Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
299 bài, trang 12 trên 15
Cảm giác lo âu, bồn chồn sau cơn say xuất phát từ sự rối loạn sinh hóa trong não bộ khi cồn cạn kiệt. Lúc này, chất ức chế GABA suy giảm trong khi chất kích thích glutamate tăng vọt, tạo nên hiệu ứng kích thích thần kinh quá mức khiến cơ thể rơi vào trạng thái bất an dữ dội.
Căng thẳng kéo dài và những cơn giận dữ không chỉ gây mệt mỏi tinh thần mà còn tác động trực tiếp lên trục não - ruột, làm rối loạn thần kinh tự chủ và các hormone tiêu hóa. Hệ quả là dạ dày giảm co bóp, thức ăn ứ đọng gây đầy bụng, buồn nôn và ăn nhanh no dù không có vật cản cơ học.
Tình trạng đau bụng quặn thắt và mót đi ngoài trước mỗi kỳ thi là biểu hiện điển hình của hội chứng ruột kích thích thể tiêu chảy, khởi phát do căng thẳng tâm lý. Thông qua trục não - ruột, áp lực tinh thần kích hoạt phản ứng thần kinh và nội tiết, làm tăng co bóp ruột, tăng tiết dịch và gây rối loạn tiêu hóa cấp.
Củ gấu (hương phụ) chứa các hoạt chất chống oxy hóa mạnh mẽ giúp bảo vệ tế bào thần kinh, giảm căng thẳng oxy hóa và điều hòa mạng lưới cảm xúc trong não bộ. Các bằng chứng khoa học cho thấy thảo dược này mang lại tác động an thần nhẹ và hỗ trợ xoa dịu lo âu hiệu quả khi sử dụng đúng cách.
Mất ngủ thường xuyên có thể làm tăng cảm giác chướng bụng khó tiêu do tình trạng thiếu ngủ gây rối loạn trục não - ruột, hạ thấp ngưỡng chịu đau và khiến các thụ thể thần kinh tại dạ dày trở nên nhạy cảm quá mức trước áp lực thức ăn.
Mất ngủ kéo dài và giấc ngủ chập chờn làm gián đoạn các chu kỳ ngủ sâu, kích hoạt phản ứng nhạy cảm hóa hệ thần kinh trung ương và hạ thấp ngưỡng chịu đau nội tạng. Điều này khiến người bệnh hội chứng ruột kích thích cảm nhận các cơn đau quặn bụng và sự khó chịu tiêu hóa dữ dội hơn vào ngày hôm sau.
Hít thở sâu bằng bụng giúp làm dịu cơn đau co thắt ruột do căng thẳng nhờ cơ chế kích hoạt dây thần kinh phế vị. Dù là giải pháp hỗ trợ tự nhiên, an toàn và giúp thư giãn hệ tiêu hóa nhanh chóng, phương pháp này không thay thế được các phác đồ điều trị y khoa.
Can thiệp tâm lý, đặc biệt là liệu pháp nhận thức hành vi (CBT), đã được khoa học chứng minh giúp giảm triệu chứng đau bụng và rối loạn đại tiện ở người mắc hội chứng ruột kích thích (IBS). Bằng cách điều hòa trục não - ruột và giảm thảm họa hóa cơn đau, phương pháp này giúp xoa dịu đường tiêu hóa hiệu quả.
Đau bụng, rối loạn tiêu hóa mỗi khi áp lực công việc đè nặng không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên. Các nghiên cứu khoa học cho thấy căng thẳng tâm lý kích hoạt trục não - ruột, giải phóng hormone cortisol và các chất gây viêm, trực tiếp làm thay đổi nhu động ruột, gây rò rỉ hàng rào bảo vệ ruột và làm tăng nhạy cảm đau nội tạng.
Uống trà cỏ xạ hương vào buổi tối có thể hỗ trợ giấc ngủ thông qua cơ chế giải tỏa căng thẳng thần kinh và làm giãn cơ bắp. Dù không đóng vai trò như thuốc ngủ tức thì, các hoạt chất trong loại thảo mộc này giúp làm dịu tâm trí, giảm lo âu nhẹ để cơ thể sẵn sàng nghỉ ngơi tự nhiên.
