Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.654 bài, trang 13 trên 233
Tự ý sắc uống xà căn đậu có thể gây ức chế tủy xương nghiêm trọng, loét niêm mạc tiêu hóa, hoại tử tế bào lành và suy giảm cấp tính chức năng gan thận. Độc tính mạnh mẽ từ alkaloid camptothecin khiến loại cây này trở thành mối nguy hại chết người nếu sử dụng thiếu kiểm soát y khoa.
Xáo tam phân được quan tâm nhờ tiềm năng ức chế tế bào ung thư trong ống nghiệm, nhưng khoa học hiện vẫn thiếu dữ liệu độc tính cấp và bán trường diễn trên súc vật để xác định liều an toàn. Việc lạm dụng uống quá nhiều có thể tiềm ẩn rủi ro chuyển hóa khôn lường cho cơ thể.
Xà căn đậu được đồn thổi có khả năng chữa viêm loét dạ dày hiệu quả. Tuy nhiên, các ghi nhận hiện nay chủ yếu bắt nguồn từ kinh nghiệm dân gian và chiết xuất nghiên cứu trong phòng thí nghiệm; chưa có bất kỳ thử nghiệm đối chứng nào trên người chứng minh tác dụng bảo vệ dạ dày của loại cây này.
Xích thược là vị thảo dược quen thuộc trong y học cổ truyền giúp hoạt huyết, giảm đau và hỗ trợ kinh nguyệt. Tuy nhiên, bằng chứng hiện đại mới chỉ ghi nhận khả năng kháng viêm và giảm co thắt trên mô hình động vật, chưa có đủ dữ liệu lâm sàng khẳng định hiệu quả điều trị bế kinh trên người.
Người có tiền sử sỏi canxi oxalat hoàn toàn có thể ăn xà lách Nhật nếu kiểm soát lượng dùng vừa phải và chế biến đúng cách. Khác với rau bina chứa lượng oxalat cực cao, việc luộc chín xà lách Nhật và bỏ nước luộc giúp loại bỏ đáng kể lượng oxalat hòa tan, ngăn ngừa nguy cơ kết tinh sỏi.
Chiết xuất xà ba, nổi bật với hoạt chất flavonoid swertiajaponin, được chứng minh có khả năng làm sáng da nhờ cơ chế kép: vừa ức chế trực tiếp hoạt tính enzyme tyrosinase, vừa ngăn chặn biểu hiện protein của enzyme này. Tuy nhiên, phần lớn dữ liệu hiện nay mới ghi nhận ở mức độ thử nghiệm tế bào in vitro.
Nhiều người lầm tưởng nước sắc từ vỏ cây xà cừ là thảo dược lành tính để trị bệnh hoặc giải độc. Tuy nhiên, các nghiên cứu thực nghiệm độc tính cấp và bán trường diễn cho thấy chiết xuất vỏ cây xà cừ tiềm ẩn nguy cơ phá hủy tế bào gan, gây tổn thương chức năng lọc của thận và loét dạ dày khi dùng liều cao hoặc kéo dài.
Uống bột xuyên sơn giáp (vảy tê tê) trôi nổi tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc kim loại nặng như chì, asen và hóa chất tẩm ướp. Vảy động vật hoang dã dễ tích tụ độc tố từ môi trường, khi nghiền uống trực tiếp có thể gây suy gan, tổn thương thận và nguy hiểm tính mạng.
Wasabi chứa các hợp chất isothiocyanate đặc trưng với khả năng ức chế cytokin tiền viêm và các chất trung gian gây viêm trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, phần lớn bằng chứng hiện nay mới dừng lại ở mô hình tế bào và động vật, chưa có thử nghiệm lâm sàng khẳng định tác dụng chống viêm tương tự trên cơ thể người.
Cây xuân hoa thường được truyền tai như vị thuốc chữa đau dạ dày, song bằng chứng khoa học hiện nay chỉ mới ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa và kháng viêm trên mô hình tế bào trong phòng thí nghiệm. Do thiếu thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh không nên tự ý dùng thảo dược này thay thế thuốc điều trị.
