Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.551 bài, trang 469 trên 1.478
Nhiều người chuộng siro thùa từ dứa bà vì chỉ số đường huyết thấp, nhưng nghiên cứu cho thấy lượng fructose đậm đặc trong loại mật này vẫn gây tích tụ mỡ ở gan và tăng triglyceride máu tương đương đường kính.
Nhiều người băn khoăn liệu ngâm hay lên men hạt dền đuôi chồn có giúp giảm axit phytic để tăng hấp thu sắt và kẽm. Bằng chứng khoa học xác nhận chế biến nhiệt và lên men giúp giảm đáng kể axit phytic, dù hàm lượng tự nhiên ban đầu của hạt khá cao đòi hỏi cách chế biến phù hợp.
Cúc tím (Echinacea) là thảo dược phổ biến giúp hỗ trợ phòng ngừa và giảm cảm lạnh, nhưng không an toàn cho tất cả mọi người. Người có cơ địa dị ứng họ Cúc, bệnh nhân hen suyễn, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú và người dùng thuốc chuyển hóa qua gan cần hết sức thận trọng trước nguy cơ sốc phản vệ và tác dụng phụ.
Dầu hoa anh thảo được nhiều người ưa chuộng nhưng có thể gây nguy cơ chảy máu, tương tác thuốc hoặc biến chứng sản khoa. Báo Sức khỏe chỉ ra 5 nhóm đối tượng gồm người dùng thuốc chống đông, người sắp mổ, phụ nữ mang thai, người có tiền sử động kinh và người đau vú mạn tính cần thận trọng hoặc tránh dùng.
Tầm gửi châu Âu chứa các protein lectin và peptide viscotoxin có hoạt tính hủy diệt tế bào cực mạnh. Tự ý thu hái lá và quả tươi để sắc uống hoặc ngâm rượu tại nhà tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc cấp do không thể kiểm soát hàm lượng độc tố biến thiên theo từng loài cây chủ.
Quả dứa dại chứa nhiều dưỡng chất quý nhưng lớp phấn trắng cùng tinh thể canxi oxalat bám ngoài vỏ rất dễ gây kích ứng họng và tổn thương niêm mạc dạ dày. Người dùng cần cạo sạch lớp phấn, rửa kỹ và chế biến đúng cách để đảm bảo an toàn khi sử dụng.
Nhiều thai phụ băn khoăn liệu bài thuốc từ dầu lông có an toàn khi mang thai hay không. Câu trả lời là không nên dùng; hoạt chất trong dầu lông có nguy cơ gây độc cho phôi thai và các thảo mộc kích thích co bóp tử cung tiềm ẩn rủi ro sảy thai nghiêm trọng.
Dịch tiêm tầm gửi châu Âu là chế phẩm chuẩn hóa giàu lectin được nghiên cứu đưa trực tiếp vào khối u để hỗ trợ kháng ung thư. Trong khi đó, trà tầm gửi qua đường uống có tỷ lệ hấp thu hoạt chất rất thấp, bị hao hụt trong quá trình chế biến và hoàn toàn không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Nước dừa tươi tự nhiên mang lại hiệu quả bù nước và phục hồi thể tích máu tương đương các loại đồ uống thể thao chuyên dụng sau khi tập luyện. Nhờ hàm lượng kali và carbohydrate tự nhiên, nước dừa ít gây khó chịu dạ dày hơn, dù lượng natri thấp hơn nước thể thao công nghiệp.
Elderberry chứa nồng độ cyanidin glycoside đậm đặc hơn, mang lại hoạt tính dập tắt gốc tự do tế bào vượt trội so với việt quất. Tuy nhiên, việt quất sở hữu tới 15 dạng anthocyanin đa dạng và có nhiều bằng chứng can thiệp lâm sàng hơn về huyết áp lẫn cải thiện độ nhạy insulin.
