87 bài viết
Dầu hạt kê náp sở hữu nguồn acid béo không bão hòa phong phú, vitamin E và phytosterol có lợi cho sức khỏe. Dù vậy, dữ liệu khoa học hiện chưa có nghiên cứu so sánh trực tiếp với dầu mè, đồng thời dầu kê náp tự nhiên chứa một số acid béo bất thường cần được tinh chế kỹ lưỡng trước khi dùng làm thực phẩm.
Nhựa mủ cây dầu mè từ lâu đã được truyền miệng trong dân gian như bài thuốc cầm máu nhanh cho các vết trầy xước. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho thấy hiệu quả làm đông máu phụ thuộc chặt chẽ vào nồng độ và độc tính của mủ tươi chưa qua tinh chế tiềm ẩn nguy cơ ăn mòn da và nhiễm khuẩn nghiêm trọng.
Hạt cây dầu mè (cọc rào) chứa độc tố nguy hiểm gồm curcin và phorbol ester, có thể gây ngộ độc cấp tính với triệu chứng nôn mửa dữ dội, đau bụng và li bì ở người ăn phải. Trẻ em là đối tượng dễ gặp nạn nhất khi tiếp xúc với loài cây này.
Bài thuốc dân gian dùng lá dầu mè (cây cọc rào) trị ghẻ và ngứa ngoài da hoàn toàn chưa có bằng chứng thử nghiệm lâm sàng trên người. Việc tự ý đắp lá hoặc nhựa mủ tươi lên da còn tiềm ẩn nguy cơ cao gây viêm da tiếp xúc kích ứng, bỏng rát và bội nhiễm nghiêm trọng.
Cây dầu mè tía (*Jatropha gossypifolia*) và cây cọc rào (*Jatropha curcas*) là hai loài thực vật riêng biệt cùng thuộc chi *Jatropha*, họ Thầu dầu. Cả hai loài đều chứa độc tố tự nhiên, không thể ăn được và thiếu bằng chứng an toàn lâm sàng, do đó người dân tuyệt đối không nên tự ý hái dùng làm thuốc chữa bệnh để tránh ngộ độc nguy hiểm.
Dầu chiết xuất từ hạt cây mè lai (*Jatropha curcas*) chứa hợp chất phorbol ester mang độc tính cao, có khả năng gắn vào màng tế bào và kích hoạt enzyme protein kinase C. Dù không trực tiếp gây đột biến gen, phorbol ester hoạt động như chất thúc đẩy khối u mạnh mẽ, tuyệt đối không an toàn để ăn hay bôi ngoài da.
Dầu mè ăn quen thuộc được ép từ hạt vừng dùng trong ẩm thực, trong khi cây dầu mè Jatropha là loài thực vật chứa độc tố phorbol ester chuyên dùng sản xuất dầu sinh học. Sự nhầm lẫn giữa hai loại hạt này có thể dẫn đến viêm loét da, hỏng giác mạc và ngộ độc nội tạng nghiêm trọng.
Dầu ép từ hạt cây mè cọc rào (*Jatropha curcas*) tuyệt đối không thể dùng làm thực phẩm. Giống cây trồng phổ biến chứa độc tố phorbol ester và curcin cực mạnh, có khả năng kích ứng tế bào, gây viêm và thúc đẩy ung thư. Các công nghệ khử độc hiện nay mới chỉ thử nghiệm ở quy mô phòng lab và chưa đủ bằng chứng an toàn trên người.
Nhiều người mách nhau bẻ cành dầu mè tía lấy mủ chấm vào vết nhiệt miệng để nhanh lành. Tuy nhiên, các nghiên cứu độc học cho thấy mủ loài cây này có tính ăn mòn, gây kích ứng mạnh niêm mạc, độc cho tế bào và tiềm ẩn nguy cơ biến đổi nhiễm sắc thể.
Dầu lai có củ (Jatropha podagrica) và dầu mè đỏ (Jatropha gossypiifolia) cùng thuộc chi Dầu mè nhưng khác nhau về đặc điểm di truyền, hình thái và hoạt tính sinh học. Dù chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa tự nhiên, cả hai loài đều tiềm ẩn độc tính sinh học cao, tuyệt đối không được tự ý sử dụng.
Nhiều người nghe tên "dầu mè tía" thường lầm tưởng đây là một dạng vừng mè đen dùng trong ẩm thực hằng ngày. Thực tế, dầu mè tía thuộc chi Jatropha họ Thầu dầu (Euphorbiaceae), là loài thực vật chứa độc tính cao, tuyệt đối không ăn được và rất dễ dẫn đến ngộ độc nghiêm trọng nếu dùng nhầm.
Nhiều người có thói quen giã lá dầu mè tía đắp lên vết thương hở nhằm cầm máu, chống viêm. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy chiết xuất cây chỉ có tác dụng kháng khuẩn sơ bộ trong phòng thí nghiệm; thử nghiệm trên động vật không làm vết thương nhanh liền hơn, trong khi độc tính và nguy cơ viêm da tiếp xúc là rất lớn.