Các nghiên cứu độc tính trên động vật gặm nhấm cho thấy dịch chiết vỏ cây vừng xoan có mức độ dung nạp rất tốt, không gây tử vong ở liều cấp tính 5000 mg/kg và không làm tổn thương gan thận sau 28 ngày dùng liên tục. Dù vậy, người dân không nên chủ quan tự ý dùng quá liều khi chưa có dữ liệu lâm sàng trên người.
Nghiên cứu lâm sàng ghi nhận bột lá dâu tằm có khả năng hỗ trợ giảm cholesterol toàn phần, LDL-c và triglyceride ở người rối loạn mỡ máu nhẹ. Tuy nhiên, các bằng chứng này mới dừng ở quy mô thử nghiệm nhỏ, thời gian ngắn và không thể thay thế chỉ định y khoa.
Dầu mè chứa hoạt chất sesamin được chú ý nhờ tiềm năng hỗ trợ tim mạch. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện có về tác dụng hạ áp và bảo vệ mạch máu của sesamin chỉ mới được ghi nhận trên mô hình động vật thí nghiệm, hoàn toàn không thể thay thế phác đồ thuốc điều trị huyết áp ở người.
Flavonoid chiết xuất từ vỏ và thịt quả xoan nhừ cho thấy tiềm năng giảm tổn thương cơ tim, hạ men oxy hóa và kháng xơ hóa mô kẽ trên chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng bảo vệ tim mạch hiện tại mới dừng ở cấp độ tế bào và động vật, chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận trên người.
Dị ứng hạt vừng đang gia tăng trên toàn cầu với tỷ lệ sốc phản vệ lên tới 37,7%, trở thành mối lo ngại sức khỏe lớn. Nhóm người có cơ địa đa dị ứng, đặc biệt là dị ứng đậu phộng và các loại hạt cây, đối mặt với nguy cơ mẫn cảm chéo cao nhất.
Nhiều người tin rằng chiết xuất vỏ vối rừng giúp giải độc và bảo vệ gan vượt trội. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học về khả năng chống oxy hóa và giảm viêm của loại vỏ cây này hiện chỉ mới dừng lại ở thử nghiệm trên động vật gặm nhấm và nuôi cấy tế bào, chưa đủ dữ liệu lâm sàng trên người.
Vối thuốc răng cưa (tên khoa học *Schima superba*) chứa hàm lượng hợp chất phenolic và flavonoid dồi dào. Nghiên cứu thực vật ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa liên quan đến phenolic ở lá non của loài cây này, tuy nhiên hiện chưa có thử nghiệm in vitro trực tiếp nào chứng minh tác dụng kháng viêm của vối thuốc răng cưa.
Tự chế thuốc trừ sâu sinh học từ lá xoan là mẹo dân gian phổ biến để diệt rệp và sâu bọ sân vườn. Dù nguồn gốc tự nhiên, dịch chiết cây xoan chứa độc tính tế bào cao, tiềm ẩn nguy cơ gây ngộ độc thần kinh, tổn hại tế bào sợi và tế bào thần kinh ở người nếu thiếu bảo hộ.
Các nghiên cứu thực nghiệm trên động vật cho thấy chiết xuất lá và vỏ thân cây vừng xoan có khả năng giảm tiết acid, tăng chất nhầy bảo vệ niêm mạc và ức chế phản ứng viêm. Tuy nhiên, dữ liệu này chưa được thử nghiệm trên người và hoàn toàn không thể thay thế các thuốc điều trị loét dạ dày chuẩn y khoa.
Người bị bệnh gút cần thận trọng khi ăn vẹm xanh. Mặc dù chiết xuất lipid từ vẹm xanh có đặc tính kháng viêm, thịt vẹm thô lại chứa hàm lượng purin cao, dễ chuyển hóa thành acid uric gây kết tủa tinh thể urat và kích hoạt cơn gút cấp tái phát.
