Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
373 bài, trang 9 trên 19
Tinh dầu bài hương (hyssop) thường được dùng trong liệu pháp hương thơm, nhưng chứa hàm lượng cao các xeton monoterpene gồm pinocamphone và isopinocamphone. Các hoạt chất này có khả năng đối kháng thụ thể GABAA tại hệ thần kinh trung ương, tiềm ẩn nguy cơ kích hoạt các cơn co giật nguy hiểm ngay cả khi dùng liều thấp lặp lại.
Hít tinh dầu hoa cam đắng (neroli) đã được nhiều thử nghiệm lâm sàng chứng minh có tác dụng hỗ trợ hạ mức độ lo âu, làm dịu nhịp tim và giảm huyết áp trong các tình huống căng thẳng. Tuy nhiên, liệu pháp mùi hương này chỉ mang tính bổ trợ tạm thời, không thể thay thế các điều trị y khoa chuyên sâu.
Trà bài hương an toàn cho đường uống nhờ nồng độ hoạt chất loãng và giàu chất chống oxy hóa, trong khi tinh dầu cô đặc chứa hàm lượng xeton rất cao như pinocamphone, tiềm ẩn độc tính thần kinh và tế bào, tuyệt đối không được uống tự ý.
Quả non cam đắng (chỉ thực) từ lâu được Đông y dùng để kiện tỳ tiêu tích. Khoa học hiện đại chứng minh các hoạt chất flavonoid và meranzin hydrate trong loại quả này giúp tăng co bóp cơ trơn, điều hòa hormone đường ruột và đẩy nhanh tốc độ tháo rỗng tiêu hóa hiệu quả.
Cam đắng chứa các hợp chất furanocoumarin có thể tác động đến enzym gan CYP3A4. Sự tương tác này tiềm ẩn nguy cơ làm chậm chuyển hóa, tăng độc tính nguy hiểm của thuốc hạ mỡ máu nhóm statin và các thuốc điều trị tim mạch, huyết áp dùng kèm.
Chiết xuất cam đắng chứa hoạt chất p-synephrine có thể kích thích tiêu hao năng lượng, nhưng các thử nghiệm lâm sàng đối chứng cho thấy hiệu quả giảm cân thực tế rất khiêm tốn. Đáng lưu ý, việc sử dụng kéo dài còn làm tăng huyết áp và nhịp tim.
Nhiều bậc phụ huynh tìm đến siro thảo mộc chứa chiết xuất cam đắng với hy vọng giúp trẻ biếng ăn ăn ngon miệng hơn. Tuy nhiên, các bằng chứng y khoa hiện nay cho thấy chiết xuất này chủ yếu phục vụ mục đích giảm cân, ức chế cảm giác thèm ăn ở người lớn và tiềm ẩn nhiều nguy cơ chưa được kiểm chứng an toàn trên cơ thể nhạy cảm của trẻ nhỏ.
Uống nước cam khi ăn thịt bò thường được cho là giúp tăng cường hấp thu sắt. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho thấy axit ascorbic chỉ hỗ trợ hấp thu đáng kể đối với sắt thực vật (không heme), trong khi lượng sắt heme dồi dào trong thịt bò vốn đã được cơ thể hấp thu ổn định ở mức cao.
Táo bón là tác dụng phụ phổ biến hàng đầu khi bổ sung viên sắt qua đường uống để điều trị thiếu máu. Để giảm bớt cảm giác khó chịu này, người bệnh có thể kết hợp thực phẩm giàu vitamin C như trái cây họ cam quýt, bổ sung chất xơ hòa tan cùng chế độ dinh dưỡng hợp lý.
Uống nước cam khi cảm cúm giúp bổ sung dưỡng chất và rút ngắn thời gian ốm, nhưng lạm dụng liều cao vượt ngưỡng hấp thu dễ gây kích ứng dạ dày, ợ nóng và tiêu chảy do dư thừa axit. Sử dụng lượng vừa phải, chia nhỏ cữ uống sau bữa ăn là giải pháp bảo vệ sức khỏe an toàn.
Uống nước cam cùng ngũ cốc bổ sung sắt giúp tăng hấp thu sắt rõ rệt nhờ axit ascorbic và axit citric hóa giải tác dụng ức chế của phytate, ngăn ngừa kết tủa và giữ sắt ở dạng hòa tan dễ tiếp nhận.
Người bị trào ngược dạ dày nên hạn chế trái cây có múi nhiều axit như cam, chanh, bưởi do làm giãn cơ thắt thực quản dưới và kích thích niêm mạc, đồng thời nên ưu tiên các loại quả ít axit hơn như táo, chuối và lê.
Nước ép cam bảo quản trong tủ lạnh vẫn giữ được phần lớn vitamin C trong những ngày đầu, nhưng hàm lượng acid ascorbic sẽ suy giảm dần theo thời gian do phản ứng oxy hóa. Tốc độ thất thoát dưỡng chất này phụ thuộc chặt chẽ vào nhiệt độ mát, lượng oxy tồn dư trong bình chứa và độ chua tự nhiên của nước cam.
Rửa thịt gà sống dưới vòi nước không giúp làm sạch vi khuẩn mà còn làm bắn mầm bệnh Campylobacter ra khắp bồn rửa và bàn bếp. Để ngăn ngừa nguy cơ ngộ độc thực phẩm, các chuyên gia khuyến cáo không nên rửa thịt gà mà cần nấu chín kỹ và rửa tay sạch sau khi chế biến.
Sữa tươi chưa tiệt trùng thường được quảng bá giúp cải thiện tiêu hóa nhờ lợi khuẩn tự nhiên. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy các lợi ích này chưa được chứng minh rõ ràng, trong khi nguy cơ nhiễm khuẩn nguy hiểm như Listeria, Campylobacter, E. coli gây sảy thai và đe dọa tính mạng là rất cao.
Uống sắt cùng nước cam giúp tăng hấp thu khoáng chất này đáng kể nhờ acid ascorbic khử Fe3+ thành dạng Fe2+ hòa tan, dễ dàng qua kênh DMT1 tại ruột non. Sự kết hợp này mang lại hiệu quả cao khi dùng đồng thời, song cần thận trọng với người bệnh quá tải sắt.
Người bị viêm loét dạ dày nên hạn chế các loại trà xanh, trà đen đậm đặc do chứa caffeine gây tăng tiết axit dạ dày. Thay vào đó, hãy ưu tiên các loại trà thảo mộc không chứa caffeine như hoa cúc, cam thảo được pha loãng và uống ấm để tránh kích ứng niêm mạc.
Người suy thận mạn không nhất thiết phải kiêng tuyệt đối trái cây, nhưng cần kiểm soát các loại quả giàu kali như cam, kiwi, mơ, đào và trái cây khô. Hiểu đúng về sinh khả dụng của kali, hạn chế nước ép cô đặc và ăn lượng vừa phải giúp phòng tránh nguy cơ tăng kali máu cấp mà vẫn bảo vệ chức năng thận.
Nước cam vượt trội hơn nước chanh trong việc làm tăng citrate niệu và kiềm hóa nước tiểu nhờ cung cấp tải lượng kiềm hấp thu tốt hơn qua đường tiêu hóa. Dù vậy, người có nguy cơ tạo sỏi calci oxalat cần dùng nước cam đúng lượng để kiểm soát calo và oxalat.
Nhiều người mặc định quả cam là nguồn cung cấp vitamin C dồi dào nhất, nhưng các số liệu phân tích phòng thí nghiệm cho thấy ổi chín và ớt chuông xanh mới thực sự đứng đầu bảng với hàm lượng vượt trội hơn cam gấp nhiều lần.
