Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
659 bài, trang 1 trên 33
Khoai lang là thực phẩm ăn dặm giàu chất xơ, vitamin và khoáng chất, hỗ trợ hệ tiêu hóa của trẻ nhỏ nhờ khả năng thúc đẩy vi khuẩn đường ruột sản sinh axit hữu cơ. Tuy nhiên, việc thiếu nước hoặc cơ địa thích ứng chưa kịp thời có thể khiến trẻ gặp khó khăn khi đi tiêu.
Phụ nữ sau sinh hoàn toàn có thể ăn khoai môn nhờ cấu trúc hạt tinh bột siêu nhỏ dễ tiêu hóa tới 99% cùng lượng chất xơ dồi dào. Thực phẩm này giúp kích thích nhu động ruột tự nhiên và hỗ trợ phòng ngừa táo bón hiệu quả, miễn là được chế biến chín kỹ và dùng với lượng vừa phải.
Táo bón ở người cao tuổi có cơ chế phức tạp do giảm phản xạ khát và tác dụng phụ của thuốc điều trị mạn tính. Chế độ dinh dưỡng cho người già không thể áp dụng máy móc như người trẻ mà cần phác đồ làm mềm phân riêng biệt, ưu tiên xơ hòa tan, đủ lương thực chính và chủ động bù dịch.
Nhiều người mắc hội chứng ruột kích thích (IBS) băn khoăn liệu uống cà phê có làm bùng phát cơn đau bụng và rối loạn đại tiện. Bằng chứng khoa học cho thấy caffeine kích thích mạnh nhu động đại tràng, khiến người thuộc thể tiêu chảy (IBS-D) đối mặt nguy cơ tăng nặng triệu chứng cao hơn, trong khi thể táo bón (IBS-C) cũng có thể gặp bất lợi do cơ chế mất nước gián tiếp.
Uống nhiều nước chỉ giúp cải thiện tình trạng táo bón nếu cơ thể bạn đang thiếu nước hoặc khi kết hợp với chế độ ăn giàu chất xơ. Khi cơ thể đã đủ nước, việc cố uống dư thừa không làm tăng khối lượng phân hay tần suất đi ngoài mà chỉ khiến thận phải đào thải nhiều hơn.
Ăn nhiều rau nhưng vẫn khó đi ngoài thường do tăng chất xơ quá nhanh và dùng sai loại xơ. Khi ruột vận động kém, lượng chất xơ không hòa tan dồn dập kết hợp thiếu nước sẽ làm tăng khối bã ứ đọng, sinh nhiều khí và khiến tình trạng táo bón thêm trầm trọng.
Khi bị táo bón, người bệnh nên ưu tiên bổ sung chất xơ hòa tan như psyllium thay vì lạm dụng xơ không hòa tan. Bằng chứng khoa học cho thấy xơ hòa tan giúp làm mềm phân hiệu quả gấp nhiều lần và ít gây tác dụng phụ, trong khi dùng sai xơ không hòa tan dễ làm tăng chướng bụng, đầy hơi.
Men vi sinh thường được xem là giải pháp tự nhiên cho chứng táo bón, nhưng hiệu quả lâm sàng phụ thuộc chặt chẽ vào từng chủng vi khuẩn cụ thể. Một số chủng như *Bifidobacterium lactis* có bằng chứng cải thiện tần suất đi ngoài ở người lớn, trong khi nhiều chủng men đại trà hay việc dùng cho trẻ em lại mang lại hiệu quả rất hạn chế.
Cả mận khô và quả kiwi xanh đều giúp cải thiện hiệu quả tình trạng táo bón mạn tính và làm mềm phân. Tuy nhiên, các bằng chứng lâm sàng trực tiếp cho thấy kiwi vượt trội hơn ở khả năng giảm bớt cảm giác chướng bụng, ít gây tác dụng phụ khó chịu và mang lại độ hài lòng cao hơn cho người bệnh.
Chế độ ăn BRAT (chuối, cơm, sốt táo, bánh mì nướng) từng được dùng rộng rãi khi bị rối loạn tiêu hóa, nhưng y học hiện nay không còn khuyến khích duy trì kéo dài. Do quá nghèo protein và vi chất, BRAT dễ gây thiếu hụt dinh dưỡng; người bệnh cần bù nước sớm và nhanh chóng ăn uống đa dạng trở lại.
