Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
10.941 bài, trang 41 trên 548
Nước chanh có thể hỗ trợ giảm và làm chậm đỉnh tăng đường huyết sau bữa ăn giàu tinh bột nhờ cơ chế axit hóa làm ức chế men tiêu hóa amylase trong nước bọt. Tuy nhiên, thức uống này không phải thần dược hóa giải lượng calo khổng lồ từ bánh chưng hay đồ ngọt ngày Tết.
Chảo chống dính xước lòng giải phóng hàng nghìn hạt vi nhựa PTFE vào thức ăn, có thể gây viêm và tổn thương DNA tế bào ruột ở cấp độ hiển vi dù không gây ngộ độc cấp tính. Nhiệt độ cao còn phát tán khí độc chứa hợp chất PFAS như PFOA gây hại hô hấp.
Nhiều người chọn nước ngọt không đường dịp Tết để tránh tăng cân, nhưng các nghiên cứu khoa học cho thấy chất tạo ngọt nhân tạo có thể làm thay đổi thành phần vi khuẩn đường ruột, giảm tính đa dạng vi sinh và ảnh hưởng đến chuyển hóa đường. Dùng quá mức vẫn tiềm ẩn nguy cơ cho hệ tiêu hóa.
Rang hạt dinh dưỡng quá cháy làm biến tính protein, cản trở enzyme tiêu hóa và phá vỡ cấu trúc các acid béo không no có lợi. Nhiệt độ quá cao còn thúc đẩy phản ứng Maillard quá mức, làm phát sinh các chất oxy hóa độc hại, chất béo chuyển hóa và hợp chất glycat hóa không tốt cho sức khỏe.
Hít tinh dầu đàn hương trắng không giúp tăng cường tỉnh táo như nhiều người lầm tưởng, mà ngược lại mang đặc tính an thần, giúp hạ huyết áp tâm thu và giảm hormone căng thẳng, hỗ trợ cơ thể phục hồi sau áp lực.
Người tiền tiểu đường không bắt buộc phải kiêng hoàn toàn đường trắng. Các bằng chứng khoa học cho thấy đường sucrose chỉ gây hại rõ rệt khi tiêu thụ ở mức rất cao vượt ngưỡng năng lượng. Thay vì cắt bỏ cực đoan, người bệnh cần kiểm soát khẩu phần vừa phải, giảm chỉ số đường huyết chung của bữa ăn và kết hợp tập luyện thể chất đều đặn.
Rau sống ăn kèm nem rán rất ngon miệng nhưng tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn và ký sinh trùng. Các nghiên cứu cho thấy ngâm muối hay chất sát trùng chỉ giảm một phần tải lượng vi sinh vật chứ không thể diệt sạch hoàn toàn. Rửa kỹ cơ học dưới vòi nước sạch là bước cốt lõi để giảm nguy cơ nhiễm bệnh.
Bọc giấy bạc khi nướng thức ăn có làm thôi nhiễm nhôm vào thực phẩm, đặc biệt ở nhiệt độ cao và khi kết hợp với gia vị mặn hoặc có tính axit. Dù chưa có bằng chứng gây ung thư trực tiếp, lượng nhôm này có thể tăng vọt và tiềm ẩn rủi ro cho trẻ nhỏ và người có bệnh nền.
Đảng sâm bắc khô là vị thuốc bổ khí quý thuộc nhóm dược thực đồng nguyên, phù hợp cho nhiều lứa tuổi và ít tác dụng phụ. Tuy nhiên, người dùng chỉ nên sử dụng ở lượng vừa phải trong ẩm thực hoặc dùng theo chỉ định y học; việc lạm dụng quá liều có thể gây đầy trướng tiêu hóa, nóng trong và mất ngủ.
Tuyệt đối không cho trẻ sơ sinh uống nước hãm hoa hồi. Thói quen dân gian này tiềm ẩn nguy hiểm lớn do nguy cơ nhiễm độc tố thần kinh, khiến trẻ co giật, nôn mửa, tổn thương não và thậm chí suy gan cấp tính.
