Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
10.941 bài, trang 39 trên 548
Dưa hành, củ kiệu muối chua là món ăn giải ngấy quen thuộc ngày Tết, nhưng người đau dạ dày không nên ăn, đặc biệt trong đợt viêm cấp. Hàm lượng muối cao, tính axit và hợp chất nitrit trong đồ muối chua có thể gây tổn thương niêm mạc, kích thích cơn đau bùng phát và làm tăng nguy cơ biến chứng lâu dài.
Ăn giò thủ, chả lụa liên tục làm tăng nguy cơ cao huyết áp và ung thư đại trực tràng do cơ thể hấp thụ nhiều muối cùng chất bảo quản natri nitrit. Các bằng chứng y khoa khuyến cáo nên hạn chế tiêu thụ thịt chế biến sẵn, ưu tiên thịt tươi và cá để bảo vệ tim mạch.
Nhiều người truyền tai nhau bài thuốc từ hoa đầu lân giúp giảm đau và chữa lành viêm loét dạ dày. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay khẳng định chưa có nghiên cứu nào chứng minh hoa đầu lân điều trị được bệnh lý này; việc tự ý đun sắc uống còn tiềm ẩn nguy cơ kích ứng niêm mạc nguy hiểm.
Nhiều người tin rằng mùi hương hoa đầu lân giúp thư giãn tinh thần và dễ ngủ. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận hoạt tính kháng khuẩn và chống oxy hóa của hoa, hoàn toàn chưa có nghiên cứu chứng minh mùi hương này có tác dụng an thần hay giải tỏa lo âu.
Một miếng bánh chưng chiên có thể cung cấp tới 300 - 400 kcal, tăng mạnh so với bánh luộc do tinh bột nếp hút dầu mỡ và sinh ra chất béo chuyển hóa. Ăn nhiều món này làm tăng nguy cơ béo phì, tăng đường huyết và rối loạn lipid máu.
Thịt nguội, giò chả đã mở gói hoặc cắt lát chỉ nên để ngăn mát tủ lạnh tối đa 3-5 ngày. Dù thực phẩm chưa bốc mùi hay biến chất cảm quan, vi khuẩn ưa lạnh nguy hiểm *Listeria monocytogenes* vẫn có thể âm thầm nhân lên vượt ngưỡng an toàn trong môi trường lạnh của tủ gia đình.
Uống trà xanh đậm đặc ngay sau bữa tiệc Tết thịnh soạn hoặc khi bụng đói không giúp "rửa sạch mỡ" mà còn làm chậm tiêu hóa chất đạm, chất béo và kích thích niêm mạc dạ dày. Để bảo vệ đường tiêu hóa, bạn nên pha trà loãng vừa phải và uống cách bữa ăn ít nhất 30 đến 60 phút.
Nước nấu hoa hồi thường được truyền tai giúp trị hôi miệng và ngừa sâu răng. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học chỉ ra tinh dầu hồi không có hoạt tính ức chế vi khuẩn sâu răng *Streptococcus mutans*. Nước thảo mộc tự nấu chỉ hỗ trợ tạo hương thơm tạm thời, hoàn toàn không thể thay thế việc vệ sinh răng miệng cơ học chuẩn khoa học.
Đậu ma (*Pueraria phaseoloides*) và sắn dây rừng (*Pueraria lobata*) có hình thái dây leo rất giống nhau nhưng đã phân tách tiến hóa hơn 13 triệu năm. Đậu ma thiếu hụt hoạt chất puerarin quý giá; việc tự ý đào dùng nhầm rễ dây dại có thể gây rối loạn tiêu hóa và ngộ độc do tạp chất thực vật.
Uống men vi sinh trước các bữa tiệc Tết có thể hỗ trợ củng cố hàng rào ruột và giảm nhẹ rối loạn vi sinh, nhưng bằng chứng khoa học cho thấy hiệu quả phòng ngừa tiêu chảy cấp còn hạn chế, hoàn toàn không thể thay thế việc ăn chín uống sôi.
