Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.820 bài, trang 12 trên 191
Rễ khí sinh của cây đa lá tròn chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa tự nhiên và cho thấy tiềm năng điều hòa miễn dịch trong các thử nghiệm tiền lâm sàng. Tuy nhiên, phần lớn bằng chứng mới dừng lại ở ống nghiệm và động vật, người dân không nên tự ý dùng để trị bệnh.
Đinh hương cho thấy tiềm năng hạ đường huyết và cải thiện độ nhạy insulin rất rõ ràng trong các thử nghiệm trên chuột và tế bào. Tuy nhiên, bằng chứng trực tiếp trên người hiện vẫn còn rất hiếm hoi, đòi hỏi người bệnh đái tháo đường cần thận trọng, không tự ý dùng thay thế thuốc chỉ định.
Đinh công đằng (Erycibe obtusifolia) là vị thuốc cổ truyền quen thuộc dùng trị đau khớp và viêm khớp dạng thấp. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học hiện nay mới dừng ở mức thử nghiệm trên tế bào và động vật, ghi nhận tác dụng giảm sưng, chống viêm và ức chế hình thành mạch máu tổn thương khớp, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Đan sâm chứa các hoạt chất giá trị như salvianolic acid B và tanshinone IIA, có tác dụng cải thiện tuần hoàn mạch vành, giảm tổn thương cơ tim và chống oxy hóa. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng vẫn còn giới hạn; dược liệu này chỉ mang tính hỗ trợ và không thể thay thế thuốc điều trị tim mạch chính thống.
Từ một nguyên liệu dân gian quen thuộc, mai mực đang được y học hiện đại biến đổi thành khung sinh học xốp giàu canxi photphat. Các nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận vật liệu này có độ xốp cao, không gây độc tế bào và hỗ trợ tái tạo xương vượt trội so với vật liệu tổng hợp.
Hạt ý dĩ giàu chất xơ và polysaccharide, được nghiên cứu trên động vật cho thấy khả năng hỗ trợ cải thiện chuyển hóa đường, lipid và giảm HbA1c. Dù vậy, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng đối chứng ngẫu nhiên trên người khẳng định tác dụng này. Người bệnh tiểu đường chỉ nên dùng ý dĩ như nguồn ngũ cốc hỗ trợ, không thể thay thế thuốc điều trị.
Cây đa đa từ lâu được dân gian dùng chữa sốt rét. Nghiên cứu thực nghiệm hiện đại xác nhận chiết xuất cây đa đa có hoạt tính ức chế ký sinh trùng sốt rét trong ống nghiệm, nhưng chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người; người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thay thế thuốc chuẩn.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy chiết xuất từ rễ và quả cây đa đa chứa nhiều hoạt chất limonoid có khả năng ức chế mạnh mẽ phản ứng viêm trên tế bào đại thực bào. Tuy nhiên, bằng chứng mới chỉ dừng lại ở cấp độ ống nghiệm, chưa có thử nghiệm trên động vật hay người để ứng dụng chữa bệnh.
Đan sa (chu sa) chứa trên 95% thủy ngân sulfua, từng được dùng phổ biến trong y học cổ truyền để an thần. Dù ít tan và hấp thu kém hơn các hợp chất thủy ngân khác, đan sa dùng kéo dài vẫn tích lũy trong cơ thể, gây viêm mô kẽ thận, hoại tử ống thận và tổn thương thần kinh nghiêm trọng.
Bản thân yến mạch nguyên chất không chứa gluten mà chứa một loại protein riêng mang tên avenin. Tuy nhiên, nguy cơ lớn nhất đối với người mắc bệnh Celiac nằm ở tình trạng nhiễm chéo nghiêm trọng với lúa mì, lúa mạch trong quá trình canh tác, chế biến và sự nhạy cảm cá nhân với một số giống yến mạch.
Nhiều người quan tâm liệu cây đa quen thuộc có khả năng kháng khuẩn hay không. Nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy vỏ rễ khí sinh của cây đa búp đỏ (Ficus elastica) chứa các hợp chất có hoạt tính ức chế mạnh một số vi khuẩn như tụ cầu và vi khuẩn đường ruột, dù chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Ô rô cạn chứa nhiều flavonoid quý và các hợp chất thuộc nhóm silymarin, mang lại tiềm năng chống oxy hóa và bảo vệ màng tế bào gan. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay chủ yếu đến từ mô hình tế bào và động vật, đòi hỏi người dùng cần thận trọng và không tự ý thay thế thuốc chữa bệnh.
Chất oleocanthal trong dầu ô liu nguyên chất có khả năng ức chế các enzyme gây viêm tương tự thuốc ibuprofen. Tuy nhiên, hàm lượng hấp thu thực tế từ bữa ăn hàng ngày chỉ mang lại tác dụng hỗ trợ kháng viêm mạn tính lâu dài, không thể thay thế thuốc giảm đau điều trị.
Chiết xuất cây ô môi cho thấy khả năng hạ đường huyết tương đương thuốc điều trị trong các thử nghiệm tiền lâm sàng trên chuột. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu hiện nay mới chỉ dừng lại ở mô hình động vật, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thay thuốc.
Ích mẫu thường được truyền tai giúp co dạ con và tống sản dịch sau sinh, nhưng y học hiện đại chưa có bằng chứng xác đáng chứng minh thảo dược này ngăn được băng huyết. Sản phụ tuyệt đối không dùng ích mẫu thay thế các thuốc co hồi tử cung chuẩn trong cấp cứu sản khoa.
Chiết xuất từ ô dược và hoạt chất linderane bước đầu cho thấy tiềm năng chống oxy hóa, hỗ trợ hạ men gan và kháng viêm trên các mô hình tế bào thực nghiệm. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người xác nhận tác dụng điều trị bệnh gan.
Quả ích trí nhân từ lâu được dùng trong dân gian để chữa chứng tiểu đêm và tiểu són. Dù các nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận hoạt chất trong quả có khả năng giảm co thắt bàng quang, nhưng hiện vẫn thiếu các thử nghiệm lâm sàng quy môn lớn trên người để khẳng định chắc chắn hiệu quả điều trị.
Nhiều người truyền tai nhau dùng cây ô rô nước để giải độc gan, hạ men gan và trị viêm gan. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện tại mới chỉ ghi nhận trên mô hình chuột, vịt và tế bào thí nghiệm, hoàn toàn thiếu vắng thử nghiệm lâm sàng trên người để xác nhận hiệu quả cũng như độ an toàn.
Chiết xuất từ lá và quả cây xộp (*Ficus pumila*) chứa các hoạt chất flavonoid như rutin, luteolin và apigenin, được chứng minh có tác dụng chống viêm và giảm đau trên động vật thực nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng hiện hành mới ở mức tiền lâm sàng và người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc trị viêm khớp.
Chiết xuất cơm quả ô môi có mức độc tính cấp tính đường uống rất thấp trong thử nghiệm dược lý trên chuột, với chỉ số LD50 vượt mốc 2000 mg/kg. Thử nghiệm dùng liều 1000 mg/kg liên tục 28 ngày không gây biến đổi huyết học hay sinh hóa, cho thấy đây là dược liệu an toàn khi dùng lượng vừa phải.
