Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.837 bài, trang 125 trên 192
Cỏ mực và bả dột đều nổi tiếng trong dân gian về xử lý vết thương nhưng cơ chế sinh học khác biệt hoàn toàn. Cỏ mực hỗ trợ đông máu bề mặt nhờ hoạt chất flavonoid, trong khi lá bả dột phát huy thế mạnh kháng viêm, giảm sưng phù thông qua 7-methoxycoumarin.
Hoạt chất PMD chiết xuất từ lá bạch đàn chanh có thể bảo vệ cơ thể khỏi muỗi đốt từ 6 đến hơn 14 giờ tùy thuộc nồng độ và công nghệ bào chế. Bằng chứng kiểm nghiệm lâm sàng xác nhận đây là giải pháp thực vật an toàn, có hiệu lực đuổi muỗi tương đương hóa chất tổng hợp DEET.
Chiết xuất vỏ và quả bần ghi nhận khả năng ức chế enzym alpha-glucosidase và giảm đường huyết trên mô hình chuột. Tuy nhiên, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh tuyệt đối không dùng bần để thay thế thuốc điều trị đái tháo đường.
Bại tượng thảo cho thấy tiềm năng kháng viêm ruột vượt trội trên mô hình động vật nhờ giảm cytokine viêm, bảo vệ niêm mạc và cân bằng hệ vi sinh đường ruột. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thảo dược thay thế phác đồ y khoa.
Bả dột chứa các coumarin tự nhiên gồm ayapanin và ayapin giúp giảm viêm, bảo vệ niêm mạc mô. Tác dụng cầm máu hiện chủ yếu ghi nhận từ kinh nghiệm dân gian và thử nghiệm tiền lâm sàng, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người; không thể thay thế sơ cứu y tế chuẩn.
Các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên chứng minh bạch đầu ông (*Vernonia cinerea*) là thảo dược tiềm năng giúp ức chế cơn thèm thuốc và tăng tỷ lệ cai nghiện thành công trong 12 tuần đầu nhờ khả năng thay đổi vị giác và chống oxy hóa. Dù vậy, người hút thuốc vẫn cần duy trì ý chí kiên định để tránh tái nghiện dài hạn.
Bạch đồng nữ từ lâu được dân gian truyền tai chữa khí hư, viêm phụ khoa. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học hiện nay mới ghi nhận hoạt tính kháng khuẩn, kháng viêm trong ống nghiệm và trên động vật; bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả trị bệnh trên người vẫn hoàn toàn thiếu vắng.
Bại tượng hoa trắng chứa các hoạt chất giá trị như flavonoid, iridoid và saponin, cho thấy khả năng kháng viêm, giảm đau rõ rệt trên mô hình chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện nay mới chỉ dừng ở mức tiền lâm sàng và vẫn còn thiếu thử nghiệm trên người.
Xông lá bạch đàn trắng là mẹo dân gian quen thuộc mỗi khi thời tiết giao mùa, giúp đường thở thông thoáng và người bệnh dễ chịu hơn tức thì. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học chỉ ra liệu pháp này chỉ hỗ trợ giảm nghẹt mũi, thư giãn cơ trơn phế quản tạm thời chứ không thể tiêu diệt virus gây cảm cúm.
Bạch cổ đinh cho thấy tiềm năng bảo vệ gan và giảm men gan trước độc chất trên mô hình chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, giới khoa học chưa ghi nhận thử nghiệm lâm sàng đối chứng trên người, người dân không nên tự ý dùng thảo dược thay thế chỉ định y khoa.
Lá bạch đàn trắng thường được truyền miệng về công dụng trị tiểu đường, nhưng các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận khả năng ức chế enzyme và cải thiện kháng insulin trong ống nghiệm. Người bệnh tuyệt đối không dùng nước sắc hay tinh dầu lá bạch đàn để thay thế thuốc điều trị.
Chiết xuất bạch vi (*Cynanchum atratum*) chứng minh khả năng giảm viêm, hạ kháng thể IgE và bớt cào gãi trên mô hình động vật thí nghiệm. Dù vậy, dữ liệu lâm sàng trên người vẫn còn rất hạn chế, người bệnh không nên tự ý dùng thảo dược thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Nghiên cứu trên chuột cho thấy hoạt chất plumbagin từ rễ cây bạch hoa xà có khả năng kích hoạt vận chuyển đường GLUT4 và hạ đường huyết. Dẫu vậy, thảo dược này hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người và tiềm ẩn độc tính cơ quan nguy hiểm, người bệnh tuyệt đối không tự ý sử dụng.
Nghiên cứu hiện đại ghi nhận các hoạt chất như beauvericin trong bạch cương tằm có tác dụng an thần, ức chế co giật rõ rệt trên chuột thí nghiệm. Dù vậy, do hoàn toàn thiếu thử nghiệm lâm sàng trên người và tiềm ẩn nguy cơ nhiễm kim loại nặng, người bệnh tuyệt đối không dùng dược liệu này để thay thế thuốc điều trị động kinh.
Bạch đậu khấu chứa hoạt chất beta-sitosterol giúp kích thích co bóp cơ trơn và đẩy nhanh nhu động ruột, hỗ trợ giảm đầy trướng. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện nay chủ yếu đến từ nghiên cứu trên mô hình chuột; người bệnh không nên tự ý lạm dụng thảo dược để thay thế thuốc chữa bệnh.
Bạch đàn trắng sở hữu hoạt tính kháng khuẩn, kháng nấm và ức chế màng sinh học vượt trội trong hỗ trợ đường hô hấp. Dù vậy, loài cây này chỉ chứa 6,45% cineole và giàu hợp chất thơm đậm đặc, đòi hỏi người dùng phải hiểu rõ cơ chế để ứng dụng an toàn, tránh gây kích ứng mô tế bào.
Bạch đàn lá liễu chứa hàm lượng lớn hoạt chất 1,8-cineole cùng các hợp chất monoterpene có khả năng ức chế vi khuẩn và nấm trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, các bằng chứng này hiện mới dừng lại ở mức in vitro và hoàn toàn không thể dùng để thay thế các loại thuốc kháng sinh điều trị bệnh.
Nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy bạch truật (*Atractylodes macrocephala*) hỗ trợ tiêu hóa nhờ khả năng cải thiện tình trạng chậm làm rỗng dạ dày, điều hòa co bóp đại tràng qua tế bào Cajal và cân bằng hệ vi sinh đường ruột.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy chiết xuất lá bạch mộc hương có khả năng ức chế men tiêu hóa tinh bột và hạ đường huyết trên động vật. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người hiện chưa đầy đủ, người bệnh không nên dùng thay thế thuốc điều trị.
Nhiều người có thói quen xông tinh dầu bạch đàn để trị nghẹt mũi, nhưng nghiên cứu cho thấy cảm giác the mát không đồng nghĩa với việc đường thở thực sự giảm bớt cản trở cơ học. Dược liệu này chủ yếu hỗ trợ xoa dịu triệu chứng và cần thận trọng nguy cơ kích ứng, co giật.
