Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
1.039 bài, trang 49 trên 52
Nhiều người bệnh đái tháo đường truyền tai nhau việc dùng chiết xuất hạt bông vải để hạ đường huyết và giảm kháng insulin. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện tại mới chỉ ghi nhận tác dụng của hoạt chất gossypin chiết từ hoa cây bông vang trên chuột thực nghiệm, hoàn toàn chưa có bằng chứng lâm sàng ủng hộ dùng hạt bông vải cho người.
Người bệnh gút hoàn toàn có thể ăn bông cải xanh trong các bữa ăn hằng ngày. Bông cải xanh thuộc nhóm rau củ có hàm lượng purin thấp, các gốc purin thực vật không gây bùng phát cơn đau hay làm tăng axit uric máu như purin từ thịt và hải sản.
Hội chứng cổ rùa xuất hiện do thói quen cúi đầu dùng điện thoại liên tục, khiến đốt sống cổ chịu quá tải cơ học và sai lệch trục. Thực hiện đúng kỹ thuật thu cằm (chin-tuck) kết hợp kéo giãn cơ giúp giảm đau, cải thiện góc nghiêng đầu và phục hồi tư thế hiệu quả.
Hạt bìm tía thường được truyền tai dùng trị phù thũng, tích nước, nhưng các nghiên cứu khoa học cảnh báo vị thuốc này có thể gây tổn thương thận tiến triển nếu dùng kéo dài. Đặc biệt, người bị suy thận hoặc suy nhược cơ thể tuyệt đối phải tránh tự ý sử dụng để ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm.
Hiện chưa có bằng chứng khoa học nào cho thấy chiết xuất lá bông vải giúp giảm viêm loét dạ dày hay ức chế tiết acid. Cây bông vải chủ yếu phục vụ dệt may và chứa độc tố tự nhiên gossypol, do đó người bệnh không nên tự ý dùng để tránh gây hại niêm mạc và suy giảm sức khỏe.
Làm ca đêm làm đảo lộn nhịp sinh học tự nhiên, làm giảm lượng melatonin và khiến các thụ thể tại mô ngoại vi suy giảm độ nhạy với insulin. Tình trạng kháng insulin kéo dài, kết hợp với rối loạn hormone thèm ăn leptin và thói quen ăn uống sai thời điểm, chính là cơ chế cốt lõi khiến nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 gia tăng.
Người làm ca đêm có nguy cơ mắc sỏi túi mật cao do thói quen ăn uống đảo lộn gây suy giảm vận động co bóp túi mật. Hiện tượng ứ trệ dịch mật kéo dài khiến dịch mật cô đặc, hình thành bùn mật và khởi phát tạo sỏi.
Bí đao là thực phẩm thanh nhiệt, lợi tiểu quen thuộc thường được người bệnh gút sử dụng để hỗ trợ đào thải axit uric. Các nghiên cứu cho thấy chiết xuất từ vỏ bí đao giúp giảm tổng hợp và tăng bài tiết axit uric qua thận trên thực nghiệm, nhưng cần chế biến đúng cách để đạt hiệu quả.
Thức đêm làm việc kéo dài làm gián đoạn nhịp sinh học, biến đổi hormone đói ghrelin, leptin và kích hoạt protein Nocturnin tăng hấp thu chất béo vào ban đêm. Kết hợp với việc tăng sản xuất cortisol cục bộ tại mô mỡ bụng, thói quen này thúc đẩy chất béo tích tụ sâu thành mỡ nội tạng nguy hiểm.
Nhiều nghiên cứu quy mô lớn cảnh báo ngủ trưa kéo dài trên 60 phút mỗi ngày có thể làm tăng từ 30% đến gần 50% nguy cơ mắc tiểu đường type 2 do rối loạn nhịp sinh học và đề kháng insulin. Tuy nhiên, nếu biết khống chế giấc ngủ trưa dưới 30 phút, cơ thể lại nhận được nhiều lợi ích chuyển hóa tích cực.
