Chế độ ăn Địa Trung Hải được nhiều người quan tâm nhờ lợi ích bảo vệ sức khỏe tim mạch và chuyển hóa. Tuy nhiên, việc tăng cường các loại đậu và rau củ thô khi theo đuổi chế độ này thường đi kèm cảm giác đầy hơi, gây bất tiện trong giờ làm việc.

Các khảo sát lâm sàng cho thấy tiêu thụ đậu và rau củ thô có liên quan trực tiếp đến mức độ nghiêm trọng của triệu chứng đầy hơi ở người có rối loạn chức năng tiêu hóa [1]. Dù chế độ Địa Trung Hải nói chung gắn liền với việc giảm nguy cơ xuất hiện triệu chứng tiêu hóa ở người trưởng thành [2], các nghiên cứu hiện có chưa cung cấp bằng chứng về cách sơ chế đậu đỗ hay tác động cụ thể đến lao động nặng.

Đầy hơi do chế độ Địa Trung Hải: Bằng chứng từ nghiên cứu

Một nghiên cứu thực hiện từ tháng 10/2021 đến tháng 2/2022 trên bệnh nhân ngoại trú chẩn đoán rối loạn tương tác ruột - não ghi nhận đau bụng, đầy hơi và táo bón là các than phiền phổ biến nhất [1]. Phân tích thống kê xác nhận có sự liên quan giữa giới tính và mức độ nghiêm trọng của than phiền tiêu hóa sau khi ăn các loại đậu [1]. Độ tuổi của người tham gia cũng tương quan với mức độ nghiêm trọng của triệu chứng khi ăn các loại đậu, rau họ cải, cũng như rau củ và trái cây thô [1].

Mặt khác, việc thích nghi với các thực phẩm này tại nơi làm việc không hề dễ dàng. Một khảo sát cắt ngang năm 2014 trên 590 nhân viên tại 4 môi trường làm việc ở Anh cho thấy chỉ có 5,3% người đạt mức tuân thủ cao đối với khuyến nghị về các loại đậu của chế độ Địa Trung Hải [3].

Cơ chế liên quan đến chất xơ và hệ tiêu hóa

Chế độ Địa Trung Hải chứa nhiều rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và đậu [3, 7]. Các loại chất xơ và tinh bột này thúc đẩy sản sinh axit béo chuỗi ngắn như butyrate, có vai trò hỗ trợ giảm viêm và tăng cường miễn dịch đường ruột [3, 6].

Tuy vậy, quá trình vi khuẩn lên men chất xơ trong lòng ruột cũng sinh ra khí [4]. Nghiên cứu chỉ ra việc tuân thủ chế độ ăn Địa Trung Hải có tương quan nghịch với sự khởi phát triệu chứng tiêu hóa ở người trưởng thành mắc chứng khó tiêu chức năng hoặc hội chứng ruột kích thích [2]. Dù vậy, với những người đã có sẵn bệnh lý đường ruột, lượng chất xơ dồi dào từ đậu đỗ vẫn có thể làm gia tăng cảm giác căng tức bụng [1].

Khoảng trống nghiên cứu: Chưa có dữ liệu về cách sơ chế đậu

Nhiều giả định cho rằng ngâm hoặc đun sôi bỏ nước các loại đậu sẽ loại bỏ oligosaccharide gây chướng bụng để thuận tiện cho cử động lao động nặng. Dù vậy, toàn bộ các nghiên cứu được cung cấp không đề cập đến hợp chất oligosaccharide, không đánh giá phương pháp ngâm rửa đậu và không đo lường tác động đến cử động lao động nặng.

Các tài liệu chỉ ghi nhận tỏi và đậu Địa Trung Hải chứa nhiều hợp chất thực vật có giá trị dinh dưỡng [5], đồng thời người bệnh thường ít khi chủ động loại bỏ hoàn toàn nhóm thực phẩm này để giảm bớt khó chịu [1].

Ai nên thận trọng khi áp dụng chế độ này?

  • Người mắc rối loạn tương tác ruột - não hoặc hội chứng ruột kích thích: Nhóm đối tượng này dễ gặp phản ứng đau bụng, chướng hơi tăng nặng khi tiêu thụ họ đậu và rau củ thô [1].
  • Người lớn tuổi: Tuổi tác tỷ lệ thuận với mức độ khó chịu đường tiêu hóa khi dùng đậu và các loại rau họ cải [1].
  • Nhân viên làm việc chưa quen ăn đậu: Do tỷ lệ tuân thủ nhóm đậu tại nơi làm việc thực tế rất thấp (5,3%) [3], việc nạp lượng lớn đậu đột ngột dễ gây gián đoạn khả năng tập trung khi làm việc.

Cách áp dụng thực tế khi làm việc

Người làm việc cần vận động hoặc ngồi văn phòng kéo dài không nên thay đổi khẩu phần ăn quá nhanh. Thay vì ăn lượng lớn đậu đỗ vào bữa trưa ngay trước giờ làm việc, nên đưa vào thực đơn với lượng vừa phải để hệ vi sinh đường ruột làm quen dần.

Nếu triệu chứng đầy hơi, đau bụng xuất hiện thường xuyên gây cản trở công việc, người dùng cần tham khảo ý kiến của bác sĩ tiêu hóa hoặc chuyên gia dinh dưỡng để điều chỉnh thực đơn phù hợp, thay vì tự ý cắt giảm hoàn toàn các nhóm thực phẩm dinh dưỡng.

Chế độ ăn Địa Trung Hải mang lại nhiều lợi ích chống viêm và hỗ trợ chuyển hóa đã được ghi nhận [3, 8]. Việc hiểu rõ phản ứng của cơ thể với nhóm đậu đỗ sẽ giúp người lao động duy trì chế độ dinh dưỡng lành mạnh mà không ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu suất làm việc.