Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.501 bài, trang 357 trên 1.476
Quả lồng đèn chứa nhiều hợp chất tự nhiên có khả năng hạ đường huyết và ức chế hấp thu đường. Khi dùng chung với thuốc hạ huyết áp hoặc thuốc trị tiểu đường, loại quả này có thể gây hiệu ứng cộng dồn nguy hiểm, khiến đường huyết tụt đột ngột và làm rối loạn huyết áp của người bệnh.
Lộc giác (gạc già) và nhung hươu (sừng non) khác biệt rõ rệt về thành phần sinh học. Trong khi nhung hươu chứa nhiều yếu tố tăng trưởng, protein và lipid đặc hiệu, thì lộc giác lại giàu khoáng chất do quá trình hóa xương. Đa số thử nghiệm dược lý hiện nay mới dừng ở mức nghiên cứu trên động vật và tế bào.
Ractopamine là chất tạo nạc bị cấm tại nhiều quốc gia nhưng vẫn được dùng ở một số nơi. Nghiên cứu khoa học cho thấy tồn dư ractopamine trong thịt lợn tiềm ẩn rủi ro gây rối loạn chức năng tim mạch, gây stress oxy hóa và có nguy cơ thúc đẩy khối u tiến triển qua việc kích thích enzyme chuyển hóa.
Hiện chưa có bằng chứng khoa học nào cho thấy dịch chiết hoa hay lá của loài Lỗ bình cảnh (*Lobelia erinus*) có khả năng ức chế vi khuẩn. Nghiên cứu thực tế trên chi *Lobelia* chỉ mới ghi nhận hoạt tính kháng khuẩn trung bình ở loài họ hàng *Lobelia pyramidalis*, trong khi *Lobelia erinus* chủ yếu được nghiên cứu về sắc tố và bệnh cây.
Cây lốm đốm vàng là loại cây cảnh nội thất phổ biến nhưng chứa nhựa mủ có thể gây kích ứng da và niêm mạc do chứa các hợp chất họ Thầu dầu. Nắm vững vị trí đặt cây, đeo găng tay khi cắt tỉa và xử lý đúng cách sẽ giúp bạn thưởng lãm vẻ đẹp của cây an toàn.
Nhiều người có thói quen hái lá lộc mại nấu canh vì nghĩ rau rừng lành tính. Tuy nhiên, các phân tích khoa học cho thấy chi lộc mại chứa độc chất alkaloid có thể gây hại nghiêm trọng cho cơ thể. Do đó, bạn tuyệt đối không nên ăn canh lá lộc mại để phòng tránh nguy cơ ngộ độc cấp tính.
Ăn thịt lợn rừng hoang dã mang rủi ro có thật về lây nhiễm ấu trùng giun xoắn (Trichinella) và virus viêm gan E. Các nghiên cứu quốc tế đã ghi nhận nhiều ca viêm gan cấp tính và đợt bùng phát dịch giun xoắn nghiêm trọng ở người do ăn thịt lợn rừng chưa nấu chín kỹ.
Bà bầu tuyệt đối không nên dùng cây lệ dương vì hiện hoàn toàn chưa có bất kỳ nghiên cứu lâm sàng hay thử nghiệm độc tính sinh sản nào chứng minh độ an toàn của dược liệu này. Việc tùy tiện sử dụng tiềm ẩn nguy cơ kích thích tử cung, sảy thai và gây hại nghiêm trọng đến sự phát triển của thai nhi.
Cây lưỡi rắn trắng chứa các hoạt chất như axit ursolic, axit oleanolic, axit ferulic và p-coumaric, cho thấy khả năng kháng viêm và giảm tiết cytokine rõ rệt trong các mô hình thực nghiệm trên động vật và tế bào nuôi cấy. Tuy nhiên, thảo dược này chưa đủ bằng chứng lâm sàng trên người và không thể thay thế thuốc chữa bệnh.
Vỏ lụa củ lạc chiếm tỷ lệ nhỏ nhưng tập trung lượng lớn polyphenol, resveratrol và chất xơ chống oxy hóa vượt trội so với nhân hạt. Dù khả năng tiêu hóa tại ruột non có sự hao hụt, lớp vỏ này vẫn tiếp tục giải phóng hoạt chất bảo vệ tại đại tràng, do đó bạn nên giữ lại khi ăn nếu hệ tiêu hóa hoàn toàn khỏe mạnh.