Quả cây đầu lân (*Couroupita guianensis*) không phải là thực phẩm ăn được thông thường do chứa nhiều hoạt chất sinh học nồng độ cao và thiếu bằng chứng an toàn đường tiêu hóa. Mặc dù thịt quả có đặc tính kháng khuẩn, hỗ trợ lành vết thương và hạt giàu khoáng chất, việc tự ý ăn có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày và ngộ độc.
Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo người lớn nên giới hạn lượng đường tự do dưới 10% tổng năng lượng mỗi ngày (tương đương tối đa khoảng 10 đến 12 thìa cà phê đường trắng với chế độ ăn 2.000 calo), và mức lý tưởng nhất là dưới 5% (khoảng 5 đến 6 thìa cà phê) để ngừa sâu răng và béo phì.
Ăn bưởi hoặc uống nước ép bưởi khi đang uống thuốc hạ huyết áp không an toàn do chứa furanocoumarins gây ức chế enzym ruột, làm tăng nồng độ thuốc trong máu đột ngột và tăng nguy cơ tác dụng phụ nguy hiểm. Người bệnh tim mạch cần chủ động kiêng bưởi hoặc hỏi ý kiến bác sĩ.
Táo bón ngày Tết chủ yếu do khẩu phần ăn thiếu chất xơ và ít nước. Bổ sung các thực phẩm giàu xơ hòa tan và xơ không hòa tan như mận khô, yến mạch, các loại đậu, quả tươi cùng việc uống đủ 1,5–2 lít nước mỗi ngày là giải pháp tự nhiên giúp hệ tiêu hóa thông suốt nhanh chóng.
Thịt kho tàu hâm đi hâm lại nhiều lần thúc đẩy sự biến đổi oxy hóa chất béo và protein, làm gia tăng đáng kể các sản phẩm oxy hóa cholesterol (COPs) và hợp chất glycat hóa (AGEs) có hại cho tim mạch. Bảo quản lạnh kéo dài kết hợp tái gia nhiệt liên tục khiến món ăn tích tụ nhiều độc tố oxy hóa thứ cấp và mất chất dinh dưỡng.
Canh khổ qua ngày Tết không chỉ mang ý nghĩa may mắn mà còn chứa các hoạt chất như charantin và polypeptide-p giúp hỗ trợ hạ đường huyết. Dù có cơ chế tương tự insulin và ức chế enzym chuyển hóa đường, món ăn này chỉ đóng vai trò hỗ trợ dinh dưỡng, không thể thay thế phác đồ điều trị của bác sĩ.
Nhiều người vội vã chuyển sang chế độ "Eat Clean" nhiều rau củ ngay sau Tết nhưng lại gặp phải tình trạng đầy hơi, trướng bụng và khó tiêu. Hiện tượng này xuất phát từ việc hệ vi sinh và nhu động ruột bị quá tải trước lượng chất xơ tăng vọt, đòi hỏi quá trình chuyển đổi thực đơn từ tốn và khoa học.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước dừa để giải rượu, bù điện giải nhanh chóng sau cơn say. Khoa học chứng minh nước dừa giàu kali và khoáng chất tự nhiên giúp bù dịch tương đương thức uống thể thao, song không thể bẻ gãy cồn hay giúp tỉnh táo tức thì.
Ăn thuần chay ngày đầu năm là nét đẹp văn hóa mang lại sự thanh tịnh, nhưng nhiều người lo ngại thiếu sắt và protein. Bằng việc kết hợp khéo léo giữa các loại đậu đỗ giàu đạm với thực phẩm chứa vitamin C, bạn hoàn toàn có thể tối ưu hóa khả năng hấp thu vi chất, bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình.
Nhiều người tin rằng uống nước có ga trong bữa tiệc giúp tiêu hóa nhanh và giảm đầy bụng, nhưng bằng chứng khoa học cho thấy bọt khí CO2 không làm tăng tốc độ làm rỗng dạ dày mà còn làm căng trướng cơ học, khiến cảm giác nặng nề thêm trầm trọng.
