Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.837 bài, trang 126 trên 192
Bạch điệp (ngải hoa sen) thường được truyền tai như phương thuốc dân gian chữa đau nhức xương khớp. Các phân tích phòng thí nghiệm xác nhận hoạt chất diterpene và coronarin D từ thân rễ có khả năng ức chế phản ứng viêm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người vẫn chưa có.
Nhiều thử nghiệm trong phòng thí nghiệm cho thấy tinh dầu bạch đàn chanh giàu hoạt chất citronellal có khả năng ức chế mạnh các vi nấm ngoài da. Tuy nhiên, giới chuyên gia khuyến cáo người dân không nên tự ý dùng thay thuốc bôi trị bệnh vì hiện vẫn hoàn toàn thiếu dữ liệu lâm sàng trên cơ thể người.
Bạch đàn chanh và bạch đàn truyền thống mang dược tính hoàn toàn khác nhau do nguồn dưỡng chất riêng biệt. Trong khi bạch đàn truyền thống giàu cineole chuyên thông đường thở và kháng khuẩn hơi, bạch đàn chanh lại chứa lượng lớn citronellal vượt trội trong việc xua muỗi và ức chế viêm mô.
Bạch giới tử (hạt cải trắng) thường dùng trong dân gian để trừ đờm, giảm ho nhờ hoạt chất sinalbin gây cay. Dữ liệu y học hiện đại trên người còn hạn chế, chưa đủ chứng minh hiệu quả lâm sàng, người bệnh cần thận trọng khi sử dụng.
Bạch thược cho thấy tiềm năng chống viêm và giảm tổn thương gan mạnh mẽ trong các thí nghiệm trên động vật và tế bào. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người hiện nay còn rất hạn chế, chủ yếu mới ghi nhận vai trò giảm men gan khi dùng kèm thuốc điều trị viêm khớp, chứ chưa thể thay thế các phác đồ y khoa chính thống.
Bạch tiền bì cho thấy tiềm năng kháng viêm, giảm ngứa và phục hồi hàng rào biểu bì trong các mô hình thí nghiệm trên chuột. Tuy nhiên, bằng chứng hiện chỉ dừng ở mức tiền lâm sàng; chưa có thử nghiệm người quy mô lớn, kèm nguy cơ gây độc ánh sáng do chứa alkaloid dictamnine.
Bạch tật lê có thể hỗ trợ cải thiện điểm số cương dương ở mức độ nhẹ đến trung bình, nhưng bằng chứng khoa học nhìn chung còn hạn chế và chất lượng chưa đồng đều. Đáng chú ý, thảo dược này không giúp tăng nồng độ testosterone ở nam giới bình thường.
Hoạt chất plumbagin trong rễ cây bạch hoa xà cho thấy khả năng kháng viêm và ức chế tế bào ung thư đầy tiềm năng. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay phần lớn mới dừng ở mức thí nghiệm tế bào và động vật, đi kèm cảnh báo độc tính gan và nguy cơ tương tác thuốc cao trên cơ thể người.
Bạch chỉ nam (*Millettia pulchra*) được chứng minh có hoạt tính giảm đau, kháng viêm rõ rệt trên mô hình tế bào và động vật nhờ ức chế các chất trung gian gây viêm. Tuy nhiên, do chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh không nên tự ý dùng dược liệu này thay thế thuốc điều trị y khoa.
Bạch thược chứa hoạt chất chính paeoniflorin, có khả năng ức chế chất gây viêm prostaglandin E2 và cản trở dòng canxi nội bào để giãn cơ trơn. Dù y học cổ truyền dùng lâu đời và thử nghiệm cho thấy tiềm năng giảm đau bụng kinh, người bệnh vẫn cần thận trọng và tham vấn bác sĩ trước khi sử dụng.
Uống nước lá bạch nhất hồng hạ đường huyết là kinh nghiệm truyền miệng chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người. Dù chứa một số hoạt chất tiềm năng trong ống nghiệm, nghiên cứu tế bào cho thấy nguy cơ gây tổn thương DNA, cảnh báo người bệnh không tự ý dùng thay thế thuốc tây.
Các dẫn xuất 2-(2-phenylethyl)chromone trong bạch mộc hương đã được khoa học chứng minh có khả năng ức chế mạnh mẽ nitric oxide và các tín hiệu gây viêm trên mô hình tế bào, thậm chí vượt qua thuốc đối chứng. Tuy nhiên, hiệu quả này chưa được thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh không nên tự ý dùng để chữa viêm.
Chiết xuất cây bạc thau hoa đầu cho thấy khả năng kháng viêm và chống oxy hóa tiềm năng nhờ hàm lượng polyphenol và flavonoid dồi dào. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện nay mới dừng ở mức thử nghiệm ống nghiệm và trên động vật, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị.
Các thử nghiệm lâm sàng đối chứng cho thấy viên nang dầu bạc hà Âu bao tan trong ruột có tác dụng chống co thắt mạnh mẽ, giúp giảm đau bụng và cải thiện đáng kể các triệu chứng chung của hội chứng ruột kích thích, nhưng cần uống đúng cách để tránh trào ngược.
Các phân tích tổng quan thử nghiệm lâm sàng cho thấy viên nang dầu bạc hà cay bao tan trong ruột giúp giảm đau bụng và chống co thắt cơ trơn ruột ở người mắc hội chứng ruột kích thích. Tuy nhiên, hoạt chất này chỉ hỗ trợ kiểm soát triệu chứng, hoàn toàn không thể chữa khỏi bệnh dứt điểm.
Nghiên cứu khoa học xác nhận bạch hoa xà thiệt thảo chứa các nhóm hoạt chất quý như iridoid, flavonoid và acid hữu cơ. Những hợp chất này giúp ức chế chất gây viêm và điều hòa tế bào, nhưng người dùng cần thận trọng, không tự ý lạm dụng thay thế thuốc điều trị.
Các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên cho thấy chế phẩm vi lượng đồng căn Belladonna ở độ pha loãng siêu phân tử không đem lại hiệu quả thực tế hơn giả dược. Người tiêu dùng cần hết sức thận trọng trước nguy cơ ngộ độc alkaloid tropane nếu quy trình bào chế không đạt chuẩn kiểm định.
Chiết xuất rễ bạch liễm thể hiện tiềm năng giảm viêm và ức chế các cytokine gây sưng đỏ trên mô hình tế bào và chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, giới khoa học hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng đối chứng quy mô lớn trên người; người bệnh tuyệt đối không nên tự ý đắp thảo dược thô lên da mụn để tránh bội nhiễm.
Nhiều người tin đậu ván trắng có thể ức chế enzyme tiêu hóa tinh bột và hạ đường huyết sau ăn. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận giá trị dinh dưỡng của loài đậu này, trong khi tác dụng kiểm soát đường huyết trên lâm sàng vẫn chưa được chứng minh đầy đủ.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận enzym protease từ vi sinh vật có khả năng thủy phân fibrin và tiêu huyết khối trong ống nghiệm. Tuy nhiên, chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận hiệu quả làm tan cục máu đông của bạch cương tằm trên cơ thể người; người bệnh tuyệt đối không dùng thay thế thuốc tim mạch chỉ định.