Cắt giảm thực phẩm giàu FODMAP giúp xoa dịu chứng đầy hơi, nhưng nếu loại bỏ rau củ mà không bù đắp đúng cách, bạn rất dễ rơi vào tình cảnh táo bón do thiếu hụt chất xơ. Việc lựa chọn nguồn xơ hòa tan phù hợp và duy trì nước từ thức ăn là chìa khóa để bảo vệ hệ tiêu hóa.
Táo bón khi ăn low-carb xuất phát từ việc sụt giảm đột ngột chất xơ và nước do cắt bỏ ngũ cốc nguyên hạt. Khắc phục tình trạng này đòi hỏi người ăn kiêng phải bù đắp nguồn xơ hòa tan từ rau củ, uống đủ nước và duy trì khoáng chất magie để hỗ trợ nhu động ruột.
Người có thói quen nhịn ăn sáng rất dễ gặp tình trạng tụt năng lượng và buồn ngủ sau bữa trưa. Lựa chọn bữa trưa giàu đạm nạc, bổ sung chất xơ hòa tan và hạn chế tinh bột tiêu hóa nhanh giúp ổn định đường huyết, duy trì sự tỉnh táo suốt buổi chiều làm việc.
Nhiều thực phẩm bổ dưỡng như tỏi, táo, sữa hay các loại đậu chứa hàm lượng cao FODMAP - nhóm carbohydrate chuỗi ngắn kém hấp thu. Khi vào ruột non và đại tràng, chúng hút nước và bị vi khuẩn lên men sinh hơi, dễ gây chướng bụng, đau bụng ở người có hệ tiêu hóa nhạy cảm.
Độc hoạt là vị thuốc trị đau nhức xương khớp nổi tiếng, nhưng mang dược tính rất mạnh. Dược chất trong rễ cây có thể gây độc trên tim, tương tác enzym gan và làm hao tổn tân dịch. Người thể âm hư huyết táo, suy gan thận nặng và người chuẩn bị phẫu thuật cần hết sức thận trọng khi dùng.
Quan niệm uống thục địa gây nóng trong và táo bón là sai lầm phổ biến. Thực tế, dược liệu này mang tính tư âm, làm mát huyết và hỗ trợ bảo vệ niêm mạc ruột. Cảm giác đầy bụng, khó tiêu nếu có thường bắt nguồn từ hàm lượng đường tự nhiên cao cùng thể chất dẻo quánh gây nê trệ tiêu hóa.
Cây đỏm lông chứa lượng tannin dồi dào, có thể gây co thắt cơ trơn dạ dày - ruột và làm chậm lưu chuyển thức ăn. Người mắc viêm ruột, táo bón hoặc thể trạng tỳ vị hư hàn cần cẩn trọng để tránh làm trầm trọng thêm các triệu chứng tiêu hóa.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước đun từ vỏ cây bồ đề để trị bệnh mà không biết hàm lượng tannin và chất làm se dồi dào trong vỏ thân có thể kích ứng niêm mạc dạ dày, gây buồn nôn, cản trở hấp thu dưỡng chất và dẫn đến chứng táo bón khó chịu khi dùng kéo dài.
Địa du là vị thuốc thảo dược quen thuộc, nhưng người có tỳ vị hư hàn, táo bón, thiếu máu thiếu sắt hay phụ nữ mang thai cần hết sức cẩn trọng. Dù chứa nhiều hoạt chất sinh học, dữ liệu về độ an toàn trên người còn hạn chế, tự ý sử dụng sai đối tượng có thể dẫn đến nhiều bất lợi cho sức khỏe.
Đại táo là vị thuốc bổ quen thuộc, nhưng không phải ai dùng nhiều cũng tốt. Với lượng đường cô đặc, chất xơ dai và hàm lượng kali dồi dào, loại quả này tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với người tiêu hóa kém, bệnh nhân thận nặng hạn chế kali, người thừa cân và người có đường huyết cao.
