Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
659 bài, trang 9 trên 33
Nhiều người tin rằng tác dụng giúp tỉnh táo của guarana chỉ đến từ caffeine, nhưng các nghiên cứu khoa học cho thấy các hoạt chất sinh học tự nhiên khác như theobromine, tannin và saponin mới là yếu tố hiệp đồng tạo nên khả năng tăng cường trí nhớ và tập trung vượt trội.
Nhiều nghiên cứu khoa học xác nhận việc sử dụng giấm táo trước hoặc trong bữa ăn giúp hạ đường huyết và giảm đáp ứng insulin sau ăn. Axit axetic trong giấm làm chậm tốc độ rỗng dạ dày, ức chế men tiêu hóa tinh bột và cải thiện độ nhạy insulin, hỗ trợ kiểm soát đường huyết hiệu quả sau các bữa ăn nhiều carbohydrate.
Nhờ sự kết hợp giữa caffeine và axit amin L-theanine, trà xanh giúp tăng cường sự tỉnh táo và tập trung nhận thức mà ít gây bồn chồn hơn cà phê. Tuy nhiên, do caffeine vẫn kích thích hệ thần kinh trung ương, bạn nên dùng trà với lượng vừa phải và tránh uống vào chiều muộn hoặc tối để không gây mất ngủ.
Nhiều người truyền tai nhau mẹo uống giấm táo để giảm ợ chua, nhưng hiện chưa có nghiên cứu lâm sàng nào chứng minh giấm táo trị được trào ngược dạ dày. Tính axit mạnh trong giấm thậm chí có thể gây ăn mòn, bỏng loét niêm mạc thực quản và làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày, khiến bệnh thêm trầm trọng.
Giấm táo mang lại lợi ích giảm đường huyết nhưng có thể gây tương tác bất lợi với thuốc điều trị đái tháo đường, thuốc lợi tiểu và các thuốc chuyển hóa qua gan. Dùng liều cao kéo dài tiềm ẩn nguy cơ hạ kali máu, hạ đường huyết đột ngột và tổn thương tế bào gan.
Giấm táo mang lại nhiều lợi ích sức khỏe nhưng nồng độ axit axetic cao có thể làm mềm và mòn men răng vĩnh viễn. Việc uống trực tiếp mỗi ngày mà không pha loãng hoặc không súc miệng đúng cách sẽ phá vỡ cấu trúc khoáng chất, khiến răng nhanh chóng bị ố vàng, thô ráp và ê buốt dai dẳng.
Giấm táo thường được xem là bí quyết thanh lọc cơ thể, nhưng nồng độ axit cao và cơ chế làm chậm rỗng dạ dày có thể gây hại nghiêm trọng cho người bị viêm loét, liệt dạ dày do đái tháo đường hoặc suy giảm chức năng thận.
Nghiên cứu lâm sàng cho thấy giấm táo có thể hỗ trợ giảm cân nhẹ và thu nhỏ vòng eo nhờ cơ chế kéo dài cảm giác no. Tuy nhiên, hiệu quả này ở mức độ khiêm tốn và hoàn toàn không thể thay thế cho chế độ thâm hụt calo cùng lối sống lành mạnh.
Giấm táo và giấm chuối đều chứa axit axetic giúp hỗ trợ làm chậm rỗng dạ dày và cải thiện đường huyết sau ăn. Hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng so sánh trực tiếp hai loại giấm này trên người; dữ liệu hạ đường huyết phần lớn ghi nhận từ giấm táo hoặc cơ chế chung của axit axetic.
Nghiên cứu GEM theo dõi hơn 3.000 người cao tuổi trong hơn 6 năm chứng minh Ginkgo biloba không giúp ngăn ngừa sa sút trí tuệ hay làm chậm suy giảm nhận thức. Việc lạm dụng thảo dược này với hy vọng phòng bệnh Alzheimer là không có căn cứ khoa học, người dùng cần tỉnh táo trước các quảng cáo.
Hạt lanh giàu chất xơ và chất nhầy giúp nhuận tràng tự nhiên, nhưng lại trở thành con dao hai lưỡi nếu thiếu nước. Khi không được cung cấp đủ dịch, khối xơ hút cạn nước tiêu hóa, vón cục cứng và có thể làm tắc nghẽn ruột nghiêm trọng.
Dây táo (*Anamirta cocculus*) là loài thảo dược có độc tính tế bào mạnh và rất dễ bị nhầm lẫn với các loài cây khác trong tự nhiên. Hiện chưa có nghiên cứu khoa học nào chứng minh loại cây này an toàn cho người, do đó phụ nữ mang thai và trẻ em cần tuyệt đối tránh xa để bảo vệ tính mạng và sức khỏe.
Cả picrotoxin trong dây táo và thujone trong ngải cứu đều gây ức chế thụ thể GABA-A dẫn tới kích thích thần kinh và nguy cơ co giật. Tuy nhiên, thujone chuyển hóa rất nhanh thành chất ít độc, tác động có tính thuận nghịch, còn picrotoxin là độc tố đối kháng kinh điển mạnh hơn rất nhiều lần.
Dùng hạt dây táo trị chấy rận là kinh nghiệm dân gian truyền miệng chưa có nghiên cứu khoa học xác thực về hiệu quả và độ an toàn. Việc tự ý giã nát đắp hạt thảo dược lên da đầu có thể gây kích ứng nặng và ngộ độc thẩm thấu qua da, đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ nhỏ.
Hạt dây táo chứa picrotoxin - hoạt chất gây co giật nguy hiểm do phong tỏa thụ thể GABA-A và chặn dòng ion clorua trong hệ thần kinh. Độc tính mạnh đã được chứng minh qua nhiều nghiên cứu thực nghiệm, người dân tuyệt đối không tự ý dùng loại hạt này làm thực phẩm hay thuốc uống để tránh nguy cơ ngộ độc đe dọa tính mạng.
Dùng dây táo bắt cá tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng cho người ăn do loài cây này chứa picrotoxin, một chất độc thần kinh gây co giật mạnh. Độc chất từ thực vật không bị phá hủy bởi nhiệt độ nấu nướng và có thể tồn dư trong mô cá, đe dọa an toàn tính mạng người dùng.
Picrotoxin từ cây dây táo có khả năng đối kháng tác dụng ức chế thần kinh của thuốc ngủ barbiturat và benzodiazepine bằng cách chẹn kênh clo trên thụ thể GABAA. Dù làm giảm độc tính của thuốc ngủ trong thí nghiệm động vật, độc chất này cực kỳ nguy hiểm, có thể gây co giật tử vong và không được dùng trên người.
Vỏ cây du đỏ thường được truyền tai như giải pháp tự nhiên cho hội chứng ruột kích thích (IBS), nhưng bằng chứng khoa học cho thấy thảo dược này chỉ phát huy tác dụng khi kết hợp trong bài thuốc dành cho người thể táo bón, hoàn toàn không hiệu quả trong việc cải thiện thói quen đi tiêu ở người thể tiêu chảy.
Cây dung lá táo được dân gian truyền tai nhau như bài thuốc chữa đau dạ dày, viêm loét đường tiêu hóa. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận hoạt tính kháng viêm trong ống nghiệm của chi thực vật này, hoàn toàn thiếu thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị.
Chiết xuất crocetin từ quả chi tử (dành dành) bước đầu cho thấy tác dụng giảm số lần thức giấc giữa đêm và cải thiện cảm giác tỉnh táo buổi sáng. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng còn rất hạn chế, hoàn toàn chưa đủ cơ sở để khẳng định dược liệu này có thể chữa khỏi bệnh mất ngủ.