Làm ca đêm liên tục làm đảo lộn nhịp sinh học tự nhiên, khiến huyết áp không thể hạ xuống trong lúc ngủ (hiện tượng non-dipping). Tình trạng này làm gia tăng áp lực lên tim và mạch máu suốt 24 giờ, đẩy cao nguy cơ mắc bệnh tăng huyết áp mạn tính cùng nhiều biến cố tim mạch nguy hiểm.
Ngủ trưa ngáy to kèm theo giật mình thức giấc là dấu hiệu cảnh báo điển hình của hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA). Khi đường hô hấp bị xẹp, cơ thể thiếu dưỡng khí buộc não bộ kích hoạt phản xạ thức tỉnh khẩn cấp, tiềm ẩn nhiều nguy cơ tim mạch nguy hiểm nếu không được phát hiện sớm.
Làm việc ca đêm thường xuyên gây đảo lộn nhịp sinh học tự nhiên, dẫn tới tình trạng kháng insulin và rối loạn chuyển hóa lipid tại gan. Các nghiên cứu quy mô lớn cho thấy người làm ca đêm đối mặt với nguy cơ mắc gan nhiễm mỡ không do rượu cao hơn rõ rệt, đặc biệt là khi đi kèm thói quen ăn đêm và mất ngủ kéo dài.
Nhiều người truyền tai nhau dùng lá bèo tây (lục bình) nấu nước uống để hạ đường huyết. Thực tế, dù chứa nhóm chất flavonoid và phenolic có lợi, khả năng trị tiểu đường của bèo tây chưa được kiểm chứng trực tiếp, trong khi đặc tính hút kim loại nặng của cây lại tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc.
Nằm ngủ ngay sau bữa ăn trưa no làm tăng vọt nguy cơ trào ngược dạ dày thực quản do làm mất rào cản trọng lực và khiến cơ thắt thực quản dưới bị quá tải. Các nghiên cứu cho thấy số đợt trào ngược và thời gian thực quản phơi nhiễm axit trong giấc ngủ trưa thậm chí còn cao hơn giấc ngủ đêm.
Các nghiên cứu trên động vật và trong ống nghiệm cho thấy dịch chiết quả bách xù giúp giảm đường huyết nhờ ức chế enzyme tiêu hóa tinh bột và tăng tiêu thụ đường ở mô ngoại vi. Tuy nhiên, người bệnh không nên tự ý dùng thay thuốc vì chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Hiện tượng cứng khớp sau giấc ngủ trưa ở người bị viêm khớp là do hiện tượng gel hóa dịch khớp tạm thời khi bất động ngắn, không phải bệnh trở nặng. Bằng cách ngủ trưa từ 20-30 phút, giữ ấm và vận động nhẹ trước khi đứng dậy, bạn sẽ loại bỏ cảm giác đơ cứng khó chịu này.
Giảm cân giúp thu gọn thể tích mô mỡ vùng hầu họng, đặc biệt là lượng mỡ tích tụ ở lưỡi, từ đó mở rộng đường thở và kéo giảm đáng kể chỉ số ngưng - giảm thở khi ngủ (AHI). Tuy nhiên, biện pháp này chủ yếu làm nhẹ mức độ bệnh chứ hiếm khi chữa khỏi hoàn toàn nếu thiếu sự theo dõi y tế.
Ngủ trưa dài trên 44 đến 60 phút không giúp phục hồi tuần hoàn mà còn làm tăng nguy cơ suy tim, nhồi máu cơ tim và tử vong, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc mắc tiểu đường. Người bệnh tim mạch chỉ nên chợp mắt ngắn dưới 30 phút để bảo vệ sức khỏe.
Nhiều bệnh nhân hội chứng mệt mỏi mạn tính (CFS/ME) coi giấc ngủ trưa là giải pháp hồi sức khi kiệt kiệt năng lượng. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cảnh báo việc ngủ trưa kéo dài hoặc ngủ sai thời điểm không giúp tái tạo năng lượng, ngược lại còn làm trầm trọng thêm tình trạng sương mù não, suy giảm nhận thức và phá vỡ cấu trúc giấc ngủ ban đêm.
