Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.501 bài, trang 468 trên 1.476
Rau dền gai được dân gian truyền tai nhau như bài thuốc chữa dứt điểm thoái hóa cột sống, nhưng khoa học hiện đại chỉ ghi nhận dịch chiết của cây có tác dụng giảm đau, kháng viêm nhẹ trên động vật thí nghiệm. Loài rau này hoàn toàn không có khả năng tái tạo sụn khớp hay đảo ngược thoái hóa.
Cây thùa (dứa bà) chứa hoạt chất saponin có tính chất hoạt động bề mặt, tiềm ẩn nguy cơ tác động tới niêm mạc ruột. Khi dùng chung với các thuốc uống chuyển hóa qua hệ thống vận chuyển đường tiêu hóa, tương tác dược động học có thể xảy ra, làm thay đổi sinh khả dụng và hiệu quả điều trị.
Dế mèn chứa lượng lớn sắt và kẽm, nhưng sinh khả dụng của chúng không hoàn toàn giống thịt bò. Các nghiên cứu lâm sàng mới nhất cho thấy cơ thể hấp thu kẽm từ dế mèn rất tốt, trong khi sắt từ dế mèn lại bị hạn chế khi kết hợp với ngũ cốc.
Người bị sỏi thận, đặc biệt là sỏi canxi oxalat, nên thận trọng khi ăn dền cơm. Dù phần lớn oxalat trong chi dền là dạng không tan, quá trình nấu chín có thể làm gia tăng tỷ lệ oxalat hòa tan dễ hấp thu vào máu. Ăn lượng vừa phải và hạn chế uống nước luộc là giải pháp an toàn.
Dừa nước đóng hộp mang lại sự tiện lợi nhưng tiềm ẩn nguy cơ sức khỏe do chứa nhiều đường bổ sung và phụ gia bảo quản. Hiểu rõ hàm lượng đường cùng các chất như kali sorbat, natri metabisulfit giúp người tiêu dùng sử dụng an toàn, tránh tác động xấu đến đường huyết và chuyển hóa.
Cơm dừa nước non là nguồn dồi dào các chất chống oxy hóa tự nhiên như axit chlorogenic và kaempferol. Hiện chưa có đủ dữ liệu khoa học đối chiếu trực diện về calo, chất béo và chất xơ giữa dừa nước và dừa xiêm, do đó người dùng nên ăn lượng vừa phải và nhai kỹ.
Nhiều người tin rằng dứa dại có thể hạ men gan và chữa khỏi viêm gan virus, nhưng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận chiết xuất thực vật này có tiềm năng bảo vệ tế bào gan trong ống nghiệm. Dược liệu thô hoàn toàn không thể diệt trừ virus hay thay thế các phác đồ y khoa chuẩn.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước dứa dại để trị bệnh gan, sỏi thận hay bồi bổ cơ thể. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế khuyến cáo người suy thận mạn, viêm loét dạ dày, phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ tuyệt đối không nên tự ý dùng thảo dược này do thiếu chứng minh an toàn dài hạn.
Quả dứa dại chứa nhiều chất chống oxy hóa có tiềm năng bảo vệ tế bào gan chuột trước ngộ độc thuốc, nhưng chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả hạ men gan ở người. Dược liệu này hoàn toàn không thể thay thế phác đồ điều trị viêm gan virus chuẩn mực.
Hiện tượng rát lưỡi khi ăn dứa do enzyme bromelain phân giải protein niêm mạc miệng gây ra. Mẹo ngâm nước muối không làm bất hoạt enzyme này mà chỉ rửa trôi dịch dứa và dịu vị giác, trong khi xử lý nhiệt mới là cách vô hiệu hóa enzyme hiệu quả nhất.
Quan niệm rễ dọt sành giúp hạ sốt an toàn là chưa có căn cứ khoa học. Các nghiên cứu thực nghiệm hiện nay mới chỉ ghi nhận tiềm năng chống viêm của lá dọt sành trên chuột, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả hạ nhiệt hay độ an toàn của rễ cây trên người.
Nhiều mẹ bầu tin rằng uống nhiều nước dừa sẽ giúp buồng ối trong sạch và con sinh ra trắng trẻo. Tuy nhiên, y học khẳng định nước dừa hoàn toàn không có khả năng "lọc sạch" nước ối; thể tích và tính chất dịch ối chịu sự chi phối tuần hoàn của thai nhi và bệnh lý người mẹ.
Lớp phấn trắng bám trên quả dứa dại chứa hàm lượng lớn tinh thể canxi oxalat sắc nhọn. Nếu sơ chế không đúng cách, các tinh thể này sẽ cọ xát gây viêm loét niêm mạc ruột, đồng thời hấp thu vào máu làm kết tủa ống thận, dẫn đến tổn thương thận cấp tính và suy giảm chức năng bài tiết.
Cây dọt sành được dân gian truyền tai chữa nhiều chứng bệnh, nhưng khoa học hiện nay chưa có dữ liệu an toàn dài hạn trên người. Phụ nữ mang thai, người suy gan, suy thận và trẻ nhỏ tuyệt đối không nên tự ý dùng loại thảo dược này để tránh nguy cơ nhiễm độc và biến chứng nguy hiểm.
Tin đồn ăn dứa gây sảy thai lan truyền rộng rãi trong dân gian nhưng thiếu bằng chứng lâm sàng xác thực. Các thí nghiệm ghi nhận hoạt tính kích thích tử cung chỉ xảy ra khi dùng chiết xuất cô đặc tác động trực tiếp lên dải cơ cô lập trong ống nghiệm. Mẹ bầu ăn dứa với lượng vừa phải hoàn toàn an toàn cho thai kỳ.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước quả dứa dại giúp làm tan và tống sỏi thận ra ngoài. Tuy nhiên, y học hiện đại đến nay chưa ghi nhận bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh dứa dại trị được sỏi thận trên người; các dữ liệu khoa học mới chỉ ghi nhận hoạt tính sinh học ở mức tế bào, động vật hoặc dinh dưỡng cơ bản.
Rau dền gai mọc hoang chứa hàm lượng chất xơ, sắt và hoạt chất kháng khuẩn nổi trội nhưng còn tranh cãi về độ an toàn thực phẩm. Trong khi đó, dền đỏ vườn trồng giàu sắc tố chống oxy hóa betacyanin, vitamin, là lựa chọn thực phẩm an toàn, lành tính cho bữa ăn hàng ngày.
Đun lá dứa quá lâu trên lửa lớn khiến hương thơm 2AP nhanh chóng bay hơi và làm thoái hóa các hoạt chất quý. Nghiên cứu khoa học cho thấy phương pháp tối ưu là hãm lá dứa ở nhiệt độ khoảng 90 độ C trong 15 phút, giúp giữ trọn vẹn mùi hương tự nhiên cùng hàm lượng chất chống oxy hóa có lợi cho sức khỏe.
Dầu rái trắng được dân gian dùng chữa vết loét, song khoa học hiện mới chỉ ghi nhận khả năng kháng khuẩn, hỗ trợ liền da trên chuột và mô hình lab. Chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người dân không nên tự ý bôi dầu thô lên vết thương hở.
Hạt dền đuôi chồn thường được đồn thổi là thực phẩm vàng giúp quét sạch mỡ máu. Dù vậy, các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy tác động hạ lipid máu và làm giảm mảng xơ vữa mới chỉ dừng lại ở các nghiên cứu trên động vật với cỡ mẫu nhỏ, chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận trên người.
