612 bài viết
Huyết giác là vị thuốc hoạt huyết phổ biến nhưng cần dùng đúng liều lượng để tránh nguy cơ ngộ độc. Mức dùng thông thường an toàn theo khuyến cáo dược điển là 8-12g mỗi ngày dưới dạng thuốc sắc; việc lạm dụng quá liều kéo dài có thể gây kích ứng tiêu hóa, gánh nặng cho gan thận và rối loạn tuần hoàn.
Hoạt thạch dược dụng và bột talc công nghiệp đều có bản chất là magnesi silicat nhưng khác biệt hoàn toàn về độ tinh sạch. Khác với talc kỹ thuật dễ lẫn kim loại nặng và silicat tự do, hoạt thạch y tế phải trải qua quy trình kiểm định nghiêm ngặt để loại bỏ amiang và kiểm soát tạp chất an toàn cho cơ thể.
Rễ hoàng đằng chân vịt được dùng trong y học dân gian chữa đau dạ dày, song hiện chưa có quy chuẩn liều khô chính thức trên người. Nghiên cứu mới chỉ ghi nhận hoạt tính chống loét và lợi tiểu trên động vật, đòi hỏi người dùng thận trọng tham khảo chuyên gia để tránh ngộ độc tích lũy.
Hoàng mộc hôi được truyền miệng có tác dụng hạ đường huyết, song dữ liệu khoa học hiện nay mới dừng ở mức ức chế enzyme tiêu hóa carbohydrate trong ống nghiệm và trên chuột thí nghiệm. Hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh đái tháo đường tuyệt đối không tự ý dùng thảo mộc này để thay thế thuốc điều trị.
Hoàng liên bắc được xem là vị thuốc kinh điển giúp trị tiêu chảy do nhiễm khuẩn nhờ hoạt tính kháng viêm và kháng khuẩn mạnh. Tuy nhiên, việc tự ý dùng liều cao hoặc kéo dài có thể kích ứng niêm mạc dạ dày, tiêu diệt cả lợi khuẩn và làm suy giảm nghiêm trọng độ đa dạng của hệ vi sinh vật đường ruột.
Hoàng liên gai (*Berberis wallichiana*, họ Berberidaceae) và hoàng liên chân gà (*Coptis chinensis*, họ Ranunculaceae) khác nhau hoàn toàn về nguồn gốc thực vật. Trong khi *Coptis chinensis* chứa tổ hợp isoquinoline alkaloid phong phú (đứng đầu là berberine, coptisine, palmatine) với nhiều hoạt tính sinh học đã được chứng minh, dữ liệu đối chứng trên hoàng liên gai vẫn cần được làm rõ.
Nước lá ngũ trảo chưa có bằng chứng an toàn khi uống dài ngày trên người. Nghiên cứu trên động vật cho thấy thảo dược này giúp chống oxy hóa, bảo vệ gan thận trước độc chất, nhưng liều cao kéo dài có thể gây biến đổi tế bào nội tạng. Do đó, người dân không nên uống liên tục thay nước lọc.
Cả gel bôi và viên uống hạt dẻ ngựa đều được dùng cho người suy giãn tĩnh mạch, nhưng viên uống chuẩn hóa escin sở hữu bằng chứng lâm sàng vượt trội hơn hẳn. Dạng uống giúp giảm rõ rệt phù nề và nặng chân, trong khi dạng gel bôi ngoài da chủ yếu có dữ liệu thực nghiệm và hỗ trợ làm dịu tại chỗ.
Chiết xuất củ hoa huệ (*Polianthes tuberosa*) thường bị đồn thổi có tác dụng kháng viêm kỳ diệu do nhầm lẫn danh pháp với các loài cây khác. Bằng chứng khoa học thực tế hiện nay chỉ dừng lại ở thử nghiệm kháng nấm và diệt ấu trùng muỗi, hoàn toàn chưa có bất kỳ cơ sở lâm sàng nào chứng minh tính hiệu quả trị viêm ở người.
Cả vỏ thân và hoa cây vàng anh (*Saraca*) đều có dược tính nhưng sở hữu hoạt chất khác nhau: vỏ thân giàu hợp chất catechin bảo vệ tế bào và beta-sitosterol, trong khi hoa là nguồn chứa đa dạng các flavonoid cùng tinh dầu thơm tự nhiên.
Chiết xuất hoa bóng nước chứa dẫn xuất naphthoquinone có hoạt tính kháng nấm mạnh trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, thảo dược này chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng trên người và chưa thể thay thế thuốc bôi imidazol chuẩn trong điều trị nấm thực tế.
Hoa giẻ thơm (*Cananga odorata*) và hoa giẻ Nam Bộ (*Desmos cochinchinensis*) thuộc hai chi khác nhau với đặc tính dược lý riêng biệt. Hoa giẻ thơm giàu tinh dầu sesquiterpene dùng cho hương liệu, giảm lo âu; trong khi hoa giẻ Nam Bộ chứa flavonoid rễ có hoạt tính chống sốt rét, cần phân biệt cẩn thận tránh nhầm lẫn.