Nhiều người tìm đến dầu hoa anh thảo để làm dịu cơn ngứa ngáy và khô ráp của bệnh viêm da cơ địa. Tuy nhiên, các phân tích tổng quan khoa học, đặc biệt từ hệ thống Cochrane, chỉ ra hiện chưa có bằng chứng nhất quán cho thấy loại dầu này thực sự mang lại hiệu quả điều trị chàm.
Nhiều người truyền tai nhau mẹo đắp lá dứa bà để trị sưng đau khớp, nhưng khoa học hiện đại khẳng định đây là phương pháp chưa có bằng chứng lâm sàng trên người. Dù dịch chiết dứa bà thể hiện khả năng kháng viêm trên động vật thí nghiệm, việc đắp lá tươi trực tiếp lên da tiềm ẩn rủi ro kích ứng và bỏng rát nặng nề.
Dền đuôi chồn chứa hàm lượng oxalat cao, dao động từ 178 đến 278 mg/100 g. Người có tiền sử sỏi thận, đặc biệt là sỏi canxi oxalat, nên hạn chế loại rau này vì dư thừa oxalat từ chế độ ăn là yếu tố nguy cơ trực tiếp thúc đẩy tinh thể kết tụ và tái phát sỏi.
Nhiều phụ nữ tìm đến tinh dầu hoa anh thảo nhằm giảm đau tức ngực trước chu kỳ kinh nguyệt. Mặc dù sản phẩm này lành tính và có thể cải thiện triệu chứng ở một số người, dữ liệu y khoa tổng hợp cho thấy hiệu quả giảm đau thực tế của nó chưa vượt trội hơn rõ rệt so với giả dược.
Echinacea thường được quảng bá như một liệu pháp tự nhiên giúp kích thích miễn dịch và giảm triệu chứng cảm cúm. Tuy nhiên, người mắc bệnh tự miễn không nên tự ý dùng thảo dược này, bởi đặc tính kích thích miễn dịch có thể làm bùng phát phản ứng bất lợi và khiến bệnh trở nên trầm trọng hơn.
Cây dền họ Na (*Xylopia vielana*) là thảo dược thân gỗ chứa nhiều hoạt chất sinh học mạnh, hoàn toàn khác với các loại rau dền ăn lá họ Dền. Việc nhầm lẫn tên gọi dân gian có thể dẫn đến rủi ro ngộ độc do tự ý thu hái và sắc uống loại cây này mà không có chỉ định y khoa.
Cơm dừa non chứa nhiều nước, ít béo và ít calo, rất thích hợp cho người kiểm soát cân nặng. Ngược lại, cơm dừa già tích lũy hàm lượng chất béo bão hòa lên tới 37-56% và mật độ calo cao vượt trội, đòi hỏi người dùng phải kiểm soát khẩu phần để bảo vệ sức khỏe tim mạch.
Dầu hoa anh thảo giàu acid gamma-linolenic thường được đồn thổi là cứu tinh cho mụn nội tiết. Tuy nhiên, các bằng chứng y khoa hiện tại cho thấy loại thảo dược này chỉ hỗ trợ tăng cường độ ẩm da và hỗ trợ chỉ số gan, mỡ máu khi dùng kèm thuốc kê đơn, hoàn toàn thiếu các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn chứng minh hiệu quả trị mụn độc lập.
Cây dọt sành (tên khoa học *Pavetta indica*) là dược liệu dân gian được quan tâm gần đây. Dù các tài liệu thực vật ghi nhận cây chứa nhiều nhóm hoạt chất sinh học, dữ liệu thực nghiệm đã công bố chỉ mới ghi nhận chiết xuất methanol từ lá dọt sành giúp cải thiện hành vi và chống oxy hóa trên mô hình chuột.
Lá dứa tươi và hương lá dứa tổng hợp khác biệt hoàn toàn về bản chất sinh học. Trong khi hương nhân tạo chỉ mô phỏng mùi thơm đơn thuần, lá dứa tươi chứa hợp chất thơm tự nhiên 2-acetyl-1-pyrroline cùng hệ polyphenol dồi dào, mang lại khả năng chống oxy hóa, kháng khuẩn và bảo vệ chất béo bền nhiệt.
