Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.517 bài, trang 51 trên 176
Muối hồng Himalaya thường được ca ngợi là vượt trội nhờ chứa nhiều khoáng chất tự nhiên. Tuy nhiên, kiểm nghiệm hóa học cho thấy lượng vi khoáng này quá nhỏ để mang lại lợi ích dinh dưỡng khác biệt, trong khi người dùng vẫn phải đối mặt với lượng natri tương đương muối thường và nguy cơ nhiễm kim loại nặng vết.
Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm và trên động vật cho thấy chiết xuất lá, hạt loài muồng nước (*Adenanthera*) có khả năng giảm đau và ức chế các chất trung gian gây viêm. Tuy nhiên, bằng chứng trên người hiện chưa có, người dân không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Trà muồng trâu (Senna) thường được quảng cáo giúp giảm cân, thải độc nhanh chóng. Tuy nhiên, sự sụt giảm cân nặng này hoàn toàn bắt nguồn từ tác dụng nhuận tràng gây mất nước tạm thời qua đường ruột, không đốt mỡ thừa và tiềm ẩn rủi ro tiêu chảy dai dẳng cùng tổn thương gan nguy hiểm.
Hạt muồng nước (chi Adenanthera) và các loài muồng thuộc chi Senna như muồng trâu là hai nhóm thực vật hoàn toàn khác nhau về bản chất sinh học lẫn hoạt chất. Việc nhầm lẫn giữa hai loại thảo dược này có thể dẫn đến sử dụng sai mục đích điều trị, gây rối loạn tiêu hóa hoặc ngộ độc chất kháng dinh dưỡng.
Muồng hôi (*Senna occidentalis*) và muồng trâu (*Senna alata*) là hai loài thảo dược thuộc chi *Senna* dễ bị nhầm lẫn do hình thái tương đồng. Bài viết phân biệt rõ hai loài dựa trên mùi hắc đặc trưng của muồng hôi cùng sự khác biệt sâu sắc về thành phần hoạt chất anthraquinone và tinh dầu giữa chúng.
Muồng chét và các loài thảo mộc chi Muồng được dân gian truyền tai là vị thuốc quý giúp giải độc gan. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy tác dụng bảo vệ gan mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm trên động vật và tế bào; việc tự ý dùng kéo dài còn tiềm ẩn nguy cơ viêm gan và tổn thương mô gan nghiêm trọng.
Miết giáp (mai ba ba) thường bị đồn thổi là vị thuốc đại bổ giúp tráng dương, tăng cường sinh lý nam. Tuy nhiên, y học cổ truyền xếp miết giáp vào nhóm tư âm hạ hỏa chứ không bổ dương, và khoa học hiện đại hoàn toàn chưa có bằng chứng cho thấy tác dụng phòng the của dược liệu này.
Hiện chưa có nghiên cứu khoa học nào chứng minh cây mua đỏ an toàn cho gan và thận. Dữ liệu độc tính hiện có chỉ thực hiện trên các loài thảo dược khác như *Terminalia paniculata* hay Xuyên tâm liên. Người dân tuyệt đối không nên tự ý dùng mua đỏ để tránh nguy cơ ngộ độc và suy giảm chức năng tạng phủ.
Men bia thường được truyền tai như bí quyết tăng tiết sữa thần kỳ cho phụ nữ sau sinh. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả kích sữa của men bia trên người. Việc duy trì nguồn sữa mẹ vẫn phụ thuộc chủ yếu vào việc cho con bú đúng khớp ngậm và rút cạn sữa thường xuyên.
Men gạo đỏ chứa monacolin K tương tự thuốc lovastatin nhưng ghi nhận tỷ lệ đau cơ rất thấp trong các nghiên cứu lâm sàng. Đây là giải pháp thay thế tiềm năng giúp hạ cholesterol cho người từng bị đau cơ do statin, song người dùng vẫn cần theo dõi sát và tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước sắc cây mua thấp để hạ đường huyết trị đái tháo đường. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở mức chiết xuất thực nghiệm trên chuột đái tháo đường tuýp 2, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người và tuyệt đối không thể thay thế phác đồ tiêm insulin.
Men gạo đỏ có chứa hoạt chất tự nhiên Monacolin K với cấu trúc và cơ chế ức chế enzym tạo mỡ giống hệt thuốc tây Lovastatin. Tuy có khả năng hạ cholesterol, chế phẩm này vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây đau cơ, hại gan và rất khó kiểm soát liều lượng do hàm lượng giữa các sản phẩm chênh lệch rất lớn.
Nhiều nghiên cứu lâm sàng ghi nhận hoạt chất silymarin chiết xuất từ cây kế sữa có khả năng hỗ trợ cải thiện chỉ số đường huyết lúc đói, giảm HbA1c và tăng độ nhạy insulin ở bệnh nhân đái tháo đường type 2. Dù vậy, bằng chứng khoa học hiện nay vẫn chưa hoàn toàn đồng nhất.
Lá và các bộ phận của cây thuộc chi mai chiếu thủy chứa các hoạt chất như indirubin, triterpenoid và sterol thực vật với tiềm năng chống oxy hóa, kháng nấm và hạ đường huyết trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người, người dân tuyệt đối không tự ý đun sắc uống.
Nhiều người mách nhau nấu mai ba ba (miết giáp) để trị sốt về chiều và hư nhiệt. Tuy nhiên, y học hiện đại chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh peptide từ mai ba ba hạ sốt ở người. Các dữ liệu khoa học hiện nay chủ yếu tập trung vào bệnh lý thủy sản và kiểm định dược liệu.
Me rừng giàu chất chống oxy hóa và cho thấy khả năng bảo vệ gan trên mô hình tế bào cùng động vật gặm nhấm. Dù vậy, bằng chứng khoa học hiện nay vẫn thiếu các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người, do đó người tiêu dùng không nên thần thánh hóa loại quả này thành thuốc giải độc rượu hay trị bệnh gan.
Ô nhiễm biển khiến mực nang (*Sepia esculenta*) dễ tích tụ cadmi và đồng, gây stress oxy hóa và rối loạn chuyển hóa. Người dùng mai mực làm thuốc cần hết sức lưu ý nguồn gốc nguyên liệu và chỉ tiêu kiểm nghiệm kim loại nặng để tránh nguy cơ nhiễm độc cho cơ thể.
Nhiều nam giới tìm mua mao tử tàu với hy vọng tráng dương và tăng cường bản lĩnh phái mạnh. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học hiện tại chỉ ghi nhận tác dụng kháng khuẩn đường ruột và gây độc tế bào trong ống nghiệm, hoàn toàn chưa có bằng chứng chứng minh hiệu quả tăng cường sinh lý ở người.
Mang tiêu và huyền minh phấn cùng có nguồn gốc từ muối natri sulfat nhưng khác biệt ở dạng tồn tại: mang tiêu là khoáng thạch ngậm nước lẫn tạp chất tự nhiên, còn huyền minh phấn là dạng tinh chế làm mất nước kết tinh, có độ tinh khiết cao hơn và dược tính tập trung hơn.
Mao tử tàu (chi *Eriosema*) chứa nhiều hợp chất tự nhiên đáng chú ý, nổi bật là nhóm flavonoid prenyl hóa. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay về tiềm năng chống viêm của loài này mới dừng lại ở mức thử nghiệm tế bào và độc tính tiền lâm sàng, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
