Người lao động thể lực nặng thường chịu áp lực cơ học rất lớn lên hệ xương khớp, dẫn đến mối quan tâm về các chế độ dinh dưỡng giàu khoáng chất như DASH. Nhiều người kỳ vọng các thực phẩm như hạt hay sữa ít béo sẽ giúp gia tăng mật độ xương và giảm đau mỏi hiệu quả.
Hiện tại, chưa có nghiên cứu lâm sàng nào trực tiếp đánh giá tác động của chế độ ăn DASH, hạt hoặc sữa ít béo lên mật độ xương của người lao động nặng. Các bằng chứng hiện có chỉ khảo sát gián tiếp vai trò của canxi và magie trên vận động viên, người bị tăng huyết áp hoặc trong các mô hình chuyển hóa, cho thấy khoáng chất từ thực phẩm giúp duy trì cấu trúc xương và khối cơ nhưng chưa thể suy diễn trực tiếp cho người làm nặng.
Canxi và magie tác động thế nào đến hệ cơ xương?
Canxi và magie là hai khoáng chất thiết yếu tham gia vào quá trình khoáng hóa xương, làm đồng yếu tố cho nhiều hệ enzyme và duy trì sự dẫn truyền xung động thần kinh - cơ [1]. Tình trạng thiếu hụt canxi trong khẩu phần ăn của vận động viên đã được ghi nhận có liên quan đến việc không đạt đỉnh khối lượng xương và gia tăng nguy cơ gãy xương do mỏi [1].
Đối với magie, các dữ liệu bước đầu cho thấy nồng độ khoáng chất này liên quan gián tiếp đến việc cải thiện sức mạnh cũng như giảm tỷ lệ chuột rút cơ bắp [1]. Tuy nhiên, các tổng quan y khoa chỉ ra rằng có rất ít bằng chứng ủng hộ việc bổ sung magie thường quy qua dạng viên uống để cải thiện kết quả cơ xương khớp, trong khi việc nạp canxi chỉ phát huy tác dụng tốt cho xương khi kết hợp cùng vitamin D ở người bị thiếu hụt [2].
Lượng magie từ thực phẩm và mối liên hệ với khối cơ
Sức mạnh của hệ cơ xương khớp ở người làm việc thể lực phụ thuộc chặt chẽ vào khối lượng cơ bắp. Một nghiên cứu trên 10.279 người trưởng thành bị tăng huyết áp tại Hoa Kỳ cho thấy lượng magie nạp vào từ chế độ ăn uống có mối liên hệ tuyến tính thuận với chỉ số khối cơ xương [3].
Cụ thể, mỗi khi khẩu phần ăn tăng thêm 100 mg magie mỗi ngày, chỉ số khối cơ xương chi tăng tương ứng 0,04 kg/m2 [3]. Những người đạt mức khuyến nghị hàng ngày về magie từ thực phẩm có chỉ số khối cơ cao hơn 0,10 kg/m2 so với nhóm nạp dưới mức trung bình ước tính [3]. Đáng chú ý, mối liên hệ tích cực này hoàn toàn không xuất hiện ở những người dùng viên uống bổ sung magie, nhấn mạnh vai trò vượt trội của nguồn khoáng chất từ thức ăn tự nhiên [3].
Mối liên hệ giữa lượng muối ăn và khả năng giữ khoáng chất
Chế độ ăn DASH nhấn mạnh việc giảm muối ăn, điều này có cơ sở sinh học rõ rệt trong việc bảo tồn khoáng chất cho xương. Một nghiên cứu trao đổi chất kéo dài 3 tuần trên 67 thiếu nữ (11–15 tuổi) cho thấy mức giữ lại magie của cơ thể ở chế độ ăn ít muối (1,3 g natri/ngày) đạt 50,1 mg/ngày, cao hơn mức 39,3 mg/ngày khi ăn nhiều muối (3,8 g natri/ngày) [4].
Mức nạp canxi trong thử nghiệm không gây ảnh hưởng đến sự bài tiết magie qua phân hay nước tiểu [4]. Tuy nhiên, trên mô hình động vật thực nghiệm, việc nạp canxi liều cao trong điều kiện thiếu hụt magie đã dẫn đến lắng đọng canxi tại thận và tổn thương cấu trúc mô [5]. Điều này cảnh báo nguy cơ mất cân bằng nếu chỉ tập trung nạp đơn lẻ một loại khoáng chất.
Những điều khoa học chưa thể trả lời
Các nghiên cứu hiện tại chưa cung cấp dữ liệu thực tế về mật độ xương của những người làm công việc chân tay nặng nhọc khi áp dụng thực đơn giàu hạt hay sữa ít béo. Hiệu quả ngăn ngừa thoái hóa sụn khớp hay giảm chấn thương nghề nghiệp từ chế độ ăn DASH vẫn còn là khoảng trống chưa được nghiên cứu lâm sàng kiểm chứng [6], [2]. Bằng chứng về vai trò của magie đối với tiến triển bệnh thận và các cơ quan khác cũng chưa đủ dữ liệu từ các thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng [6].
Ai nên thận trọng khi nạp canxi và magie?
Người có bệnh lý về thận cần hết sức thận trọng khi tự ý thay đổi lượng khoáng chất đưa vào cơ thể. Việc bổ sung canxi có thể gây ra một số tác dụng không mong muốn trên đường tiêu hóa và làm tăng nhẹ nguy cơ mắc sỏi thận [2].
Ngoài ra, ở những vùng khí hậu nóng, việc sử dụng nguồn nước cứng chứa lượng magie cao cùng florua đã được ghi nhận có liên quan đến bệnh thận mạn không rõ nguyên nhân [7]. Bệnh nhân suy thận mạn tính chưa có khuyến nghị cụ thể về mức nạp magie và cần có sự theo dõi sát sao từ nhân viên y tế [6].
Gợi ý áp dụng chế độ ăn cân bằng
Người lao động cần ưu tiên nạp khoáng chất từ nguồn thực phẩm tự nhiên thay vì tự ý dùng thực phẩm chức năng. Việc bổ sung các sản phẩm từ sữa là nguồn cung cấp canxi giá trị để duy trì sức khỏe khung xương [1].
Bên cạnh đó, việc chuyển đổi sang chế độ ăn nhiều thực vật giúp tăng khả năng hấp thu magie sinh học và cải thiện môi trường chuyển hóa tốt hơn so với khẩu phần nhiều đồ hộp, thực phẩm chế biến sẵn [6], [8]. Kết hợp giảm lượng muối trong nêm nếm hàng ngày cũng là phương pháp đã được chứng minh giúp cơ thể giữ lại lượng magie tốt hơn để phục vụ các chuyển hóa của hệ cơ và xương [4].
Lời kết
Canxi và magie từ thức ăn tự nhiên đóng vai trò thiết yếu trong việc duy trì khoáng hóa xương và hỗ trợ khối cơ bắp vận động. Mặc dù chưa có bằng chứng riêng biệt cho người lao động nặng, việc ăn cân đối thực phẩm tự nhiên và giảm muối vẫn là nền tảng an toàn. Người làm việc nặng nên tham khảo ý kiến chuyên gia dinh dưỡng trước khi có ý định sử dụng các chế phẩm bổ sung khoáng chất liều cao.






