gây suy giảm chức năng nội tạng.
Cỏ chân vịt Ấn (Sphaeranthus indicus) và cỏ chân vịt châu Phi (Sphaeranthus africanus) cùng thuộc họ Cúc nhưng khác nhau về nguồn gốc, cấu trúc phấn hoa và hoạt chất đặc trưng. Trong khi loài của Ấn Độ chứa 7-hydroxyfrullanolide, loài mọc tại Việt Nam giàu dẫn xuất carvotacetone với tác dụng kháng viêm và ức chế alpha-glucosidase.
Tannin dồi dào trong quả cậy có thể tạo phức chelate và kết tủa với thuốc sắt, kháng sinh đường uống cùng các chế phẩm đa vi chất. Tương tác này làm giảm mạnh khả năng hấp thu thuốc qua đường ruột, khiến việc điều trị kém hiệu quả hoặc thất bại nếu không dùng cách xa nhau.
Quan niệm dùng cảo bản hằng ngày để thanh nhiệt giải cảm là hoàn toàn sai lầm. Cảo bản có vị cay, tính ấm, chuyên trị cảm lạnh phong hàn và giảm đau chứ không có tính mát. Tự ý uống dược liệu này khi đang bị cảm nóng hay sốt cao có thể làm tổn hại tân dịch, khiến bệnh tình thêm trầm trọng.
Cây cần thăng chứa hoạt chất limonin có khả năng ức chế mạnh men gan CYP3A4, làm chậm quá trình đào thải thuốc trong cơ thể. Sự tương tác này tiềm ẩn nguy cơ gây quá liều, tụt huyết áp cấp hoặc hạ đường huyết nguy hiểm ở người đang điều trị tim mạch, đái tháo đường.
Nhiều người lầm tưởng cây cọ xẻ Việt Nam có thể chữa phì đại tiền liệt tuyến, nhưng thực tế cọ xẻ hoàn toàn chưa có bằng chứng lâm sàng. Chỉ có chiết xuất lipidosterol từ cây cọ lùn Bắc Mỹ (*Serenoa repens*) mới được nghiên cứu chứng minh tác dụng hỗ trợ cải thiện chứng tiểu khó và giảm viêm mô tuyến.
Uống nước lá cẩm xà lặc hằng ngày thay nước lọc tiềm ẩn rủi ro lớn gây nhiễm độc gan và thận do quá tải chuyển hóa. Dữ liệu độc tính trên động vật cho thấy việc dung nạp dược liệu không kiểm soát liều lượng trong thời gian dài có thể gây viêm hoại tử mô và suy giảm bài tiết nghiêm trọng.
Cẩm địa chỉ mới thể hiện hoạt tính ức chế tế bào ung thư trong các thử nghiệm ống nghiệm và nano nhân tạo. Hoàn toàn chưa có nghiên cứu trên người chứng minh cẩm địa chữa khỏi khối u hay thay thế được các phác đồ điều trị ung thư y khoa.
Cẩm quỳ hỗ trợ giảm táo bón chức năng hiệu quả ở mức độ nhẹ nhờ lượng chất nhầy giữ nước làm mềm phân và kích thích nhu động ruột. Nghiên cứu ghi nhận thảo dược này an toàn, giúp tăng số lần đi ngoài, song không phải thần dược và không thay thế thuốc chữa bệnh.
Để chiết xuất tối đa lượng chất nhầy quý giá từ cẩm quỳ, ngâm lạnh hoặc dùng nước ấm vừa phải là lựa chọn vượt trội so với nước sôi 100 độ C. Cách làm này giúp hòa tan trọn vẹn chuỗi polysaccharide trơn mịn, tránh làm biến tính protein và hạn chế phai màu trà.
