Nhiều người dùng thuốc chống đông thắc mắc liệu có phải kiêng ăn lạc để tránh tương tác nguy hiểm. Các nghiên cứu hiện có không có dữ liệu đánh giá trực tiếp về lạc hay hoạt chất resveratrol; bằng chứng hiện tại chỉ tập trung vào tổng lượng vitamin K dung nạp từ chế độ ăn chung [3, 8].

Uống thuốc chống đông có phải kiêng lạc không?

Hiện chưa có bằng chứng thử nghiệm lâm sàng hay nghiên cứu quan sát nào kết luận người dùng thuốc chống đông phải kiêng ăn lạc. Các trích đoạn nghiên cứu hiện hành không nhắc đến lạc cũng như resveratrol [3, 8].

Do đó, người bệnh không có lý do khoa học để cắt bỏ hoàn toàn món ăn này. Vấn đề quan trọng nhất với người dùng thuốc kháng đông đường uống là giữ mức nạp vitamin K hàng ngày ổn định, thay vì kiêng khem quá mức [3, 4].

Cơ chế tác động của vitamin K với thuốc chống đông

Thuốc chống đông như warfarin hoạt động bằng cơ chế cạnh tranh với vitamin K, từ đó làm giảm tổng hợp các yếu tố đông máu phụ thuộc vitamin K gồm yếu tố II, VII, IX và X [1].

Khi lượng vitamin K nạp vào tăng đột ngột, hiệu lực ức chế của thuốc bị suy giảm, làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông [1, 5]. Ngược lại, nếu vitamin K sụt giảm nghiêm trọng, tác dụng chống đông tăng cao bất thường, dẫn đến nguy cơ xuất huyết nguy hiểm [1, 5].

Giới hạn lượng vitamin K an toàn trong nghiên cứu

Một tổng quan hệ thống năm 2015 cho thấy mức nạp vitamin K chấp nhận được ở người dùng warfarin dao động từ 25 đến 325 microgam/ngày, mức tối ưu là khoảng 150 microgam/ngày, với độ dao động tối đa cho phép là 292 microgam/ngày [2].

Hướng dẫn dinh dưỡng năm 1999 khuyến nghị mức nạp cố định khoảng 65–80 microgam/ngày [3]. Dầu thực vật và các sản phẩm chế biến từ dầu thực vật như bánh nướng, bơ thực vật cũng là nguồn cung cấp vitamin K đáng kể cần lưu ý [3].

Một nghiên cứu trên 172 người ghi nhận lượng vitamin K ăn vào chỉ giải thích một phần rất nhỏ sự thay đổi liều warfarin duy trì, và chỉ số khối cơ thể không làm thay đổi mối liên quan này [4].

Nhóm thực phẩm và thảo dược có tương tác cần lưu ý

Nghiên cứu tổng quan năm 2024 chỉ ra rằng việc ăn rau lá xanh chứa hàm lượng vitamin K cao vượt quá 250 microgam/ngày làm giảm tác dụng của warfarin [5]. Thực phẩm đậu nành lên men (natto) là đối tượng duy nhất bị cấm sử dụng do hàm lượng vitamin K quá cao [2].

Gừng (ngay cả lượng nhỏ) và xoài (trên 1 quả) có thể làm tăng tác dụng chống đông [5]. Thảo mộc cỏ St. John làm giảm hiệu quả của thuốc [5]. Tiêu thụ dưới 240 ml nước ép nam việt quất hoặc nước ép bưởi chùm mỗi ngày được đánh giá là an toàn [5].

Khảo sát trên 314 bệnh nhân năm 2009 cho thấy việc dùng các liệu pháp bổ sung hoặc thực phẩm giàu vitamin K thông thường không làm tăng nguy cơ chảy máu hoặc lệch chỉ số INR ra ngoài khoảng an toàn [6].

Điều chưa biết về lạc và resveratrol

Dữ liệu nghiên cứu hiện có chưa xác định hàm lượng vitamin K chính xác trong hạt lạc thông thường hoặc các sản phẩm chế biến từ lạc.

Chưa có thử nghiệm kiểm tra tương tác giữa resveratrol trong thực phẩm với các enzym chuyển hóa thuốc chống đông. Mọi suy đoán về việc resveratrol gây tương tác làm thay đổi chỉ số đông máu hiện chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh.

Ai nên thận trọng khi điều chỉnh chế độ ăn?

Người mang van tim cơ học hoặc có tiền sử thuyên tắc phổi cần thận trọng cao độ, vì bất kỳ biến động nào làm mất tác dụng chống đông đều dễ dẫn đến tắc mạch nguy hiểm [7].

Người đang phối hợp thuốc chống đông với các thuốc điều trị khác, đặc biệt là thuốc điều trị ung thư, cần được theo dõi chỉ số đông máu định kỳ do nguy cơ tương tác phức tạp [1].

Hướng dẫn thực tế cho người dùng thuốc chống đông

Người dùng thuốc chống đông không cần kiêng lạc, chỉ nên ăn với lượng vừa phải và duy trì thói quen ăn uống đều đặn.

Không thay đổi đột ngột lượng rau lá xanh giàu vitamin K; cần giữ lượng ăn tương đương nhau giữa các ngày [3, 4]. Tránh xa các món đậu nành lên men natto và thảo dược cỏ St. John [3, 8]. Cần thông báo cho bác sĩ điều trị trước khi sử dụng bất kỳ thực phẩm bổ sung nào [6].

Tóm lại, chưa có cơ sở khoa học để loại bỏ lạc khỏi bữa ăn của người dùng thuốc chống đông. Nguyên tắc quan trọng nhất là duy trì lượng dinh dưỡng ổn định và theo dõi định kỳ theo chỉ định của bác sĩ.