Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.666 bài, trang 62 trên 234
Uống trà xanh có thể làm huyết áp tăng nhẹ thoáng qua trong 30 phút đầu do chứa caffeine, nhưng thói quen sử dụng đều đặn dài hạn lại giúp hạ huyết áp tâm thu và tâm trương nhờ các hoạt chất catechin hỗ trợ giãn mạch, mang lại lợi ích phòng ngừa tim mạch thiết thực.
Các thử nghiệm tiền lâm sàng trên động vật và tế bào ghi nhận chiết xuất lá, vỏ thân và đài hoa cây gạo có khả năng kích thích tiết insulin và hạ đường huyết rõ rệt. Tuy nhiên, ranh giới độc tính của một số hoạt chất rất đáng lưu tâm và hiện chưa có nghiên cứu trên người, do đó tuyệt đối không dùng thảo dược này để thay thế thuốc điều trị.
Chiết xuất từ cây gọng vó lá bán nguyệt (Drosera peltata) cho thấy hoạt tính kháng khuẩn mạnh đối với vi khuẩn gây sâu răng Streptococcus mutans trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, dữ liệu hiện tại mới dừng ở mức thử nghiệm in vitro, thị trường chưa có nước súc miệng thương mại chuẩn hóa an toàn từ dược liệu này.
Gạo lứt giúp làm chậm tăng đường huyết sau ăn và giảm chỉ số đường huyết nhờ lớp cám giàu chất xơ cùng hoạt chất sinh học. Tuy nhiên, các phân tích gộp cho thấy gạo lứt không tự động hạ đường huyết đói hay HbA1c nếu không kiểm soát khẩu phần và duy trì lối sống lành mạnh toàn diện.
Nhiều người có thói quen sắc nước thảo mộc uống hằng ngày thay nước lọc để bồi bổ sức khỏe. Tuy nhiên, việc tự ý dùng rễ thảo dược dài ngày tiềm ẩn rủi ro lớn. Dữ liệu khoa học nhấn mạnh nguy cơ tổn thương gan thận khi dùng thảo mộc kéo dài hoặc quá liều.
Quả găng trắng chứa hàm lượng saponin cao có khả năng tương tác phá vỡ màng tế bào và kích ứng trực tiếp niêm mạc dạ dày. Khi ăn nhầm, hoạt chất này kích hoạt phản xạ nôn mửa dữ dội để tống xuất độc chất, tiềm ẩn nguy cơ mất nước và tổn thương gan thận nếu hấp thu liều lượng lớn.
Nhựa guggul được đồn thổi có khả năng kích hoạt tuyến giáp và thúc đẩy trao đổi chất. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện có mới chỉ chứng minh tác dụng kích thích tuyến giáp trên chuột thí nghiệm qua hoạt chất Z-guggulsterone, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận hiệu quả cũng như độ an toàn trên người.
Nước sắc găng trắng được dân gian tin dùng để trị bệnh ngoài da nhờ đặc tính sát trùng. Khoa học ghi nhận dịch chiết từ các loài mang tên gọi này có khả năng kháng khuẩn, ức chế nấm men trong ống nghiệm. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế khi nấu bôi tại nhà chưa được kiểm chứng lâm sàng và tiềm ẩn nguy cơ kích ứng.
Nước lá dứa được nhiều người truyền tai nhau như bài thuốc giúp an thần, dễ ngủ. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học hiện đại chỉ mới ghi nhận chiết xuất lá dứa có hoạt tính chống oxy hóa và bảo vệ tế bào thần kinh trong ống nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả chữa mất ngủ ở người.
Chiết xuất từ cây guột găng (*Blechnum orientale*) cho thấy hoạt tính ức chế và gây độc tế bào ung thư đại trực tràng trong các thử nghiệm ống nghiệm. Tuy nhiên, chưa có bất kỳ nghiên cứu lâm sàng nào chứng minh loài thảo dược này có thể điều trị hay chữa khỏi ung thư trên cơ thể người.
