Lao động đồng ruộng vụ hè khiến cơ thể mất nhiều mồ hôi và khoáng chất qua da. Nhiều người quan tâm việc bù nước khi đang theo chế độ ăn giảm muối như DASH gặp khó khăn do lo ngại tăng lượng natri tiêu thụ.

Các nghiên cứu hiện nay tập trung vào người lao động nông nghiệp nặng ngoài trời nóng, chưa có thử nghiệm trực tiếp trên nhóm ăn chế độ DASH. Dữ liệu thử nghiệm thực địa cho thấy uống nước kèm điện giải giúp bảo vệ thận và giảm tổn thương cơ tốt hơn nước lọc thông thường, nhưng chưa thể khẳng định phác đồ riêng cho người ăn kiêng DASH.

Bằng chứng thực nghiệm về nước điện giải ngoài đồng ruộng

Một thử nghiệm 3 tuần trên 50 công nhân mía tại Guatemala cho thấy bổ sung điện giải trong 2 tuần giúp giảm tổn thương cơ [1]. Chức năng thận của nhóm này được duy trì ổn định trong suốt thời gian can thiệp [1]. Tình trạng hạ natri máu nhẹ xuất hiện ở nhóm uống lượng dịch rất cao [1].

Nghiên cứu thử nghiệm trên 30 lao động nông nghiệp tại Mỹ so sánh việc uống 5 lít nước lọc với 5 lít nước pha điện giải [2]. Nhóm dùng nước điện giải không có trường hợp nào bị giảm độ lọc cầu thận ước tính dưới 90 mL/phút/1,73 m² và không ai mắc tổn thương thận cấp [2]. Ngược lại, nhóm uống nước lọc có 15% người suy giảm độ lọc cầu thận và 23% mắc tổn thương thận cấp [2].

Nghiên cứu trên công nhân nông trường Bắc Carolina ghi nhận 46,7% người mất nước trước giờ làm, con số này tăng lên toàn bộ nhóm khảo sát sau ca làm việc [3]. Người lao động phải làm việc 2 đến 7,5 giờ trong điều kiện nhiệt độ vượt ngưỡng an toàn [3].

Cơ chế mất nước và tác động lên cơ thể

Lao động thể lực nặng dưới nắng nóng khiến cơ thể mất nước vượt mức 2% trọng lượng [1]. Tình trạng này làm giảm khả năng tản nhiệt của cơ thể [1]. Người làm việc dễ đối mặt với say nắng, tiêu cơ vân và tổn thương thận cấp [1] [4].

Tổng lượng nước cơ thể suy giảm gây ra tình trạng thiếu nước tế bào [5]. Sự mất cân bằng giữa lượng nước uống vào và mồ hôi thoát ra kích thích tiết hormone giữ nước, làm tăng nồng độ thẩm thấu nước tiểu [5]. Uống nước lọc đơn thuần lượng quá lớn khi mồ hôi ra nhiều làm loãng nồng độ natri máu [1].

Hiểu lầm thường gặp khi bù dịch mùa vụ

Nhiều người cho rằng chỉ cần uống nhiều nước lọc là đủ. Thử nghiệm thực tế chứng minh uống 5 lít nước lọc vẫn ghi nhận tỷ lệ tổn thương thận cấp 23% [4] [2]. Nước lọc không cung cấp đủ khoáng chất bị mất qua mồ hôi [1].

Chờ đến khi khát mới uống nước là thói quen sai lầm. Dữ liệu thực địa tại các nông trường cho thấy công nhân có thể mất 3 đến 4 lít dịch cơ thể trước khi cảm nhận cơn khát rõ rệt [6]. Nhu cầu bù dịch cần được thực hiện chủ động trước, trong và sau giờ làm việc [6].

Điều chưa biết từ các nghiên cứu hiện tại

Chưa có nghiên cứu nào đánh giá tác động của chế độ ăn DASH kết hợp bù điện giải khi lao động nặng ngoài trời. Mức độ hạn chế muối của chế độ ăn này có gây tăng nguy cơ hạ natri máu khi làm đồng hay không vẫn chưa có câu trả lời.

Phần lớn dữ liệu thu thập từ khu vực Bắc Mỹ và Trung Mỹ [7]. Vùng Đông Nam Á hiện thiếu vắng các nghiên cứu định lượng về gánh nặng nhiệt và nhu cầu bù dịch ở nông dân [7]. Công thức điện giải chuẩn hóa cho từng cường độ lao động cũng chưa được thiết lập đồng nhất [7] [5].

Ai nên thận trọng khi bù điện giải?

Người mắc bệnh thận mạn tính hoặc bệnh tim mạch cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi tự ý dùng các gói bổ sung điện giải [5]. Việc nạp thêm kali và natri từ thức uống có thể gây gánh nặng cho hệ tuần hoàn của nhóm này.

Người đang dùng thuốc điều trị huyết áp hoặc theo chỉ định ăn nhạt nghiêm ngặt không nên tự ý tăng liều khoáng chất [5]. Uống dồn dập lượng nước quá lớn trong thời gian ngắn cũng cần tránh để ngừa hạ natri máu [1].

Gợi ý áp dụng thực tế khi làm đồng vụ hè

Chia nhỏ lượng nước uống đều đặn trong suốt ca làm việc, không đợi khát mới uống [6]. Cân nhắc dùng nước có pha điện giải thay vì chỉ dùng nước lọc đơn thuần trong các đợt làm việc nặng kéo dài [1] [2].

Kết hợp nghỉ ngơi định kỳ tại nơi có bóng râm và sử dụng khăn làm mát để hạ thân nhiệt [4] [8]. Người đang áp dụng chế độ ăn kiêng muối như DASH cần trao đổi với cán bộ y tế để điều chỉnh lượng dịch và muối phù hợp với cường độ vận động vụ hè.