Căng thẳng kéo dài kích hoạt hệ thần kinh giao cảm và trục hạ đồi - tuyến yên - tuyến thượng thận, làm ức chế nhu động đường tiêu hóa tự nhiên. Tình trạng này đồng thời gây viêm niêm mạc, tổn thương ty thể tế bào biểu mô và làm rối loạn hệ vi sinh vật thông qua sự liên kết chặt chẽ của trục não - ruột.
Căng thẳng kéo dài có thể làm tăng nguy cơ tạo sỏi thận. Trạng thái stress mạn tính kích hoạt trục nội tiết giải phóng nhiều cortisol, làm tăng bài tiết canxi qua nước tiểu, thay đổi chuyển hóa axit uric và thúc đẩy các rối loạn chuyển hóa thuận lợi cho sỏi canxi oxalat kết tinh, tái phát.
Căng thẳng thần kinh không chỉ dừng lại ở cảm giác mệt mỏi trong tâm trí mà còn kích hoạt trục não - ruột, làm rối loạn hormone cortisol và tăng tiết axit dịch vị. Quá trình này trực tiếp bào mòn lớp màng nhầy bảo vệ, gây ra những cơn đau rát và viêm loét dạ dày dữ dội.
Nước cỏ bấc đèn chứa các hoạt chất tự nhiên có khả năng tác động lên thụ thể GABA_A, giúp xoa dịu hệ thần kinh và giảm lo âu trên mô hình thực nghiệm. Uống nước cỏ bấc đèn ấm vào buổi tối hỗ trợ thư giãn tinh thần và giúp dễ ngủ hơn, nhưng không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Cần tây chứa hợp chất apigenin có khả năng đi qua hàng rào máu não và gắn vào thụ thể GABA, giúp làm dịu thần kinh và giảm lo âu tự nhiên. Tuy nhiên, thực phẩm này chỉ hỗ trợ thư giãn nhẹ trên thực nghiệm và không thể thay thế thuốc điều trị mất ngủ mạn tính ở người.
Không chỉ thực phẩm giàu đạm hay rượu bia, thói quen thức khuya và căng thẳng kéo dài cũng khiến axit uric tăng vọt. Thiếu ngủ và stress thúc đẩy tế bào tự sản xuất purine nội sinh, gây stress oxy hóa và giảm đào thải urate qua thận, làm tăng nguy cơ khởi phát bệnh gút.
Stress kéo dài có thể gián tiếp và trực tiếp thúc đẩy gan nhiễm mỡ thông qua sự gia tăng mạn tính của hormone cortisol và các phản ứng chuyển hóa. Bằng chứng y khoa cho thấy nồng độ glucocorticoid cao gây tích tụ mỡ, rối loạn axit mật và kích hoạt viêm gan, đặc biệt khi kết hợp chế độ ăn giàu chất béo.
Không chỉ chế độ ăn dư thừa chất béo, tình trạng căng thẳng tâm lý kéo dài cũng trực tiếp làm tăng nồng độ cholesterol toàn phần và mỡ máu xấu. Các nghiên cứu cho thấy hormone căng thẳng cortisol tích lũy làm rối loạn chuyển hóa lipid, thúc đẩy phản ứng viêm và gia tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh lý tim mạch.
Căng thẳng kéo dài không chỉ gây mệt mỏi tâm lý mà còn kích hoạt trục thần kinh - nội tiết tiết ra lượng lớn hormone cortisol. Sự dư thừa này trực tiếp ức chế quá trình sản xuất phân tử giãn mạch nitric oxide, kích thích co mạch và gây viêm, làm tổn thương lớp nội mô mạch máu và dẫn đến tăng huyết áp, xơ vữa động mạch.
Tăng huyết áp áo choàng trắng là tình trạng huyết áp tăng cao tại phòng khám nhưng bình thường khi đo tại nhà. Đây không phải bệnh tim mạch nguy hiểm tức thì nhưng cũng không hoàn toàn vô hại, bởi người mắc có nguy cơ tiến triển thành bệnh tăng huyết áp mạn tính và cần được theo dõi định kỳ.
