Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.826 bài, trang 20 trên 192
Nghiên cứu thực nghiệm hiện đại phát hiện các hoạt chất chiết xuất từ cây tử châu hoa trần (*Callicarpa nudiflora*) có khả năng ức chế mạnh sự ngưng tập tiểu cầu thông qua việc khóa các thụ thể quan trọng, thay vì trực tiếp kích thích tạo huyết khối như nhiều người lầm tưởng.
Uy linh tiên chứa các hoạt chất saponin có khả năng kháng viêm và giảm thoái hóa tế bào sụn rõ rệt trên mô hình động vật và phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, hiện tại vẫn thiếu các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người, vì vậy người bệnh không nên tự ý dùng thay thế phác đồ điều trị chuẩn.
Tục đoạn là vị thuốc nổi tiếng trong dân gian với tác dụng nối liền xương gãy, nhưng y học hiện đại khẳng định chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng trên người để chứng minh hiệu quả này. Các nghiên cứu về hoạt chất như asperosaponin VI mới dừng lại ở quy mô tế bào và chuột, đòi hỏi người bệnh phải tỉnh táo khi sử dụng.
Tử uyển từ lâu đã được sử dụng trong y học cổ truyền để chữa các chứng ho đờm dai dẳng. Khoa học hiện đại chứng minh các hoạt chất astersaponin trong rễ tử uyển giúp tăng bài tiết dịch phế quản, hóa lỏng chất đờm đặc và giảm tần số cơn ho trên mô hình thực nghiệm.
Quả từ bi biển từ lâu được dân gian dùng để giảm nhức đầu, cảm mạo. Khoa học xác nhận cây chứa nhiều hợp chất có khả năng kháng viêm và giảm đau trên mô hình thí nghiệm, nhưng hiện vẫn thiếu các thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị đau đầu thực tế.
Cây tử châu được y học cổ truyền ghi nhận dùng cầm máu và trị vết thương, nhưng bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng ở mức phân tích hóa thực vật, kháng viêm và bảo vệ hồng cầu trong ống nghiệm. Chưa có thử nghiệm lâm sàng xác thực trên người, người dân không nên tự ý dùng thay thế cấp cứu y khoa.
Tỏi đỏ chứa các hoạt chất quinone như eleutherin với tiềm năng ức chế vi khuẩn và nấm trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng hiện hành hầu hết mới dừng ở mức in vitro, người dùng không nên lạm dụng để thay thế thuốc kháng sinh điều trị.
Nhiều người lầm tưởng uống càng nhiều colchicine thì cơn gút cấp càng nhanh dứt. Tuy nhiên, thử nghiệm lâm sàng AGREE chứng minh phác đồ liều thấp mang lại hiệu quả giảm đau tương đương liều cao truyền thống, nhưng giảm thiểu rõ rệt nguy cơ tiêu chảy dữ dội và nôn ói.
Nghiên cứu trong ống nghiệm cho thấy tỏa dương chứa nhiều tannin thủy phân có khả năng dọn gốc tự do mạnh mẽ. Tuy nhiên, bằng chứng này mới dừng lại ở phòng thí nghiệm, chưa được chứng minh trên cơ thể người, đòi hỏi người dùng phải hết sức tỉnh táo.
Nhiều người tin tỏi đen có thể trị dứt điểm mỡ máu cao và huyết áp, nhưng các thử nghiệm lâm sàng cho thấy thực phẩm này chỉ hỗ trợ hạ huyết áp tâm thu và mỡ máu ở mức khiêm tốn. Tỏi đen không thể thay thế thuốc điều trị và cần được sử dụng đúng cách.
Tần giao chứa hoạt chất gentiopicroside đã chứng minh khả năng kháng viêm và bảo vệ tế bào sụn trong các thí nghiệm trên động vật và tế bào. Tuy nhiên, do chưa có thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người, người bệnh tuyệt đối không nên dùng tần giao thay thế thuốc điều trị khớp theo chỉ định của bác sĩ.
Cây tổ điểu (ráng ổ phụng) là loài cây cảnh quen thuộc, đồng thời là vị thuốc dân gian được quan tâm nhờ hoạt tính sinh học. Các nghiên cứu hiện đại xác nhận chiết xuất lá tổ điểu chứa hợp chất polyphenol và flavonoid mang khả năng chống oxy hóa, kháng khuẩn trong ống nghiệm, nhưng dữ liệu lâm sàng trên cơ thể người vẫn chưa được thiết lập.
Colchicine liều thấp chiết xuất từ cây tỏi độc mang lại hiệu quả giảm biến cố ở bệnh mạch vành mạn tính và người đái tháo đường sau nhồi máu cơ tim. Tuy nhiên, thuốc chưa chứng minh được lợi ích trên hội chứng vành cấp và làm tăng tác dụng phụ tiêu hóa.
Tỏi rừng thường được truyền miệng là vị thuốc kháng viêm mạnh mẽ, nhưng bằng chứng khoa học hiện nay chỉ dừng lại ở các thử nghiệm ống nghiệm sơ khai về ức chế tế bào khối u và virus. Người dân không nên tự ý sử dụng thay thế thuốc điều trị khi chưa có nghiên cứu kiểm chứng an toàn trên cơ thể người.
Nghiên cứu khoa học xác nhận dịch chiết lá tổ điểu chứa polyphenol và có hoạt tính kháng khuẩn trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng mới dừng ở mức tiền lâm sàng in vitro, chưa được thử nghiệm trên người nên người dân không nên tự ý giã đắp lên da.
Nhiều người truyền tai nhau việc dùng dịch chiết tỏa dương để hạ đường huyết nhờ ức chế enzyme alpha-glucosidase. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện có hoàn toàn chưa ghi nhận tác dụng này của tỏa dương trên mô hình động vật hay người, và dược liệu này không thể thay thế thuốc điều trị đái tháo đường.
Chiết xuất hạt tếch từng kích thích mọc lông chuột bạch nhanh hơn minoxidil trong thử nghiệm năm 2010. Tuy nhiên, hiệu quả này chưa từng được chứng minh trên người. Lời đồn thổi hạt tếch chữa hói đầu hiện tại thiếu căn cứ lâm sàng, người tiêu dùng không nên tự ý dùng các chế phẩm trôi nổi.
Nhiều người thắc mắc liệu tỏi tây có giúp hạ mỡ máu như tỏi củ hay không. Bằng chứng hiện tại cho thấy tỏi tây mới chỉ ghi nhận tác dụng hạ cholesterol và triglyceride trên mô hình động vật, hoàn toàn chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng trên người để xác nhận hiệu quả tương đương tỏi củ.
Nghiên cứu trên động vật cho thấy chiết xuất quả tầm ruột có tiềm năng chống oxy hóa và giảm men gan, nhưng hiện tại hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người. Người dùng không nên coi loại quả này là thuốc chữa bệnh gan hay giải pháp thanh lọc gan tùy tiện.
Các nghiên cứu hóa học đã phân lập được nhiều saponin steroid mới cùng các hợp chất coumarin, xanthone và phosphonic hữu cơ từ rễ cây tỏi rừng *Aspidistra typica*. Dù thể hiện hoạt tính kháng khuẩn và ức chế HIV-1 trong đĩa thí nghiệm, hiện vẫn chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người.