Nghiên cứu trên động vật gặm nhấm cho thấy chiết xuất vỏ thân giáng hương có độc tính cấp tính rất thấp và không gây tổn thương mô bệnh học ở gan, thận sau 42 ngày sử dụng. Tuy nhiên, người dân không nên tự ý uống liều cao kéo dài vì dữ liệu trên người hiện vẫn còn rất hạn chế.
Chiết xuất hạt nho chứa nhiều chất chống oxy hóa proanthocyanidins có lợi cho tim mạch, nhưng bằng chứng khoa học chứng minh khả năng giảm phù trực tiếp ở người suy giãn tĩnh mạch chi dưới hiện còn rất hạn chế. Người bệnh cần thận trọng, không nên xem đây là biện pháp thay thế điều trị y khoa.
Nhiều người có thói quen sắc nước vỏ gáo uống dài ngày để chữa bệnh theo kinh nghiệm dân gian mà không biết rõ độc tính. Dược liệu thô chưa chuẩn hóa tiềm ẩn rủi ro rất lớn do ranh giới giữa liều tác dụng và ngưỡng độc hẹp, thiếu các dữ liệu an toàn lâm sàng trên người.
Nhiều người tin rằng tác dụng giúp tỉnh táo của guarana chỉ đến từ caffeine, nhưng các nghiên cứu khoa học cho thấy các hoạt chất sinh học tự nhiên khác như theobromine, tannin và saponin mới là yếu tố hiệp đồng tạo nên khả năng tăng cường trí nhớ và tập trung vượt trội.
Người bị gút nên hạn chế tối đa gà ác tiềm thuốc bắc, đặc biệt là nước hầm đặc. Thịt gia cầm và nước ninh kỹ chứa lượng purin cùng axit uric hòa tan đáng kể, dễ làm tăng nồng độ urat máu và kích hoạt cơn viêm khớp gút cấp tính.
Hạt giổi bảo quản sai cách trong môi trường nóng ẩm rất dễ phát sinh nấm mốc sinh độc tố aflatoxin nguy hiểm cho gan. Aflatoxin là chất độc bền nhiệt, không thể loại bỏ qua việc rửa nước hay nướng chín; người tiêu dùng cần nhận biết dấu hiệu và bảo quản kín ở nơi khô mát để ngăn ngừa rủi ro.
Nhờ sự kết hợp giữa caffeine và axit amin L-theanine, trà xanh giúp tăng cường sự tỉnh táo và tập trung nhận thức mà ít gây bồn chồn hơn cà phê. Tuy nhiên, do caffeine vẫn kích thích hệ thần kinh trung ương, bạn nên dùng trà với lượng vừa phải và tránh uống vào chiều muộn hoặc tối để không gây mất ngủ.
Goldenseal chứa berberine có khả năng ức chế vi khuẩn *E. coli* trong ống nghiệm và hỗ trợ giảm triệu chứng tiêu chảy hiệu quả trên lâm sàng. Tuy nhiên, thảo dược này không thể làm sạch hoàn toàn vi khuẩn trong phân và có nguy cơ tương tác thuốc, đòi hỏi người bệnh phải sử dụng thận trọng.
Chiết xuất hạt nho chứa nhiều chất chống oxy hóa giúp thúc đẩy biểu mô hóa và hỗ trợ làm dịu sưng nề vết mổ khi bôi ngoài da theo nồng độ thích hợp. Tuy nhiên, bằng chứng về hiệu quả giảm phù nề sau đại phẫu qua đường uống vẫn còn hạn chế và không thể thay thế phác đồ điều trị của bác sĩ.
Giấm chuối chứa acid acetic có thể hỗ trợ làm chậm rỗng dạ dày và ức chế enzyme tiêu hóa tinh bột, giúp giảm mức tăng vọt đường huyết sau bữa ăn. Tuy nhiên, bằng chứng trực tiếp trên người còn hạn chế; giấm chỉ là giải pháp dinh dưỡng hỗ trợ, không thể thay thế insulin hay thuốc chữa bệnh.