Tuyệt đối không ăn sống lá hoặc đọt lạc tiên tươi do chứa nhiều glycoside sinh cyanide có thể ức chế chuỗi hô hấp tế bào gây ngộ độc cấp. Để bảo đảm an toàn, toàn bộ lá và đọt lạc tiên bắt buộc phải được nấu chín kỹ qua nước sôi hoặc sao khô thành trà trước khi sử dụng.
Nhựa từ hoa lỗ bình cảnh có thể gây viêm móng kích ứng, viêm da nhiễm độc tiến triển nặng và tổn thương viêm vùng quanh mắt nếu tiếp xúc trực tiếp. Trang bị găng tay bảo hộ, không đưa tay lên mặt và xử trí rửa sạch bằng nước xà phòng lạnh trong 30 phút đầu là biện pháp phòng ngừa biến chứng hiệu quả.
Cây lộc mại hoàn toàn không an toàn cho phụ nữ mang thai do chứa độc tố gây vỡ hồng cầu hàng loạt, dẫn đến thiếu máu cấp tính. Tình trạng này có thể gây thiếu oxy nuôi dưỡng bào thai, làm tăng nghiêm trọng nguy cơ sảy thai, thai chết lưu và tổn thương đa cơ quan ở người mẹ.
Quan niệm xoa càng nhiều dầu lộc đề xanh càng nhanh khỏi đau là hoàn toàn sai lầm và tiềm ẩn rủi ro y khoa nghiêm trọng. Tinh dầu lộc đề xanh chứa hàm lượng cao methyl salicylate, một hoạt chất giảm đau có thể ngấm qua da vào máu; việc bôi diện rộng, lạm dụng kéo dài hoặc kết hợp chườm nóng, băng kín có thể gây hoại tử mô, suy đa tạng và ngộ độc salicylate đe dọa tính mạng.
Nhung hươu tươi và khô đều giữ được các chuỗi polypeptide quý, nhưng chất lượng thực tế phụ thuộc nhiều vào loài hươu và vị trí lát cắt hơn là dạng chế biến. Nghiên cứu khoa học cho thấy các chuỗi peptide kích thích tăng sinh tế bào sụn thỏ và chống viêm, tuy nhiên người dùng cần thận trọng với nguy cơ hàng giả trôi nổi trên thị trường.
Quan niệm nhung hươu giúp "bổ thận tráng dương" có cơ sở từ các thử nghiệm trên chuột già nhờ khả năng kích hoạt enzyme tổng hợp testosterone. Tuy nhiên, sừng nhung tự nhiên chứa lượng nội tiết tố rất thấp và hiện chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh nhung hươu giúp tăng sinh lực ở nam giới.
Nhung hươu được nhiều người tin dùng để trị đau nhức xương khớp, nhưng các đánh giá lâm sàng hiện tại cho thấy bằng chứng giảm đau thoái hóa khớp trên người còn rất khiêm tốn. Đa số dữ liệu tích cực mới chỉ dừng ở tế bào và động vật, đòi hỏi người bệnh cần nhìn nhận cẩn trọng, tránh nhầm lẫn giữa hiệu quả thực và giả dược.
Tinh dầu lộc đề xanh chứa từ 96,9% đến 100% methyl salicylate tự nhiên, hoạt chất có khả năng giảm đau và kháng viêm cơ khớp tại chỗ nhờ ức chế chọn lọc enzyme COX-2. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng về liều dùng chuẩn vẫn còn hạn chế và người dùng cần cẩn trọng nguy cơ ngộ độc salicylate khi lạm dụng quá liều.
Nước hạt đười ươi là bài thuốc dân gian quen thuộc giúp làm dịu cảm giác khô rát họng nhờ lớp chất nhầy polysaccharide tự nhiên. Tuy nhiên, bằng chứng thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả trị dứt điểm khản tiếng vẫn còn hạn chế, người dùng không nên xem đây là thần dược thay thế chỉ định y khoa.
Lộc giác và cao gạc hươu nổi tiếng bổ dưỡng nhưng có tính ấm và chứa hàm lượng đạm cao. Người tăng huyết áp, viêm nhiễm cấp tính, bệnh thận và phụ nữ mang thai không nên sử dụng nhằm tránh nguy cơ bốc hỏa, tăng áp lực lọc của thận và ảnh hưởng thai kỳ.
