Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
1.938 bài, trang 40 trên 97
Các nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn xác nhận người lớn tuổi bị suy giảm nhận thức hoặc sa sút trí tuệ nhẹ đến trung bình nên dùng chiết xuất lá bạch quả chuẩn hóa với liều 240 mg mỗi ngày. Mức liều này giúp cải thiện rõ rệt khả năng ghi nhớ, tập trung và giảm bớt các triệu chứng rối loạn hành vi.
Cúc thơm và cúc La Mã có vẻ ngoài tương tự nhưng công dụng hoàn toàn khác nhau. Trong khi cúc thơm hay được truyền miệng để ngừa đau nửa đầu, các nghiên cứu khoa học xác nhận cúc La Mã chứa hoạt chất giúp an thần, giảm co thắt tiêu hóa, kháng viêm và làm dịu da.
Chiết xuất vỏ cây liễu trắng chứa hoạt chất salicin giúp ức chế phản ứng viêm tương tự aspirin nhưng ít gây hại dạ dày hơn. Tuy nhiên, các thử nghiệm lâm sàng cho thấy hiệu quả giảm đau thoái hóa khớp gối của thảo dược này chỉ ở mức trung bình và chưa đồng nhất như thuốc giảm đau tây y.
Không chỉ tạo cảm giác nóng rát trên bề mặt da, các chế phẩm bôi hoặc dán chứa hoạt chất capsaicin từ ớt giúp giảm đau khớp gối thực sự nhờ cơ chế làm cạn kiệt chất P – một chất dẫn truyền tín hiệu đau từ các đầu dây thần kinh ngoại vi về não bộ.
Bột hạt cỏ cà ri hỗ trợ giảm triệu chứng trào ngược dạ dày nhờ chứa lượng lớn chất xơ hòa tan dạng nhầy (mucilage). Khi gặp dịch tiêu hóa, chất này nở ra tạo thành màng gel bảo vệ, che phủ và làm dịu niêm mạc thực quản khỏi tác động bào mòn của axit.
Chiết xuất tầm gửi châu Âu chứa hoạt chất chính là lectin có khả năng kích hoạt mạnh mẽ tế bào tiêu diệt tự nhiên (NK) và tế bào lympho T, giúp tăng cường phản ứng miễn dịch. Tuy nhiên, hoạt chất này dễ bị phân hủy ở dạ dày nên chủ yếu được dùng qua đường tiêm chuẩn hóa trong y khoa thay vì sắc uống thông thường.
Đắp ngải cứu rang muối giúp giảm đau thắt lưng cấp nhờ liệu pháp nhiệt kết hợp tinh dầu thảo mộc làm giãn và giảm độ căng cơ thắt lưng. Tuy nhiên, phương pháp dân gian này chỉ hỗ trợ xoa dịu triệu chứng mô mềm tạm thời, không thể thay thế phác đồ điều trị căn nguyên y khoa chuyên sâu.
Cúc thơm (Feverfew) có thể hỗ trợ làm giảm tần suất và cường độ cơn đau nửa đầu sau 4 đến 6 tuần sử dụng ở một số nhóm bệnh nhân. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện tại vẫn chưa hoàn toàn đồng nhất, đồng thời thảo dược này tiềm ẩn rủi ro rối loạn đông máu đối với người có cơ địa nhạy cảm.
Hạt lanh chứa nhiều axit béo alpha-linolenic, chất xơ và lignan, mang lại tiềm năng hỗ trợ giảm LDL-cholesterol và cải thiện huyết áp ở người có rối loạn chuyển hóa. Dù vậy, hiệu quả thực tế phụ thuộc vào bệnh nền từng người, không đồng nhất ở mọi đối tượng và không thể thay thế thuốc điều trị tim mạch.
Rễ ngưu bàng chứa hoạt chất arctiin và các hợp chất chống oxy hóa giúp kích thích tế bào tạo xương, thúc đẩy tái tạo sụn và ức chế quá trình hủy xương trên mô hình thực nghiệm. Tuy nhiên, đây là giải pháp dinh dưỡng hỗ trợ bảo vệ xương khớp, không thay thế thuốc điều trị đặc hiệu.