Uống nước đường trắng sau các buổi tập nặng giúp đẩy nhanh quá trình tái tạo nguồn năng lượng glycogen cho cả cơ bắp và gan mà không gây khó chịu tiêu hóa. Nhờ chứa tỷ lệ cân bằng giữa glucose và fructose, đường trắng mang lại hiệu quả bù năng lượng tương đương các loại đường chuyên dụng đắt tiền nếu dùng đúng liều lượng.
Uống đảng sâm bắc vào buổi tối muộn có thể làm gián đoạn giấc ngủ do dược liệu này kích thích chuyển hóa sinh năng lượng, tạo áp lực tiêu hóa và gây tiểu đêm. Để bảo vệ giấc ngủ ngon và hấp thu trọn vẹn dưỡng chất, người dùng nên uống đảng sâm vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều.
Nhiều người coi đảng sâm bắc là thuốc bổ lành tính nên lạm dụng nấu nước uống hàng ngày. Tuy nhiên, các nghiên cứu dược lý cho thấy dược liệu này ức chế nhu động ruột, giảm tiết dịch vị và kích thích miễn dịch mạnh mẽ, dễ gây đầy trướng bụng hoặc làm trầm trọng tình trạng nóng nhiệt nếu dùng sai thể trạng.
Hiện tượng mật ong bị đóng đường hay kết tinh ở đáy chai thực chất là phản ứng vật lý tự nhiên của đường glucose khi đạt trạng thái quá bão hòa, hoàn toàn không phải dấu hiệu mật bị pha tạp chất hay hư hỏng.
Nồi chiên không dầu giúp giảm đáng kể lượng chất béo bão hòa, nhưng không loại bỏ hoàn toàn nguy cơ hình thành acrylamide cùng các độc chất nhiệt sinh. Hàm lượng các chất này phụ thuộc chặt chẽ vào loại thực phẩm, nhiệt độ, thời gian chế biến và cách sơ chế nguyên liệu trước khi nấu.
Ăn nhiều bánh mứt kẹo và uống nước ngọt ngày Tết khiến trẻ đối mặt với nguy cơ sâu răng nghiêm trọng, tổn thương tủy và xáo trộn chuyển hóa toàn thân. Dạng đường bám dính cùng tần suất tiêu thụ dày đặc là tác nhân phá hủy men răng nhanh nhất, đòi hỏi cha mẹ cần kiểm soát chặt chẽ.
Hạt đào tiên hiện chưa có bằng chứng khoa học khẳng định an toàn để ăn trực tiếp do nguy cơ chứa các chất kháng dinh dưỡng và hợp chất gây kích ứng đường tiêu hóa. Dù hạt thực vật giàu dầu và protein, người dân chỉ nên dùng phần cơm quả đào tiên đã loại bỏ hoàn toàn hạt để đảm bảo an toàn.
Ngâm đậu qua đêm giúp kích hoạt enzyme tự nhiên và khuếch tán một phần axit phytic, oxalat cùng lectin ra ngoài nước ngâm. Khi kết hợp cùng bước nấu sôi kỹ bằng nhiệt, các chất kháng dinh dưỡng này sẽ bị phân giải hoặc vô hiệu hóa gần như hoàn toàn, giúp tăng khả năng hấp thu sắt, kẽm và cải thiện độ tiêu hóa chất đạm.
Xông tinh dầu hoa hồi giúp làm dịu đường thở và loãng dịch đờm tạm thời nhờ hoạt chất trans-anethole, nhưng không thể chữa khỏi viêm xoang. Dùng sai nồng độ dễ gây kích ứng, bỏng rát niêm mạc mũi, thậm chí nguy cơ ngộ độc co giật nếu lẫn phải hồi Nhật Bản độc tính cao.
Tinh dầu đàn hương trắng (*Santalum album*) sở hữu khả năng kháng khuẩn, kháng nấm nhờ chứa hàm lượng lớn hoạt chất sesquiterpene alcohol, đặc biệt là alpha-santalol. Nhiều nghiên cứu trong phòng thí nghiệm xác nhận loại tinh dầu này có hoạt tính ức chế vi khuẩn Gram dương, vi khuẩn Gram âm và các loại nấm men chi *Candida*.
