Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
14 bài
Dây vác và chìa vôi cùng thuộc họ Nho nhưng khác hẳn nhau về chi thực vật và đặc điểm hình thái. Dây vác đặc trưng bởi cụm 3 lá chét, quả mọng tím đen và chứa nhiều hoạt chất quý như stilbene, flavonoid, nhưng người dùng cần nhận diện chuẩn xác để tránh ngộ độc nhầm lẫn.
Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy dịch chiết dây chìa vôi (*Cissus quadrangularis*) không gây độc tế bào gan hay tổn thương thận ở liều thử nghiệm. Tuy nhiên, việc lạm dụng ngâm thảo dược này với rượu trắng nồng độ cồn cao vẫn tiềm ẩn gánh nặng lớn cho gan và thận do chính độc tính của ethanol.
Uống nước sắc dây chìa vôi dài ngày có thể gây rủi ro cho gan và thận nếu dùng liều cao liên tục. Các nghiên cứu độc tính tiền lâm sàng trên chi Cissus cho thấy mức liều quá cao làm tăng men gan ALT, tăng trọng lượng gan và biến đổi mô thận, do đó cần dùng ngắt quãng.
Nhiều người có thói quen dùng chung dây chìa vôi với thuốc giảm đau kháng viêm NSAIDs để trị bệnh xương khớp. Tuy nhiên, sự kết hợp thiếu kiểm soát này có thể gây hiện tượng hiệp đồng bất lợi, làm tăng nguy cơ tổn thương niêm mạc dạ dày, xuất huyết và suy giảm chức năng thận do tương tác chuyển hóa tại gan.
Phấn trắng trên dây chìa vôi chứa các tinh thể canxi oxalat hình kim có thể gây ngứa da, rát họng và phù nề niêm mạc nếu dùng tươi. Nắm rõ cách rửa sạch, phơi khô và sao vàng giúp loại bỏ hoàn toàn nguy cơ kích ứng, đảm bảo an toàn cho sức khỏe.
Dây chìa vôi sắc nước an toàn hơn nhiều so với ngâm rượu uống. Việc dùng rượu làm dung môi vừa gây hại từ cồn, vừa tiềm ẩn nguy cơ làm tăng men gan và axit uric theo các nghiên cứu thực nghiệm. Rượu ngâm chỉ nên dùng xoa bóp ngoài, người bệnh khớp nên chọn cách sắc nước với lượng vừa phải.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất từ chi chìa vôi chứa nhiều hoạt chất flavonoid, polyphenol có tác dụng kháng viêm và giảm sưng đau khớp. Tuy nhiên, thảo dược này hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người và không thể thay thế phác đồ điều trị thoái hóa khớp chuẩn y khoa.
Dù dây chìa vôi được y học dân gian tin dùng để giảm đau xương khớp, các nghiên cứu khoa học cho thấy hoạt chất trong cây có tác động mạnh đến enzym gan và phản ứng viêm. Bốn nhóm đối tượng gồm phụ nữ mang thai, người đau dạ dày, bệnh nhân suy gan thận và người đang dùng thuốc điều trị tuyệt đối không nên tự ý sử dụng.
Nhiều lời đồn dân gian cho rằng dây chìa vôi có thể chữa khỏi dứt điểm thoát vị đĩa đệm, đưa nhân nhầy trở về vị trí cũ. Tuy nhiên, y học hiện đại khẳng định không có bằng chứng khoa học nào chứng minh dây chìa vôi phục hồi được đĩa đệm rách; bệnh lý này bắt nguồn từ tổn thương cơ học và phản ứng viêm cục bộ phức tạp.
Hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng xác định số gam khô chính xác của dây chìa vôi mỗi ngày trên người. Nghiên cứu độc tính trên động vật cho thấy chiết xuất loài cùng chi an toàn ở liều phổ biến nhưng gây biến đổi men gan và acid uric ở liều cao. Người bệnh chỉ nên dùng lượng vừa phải theo hướng dẫn của bác sĩ y học cổ truyền.
Nhóm hợp chất phenolic, flavonoid và saponin trong dây chìa vôi sở hữu hoạt tính chống oxy hóa, hỗ trợ dọn dẹp gốc tự do và ức chế các con đường gây viêm ở cấp tế bào. Nhờ đó, dược liệu này mang lại tiềm năng hỗ trợ giảm cảm giác đau nhức do thoái hóa xương khớp.
Tự ý uống dây chìa vôi cùng thuốc tây giảm đau kháng viêm (NSAIDs) tiềm ẩn rủi ro loét và xuất huyết dạ dày. Dù chưa có thử nghiệm riêng trên dây chìa vôi, các bằng chứng khoa học cho thấy phối hợp thảo dược với thuốc giảm đau dễ làm tăng nguy cơ chảy máu và tổn thương tiêu hóa nghiêm trọng.
Dây chìa vôi Việt Nam và Cissus quadrangularis là hai loài thực vật khác nhau. Hầu hết các bằng chứng khoa học quốc tế về khả năng thúc đẩy lành xương, khoáng hóa nguyên bào xương đều được thực hiện trên cây Cissus quadrangularis, chứ không thể suy diễn hay đánh đồng hoàn toàn cho dây chìa vôi thông thường.
Nước sắc dây chìa vôi thường được truyền tai dùng để chữa đau nhức xương khớp và giảm cân. Dù nghiên cứu cho thấy chiết xuất thảo mộc này khá an toàn ở liều thông thường, phụ nữ mang thai, người hạ đường huyết và người bệnh suy thận cần hết sức thận trọng khi sử dụng để tránh rủi ro sức khỏe.