Các hoạt chất sinh học trong củ gừng có khả năng ức chế phản ứng viêm, giúp giảm đau và cải thiện tình trạng cứng khớp gối vào buổi sáng. Tuy nhiên, hiệu quả này cần thời gian tích lũy và phát huy tốt nhất ở dạng chiết xuất chuẩn hóa kết hợp cùng phác đồ điều trị y khoa.
Nhiều nghiên cứu lâm sàng xác nhận chiết xuất nghệ và curcumin liều cao có hiệu quả giảm đau, cải thiện vận động khớp gối tương đương thuốc NSAID như ibuprofen và diclofenac. Ưu điểm nổi bật của nghệ là ít gây đau bụng, khó chịu tiêu hóa, nhưng người bệnh cần dùng dạng chiết xuất chuẩn hóa do sinh khả dụng tự nhiên rất thấp.
Nhiều người lầm tưởng tầm gửi mọc ở đâu cũng có công dụng như nhau. Thực tế, các nghiên cứu phân tích hóa học và tế bào cho thấy tầm gửi châu Âu ký sinh trên cây táo, cây sồi hay cây thông có hàm lượng độc tố viscotoxin, chất chống oxy hóa và khả năng tiêu diệt tế bào hoàn toàn khác biệt.
Không chỉ được biết đến trong các bài thuốc bồi bổ sức khỏe dân gian, dâm dương hoắc còn chứa hoạt chất icariin giúp bảo vệ mô xương ở người lớn tuổi. Nhiều nghiên cứu cho thấy hợp chất này kích hoạt tín hiệu protein BMP-2, từ đó thúc đẩy tạo xương mới, ngăn hủy xương và hỗ trợ phòng ngừa loãng xương.
Tinh dầu hoa anh thảo cung cấp axit gamma-linolenic giúp hỗ trợ giảm cứng khớp buổi sáng ở mức độ nhẹ thông qua ức chế các chất gây viêm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng hiện còn mâu thuẫn, dầu hoa anh thảo không thể thay thế thuốc điều trị viêm khớp dạng thấp và cần được dùng cẩn trọng.
Tiêm chiết xuất tầm gửi châu Âu chuẩn hóa mang lại hiệu quả vượt trội so với uống trà khô, bởi hoạt chất chính lectin bị phá hủy nhanh chóng trong môi trường acid dạ dày. Đường tiêm dưới da giúp hoạt chất đi thẳng vào cơ thể nguyên vẹn, mang lại tác dụng điều hòa miễn dịch rõ rệt trong các nghiên cứu lâm sàng.
Tinh dầu hoa anh thảo giàu axit béo GLA thường được chị em truyền tai nhau để giảm đau tức ngực tiền kinh nguyệt. Tuy nhiên, các nghiên cứu y khoa hiện hành cho thấy hiệu quả của loại thảo dược này còn nhiều mâu thuẫn, chưa đủ bằng chứng để khẳng định tác dụng vượt trội so với giả dược.
Chiết xuất cây cẩu tích bước đầu được chứng minh có khả năng ức chế hình thành hủy cốt bào và làm chậm sụt giảm mật độ xương trên mô hình động vật thí nghiệm. Dù vậy, bằng chứng lâm sàng trên người hiện chưa đầy đủ, người bệnh tuyệt đối không tự ý thay thế thuốc điều trị loãng xương chính thống.
Các nghiên cứu trên động vật cho thấy chiết xuất dừa cạn có thể giúp hạ đường huyết và kích thích tiết insulin. Tuy nhiên, người bệnh đái tháo đường không nên tự ý nấu nước lá dừa cạn uống tại nhà vì tiềm ẩn độc tính alkaloid, thiếu thử nghiệm trên người và nguy cơ tụt đường huyết nguy hiểm khi kết hợp thuốc điều trị.
Trà xanh không gây hại cho xương mà chứa nhiều catechin giúp ức chế hủy cốt bào và giảm tiêu xương do viêm. Nguy cơ cản trở hấp thu canxi hay sắt chỉ xảy ra khi dùng trà quá đặc ngay trong bữa ăn do tannin liên kết với khoáng chất; uống cách bữa ăn 1-2 giờ sẽ giải quyết trọn vẹn vấn đề này.
