Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
1.938 bài, trang 45 trên 97
Nhiều người có thói quen uống trà gừng ấm để làm dịu cơn ợ nóng, nhưng hiệu quả trực tiếp lên cơ thắt thực quản dưới trong đợt cấp vẫn chưa được xác lập. Hiểu rõ cơ chế co thắt thực quản và cách chọn đồ uống phù hợp sẽ giúp người bệnh kiểm soát cơn trào ngược an toàn.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước cỏ mực hàng ngày để giải độc và hạ men gan. Dù hoạt chất wedelolactone trong cỏ mực cho thấy khả năng kháng viêm, giảm men gan và bảo vệ mô gan trên động vật thí nghiệm, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người xác thực hiệu quả này.
Nước râu ngô có tác dụng lợi tiểu nhẹ và giàu chất chống oxy hóa, hỗ trợ cuốn trôi cặn lắng khoáng chất ở giai đoạn sớm. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy loại thảo mộc này không thể làm tan các viên sỏi tiết niệu kích thước lớn đã hình thành cố định.
Nhiều người truyền tai nhau cách dùng cẩm địa trị mụn nhọt ngoài da nhờ kinh nghiệm dân gian. Tuy nhiên, các dữ liệu khoa học hiện nay chưa có thử nghiệm trực tiếp trên cẩm địa mà chỉ dừng lại ở tiềm năng kháng khuẩn vết thương của các nhóm tinh dầu thực vật tương tự.
Chiết xuất cây bông mã đề có tác dụng lợi tiểu và được ghi nhận khả năng ức chế kích thước tinh thể canxi oxalat trong ống nghiệm. Tuy nhiên, thảo dược này chỉ hỗ trợ tăng lưu lượng nước tiểu để hạn chế cặn kết tụ thêm, không thể làm tan sỏi lớn và cần dùng đúng cách để tránh rối loạn điện giải.
Các nghiên cứu dược lý cho thấy chiết xuất từ cây cẩm địa có tác dụng bảo vệ niêm mạc dạ dày nhờ khả năng duy trì lớp chất nhầy phòng hộ và giảm tổn thương oxy hóa do các tác nhân kích ứng. Dù vậy, phần lớn thử nghiệm mới dừng ở mô hình động vật, người bệnh cần hiểu rõ để áp dụng an toàn.
Kim tiền thảo không ăn mòn trực tiếp viên sỏi lớn mà hoạt động qua cơ chế đa đích: tăng lượng nước tiểu để rửa trôi cặn, giảm nồng độ canxi và oxalat, tăng chất ức chế sỏi citrat, thu nhỏ kích thước tinh thể và bảo vệ tế bào ống thận khỏi viêm, oxy hóa cũng như xơ hóa.
Cỏ bấc đèn có tác dụng lợi tiểu và kháng viêm nhẹ, nhưng người bị tiểu rắt, tiểu buốt chỉ nên dùng hỗ trợ tối đa 3-5 ngày. Dược liệu này có thể gây tương tác mạnh làm tăng nồng độ thuốc tây và nguy cơ tích tụ kim loại nặng nếu lạm dụng.
Hạt chuối hột rừng chưa được khoa học chứng minh có khả năng làm tan sỏi thận ở người. Các nghiên cứu hiện tại mới ghi nhận khả năng ức chế kết tinh khoáng chất của thân giả chuối trong ống nghiệm cùng tác dụng chống oxy hóa, bảo vệ mô thận của hạt trên mô hình động vật.
Trà rễ cần núi chứa các hoạt chất giúp tăng cường bài tiết nước tiểu, tạo lực dòng chảy hỗ trợ rửa trôi các cặn sỏi nhỏ ở đường niệu. Tuy nhiên, thảo dược này chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thể làm tan sỏi lớn và cần thận trọng ở người suy thận hoặc sỏi gây tắc nghẽn.
Nhóm hợp chất phthalide trong rễ cây cần núi có khả năng hỗ trợ giảm viêm khớp nhờ ức chế sản sinh nitric oxide, giảm cytokine tiền viêm interleukin-6 và phong tỏa các tín hiệu viêm tế bào. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại chủ yếu đến từ thực nghiệm, người bệnh nên xem đây là biện pháp hỗ trợ và cần tham khảo ý kiến bác sĩ.
Cây nở ngày đất được nhiều người truyền tai nhau như "thần dược" trị bệnh gout. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học chỉ ghi nhận loài cây này có tác dụng lợi tiểu và giảm đau dân gian, hoàn toàn không có bằng chứng chữa khỏi bệnh gout, thậm chí gây tổn thương bộ gen nếu dùng liều cao.
Chiết xuất rễ cải ô rô bước đầu cho thấy tiềm năng hỗ trợ giảm đau và kháng viêm trong thử nghiệm thí điểm ở bệnh nhân thoái hóa khớp. Dù vậy, bằng chứng lâm sàng hiện còn rất hạn chế, người cao tuổi không nên tự ý dùng thảo dược thay thế phác đồ điều trị của bác sĩ.
Cải xoong chứa hoạt chất tự nhiên giúp thúc đẩy đào thải một số chất chuyển hóa gây ung thư từ khói thuốc qua đường nước tiểu. Tuy nhiên, loại rau này không thể "làm sạch" tổn thương phổi hay thay thế cho việc bỏ thuốc lá.
Nghiên cứu lâm sàng cho thấy chiết xuất hạt cần tây chứa 3-n-butylphthalide giúp giảm huyết áp tâm thu khoảng 11 mmHg và tâm trương 8 mmHg sau 4 tuần bổ trợ điều trị. Tuy nhiên, nước ép cần tây tươi không thể thay thế thuốc hạ áp và người bệnh cần duy trì dùng thuốc theo đơn.
Nước ép cần tây chứa nhiều flavonoid như luteolin và apiin có khả năng ức chế enzym tạo axit uric trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện tại mới dừng ở mức chiết xuất trên động vật, người dân không nên xem đây là phương pháp thay thế thuốc điều trị.
Bột nghệ chứa hoạt chất curcumin mang lại đặc tính chống oxy hóa và kháng viêm tự nhiên, hỗ trợ cải thiện men gan, hạ mỡ máu và giảm tích tụ mỡ ở người gan nhiễm mỡ. Tuy nhiên, nghệ chỉ đóng vai trò hỗ trợ và không thể thay thế cho việc giảm cân hay thay đổi lối sống.
Vị cay nồng đặc trưng của cải xoong đến từ hợp chất glucosinolate và sản phẩm phân hủy isothiocyanate khi lá rau bị cắt hoặc nhai. Tổ hợp chất này cùng lượng polyphenol dồi dào giúp kích hoạt enzyme giải độc nội sinh, giảm căng thẳng oxy hóa và hỗ trợ bảo vệ tế bào gan nếu được chế biến đúng cách.
Nhiều người truyền tai nhau ăn tỏi tươi mỗi ngày giúp khóa men tổng hợp axit béo và làm sạch mỡ gan. Các nghiên cứu lâm sàng cho thấy bột tỏi thực sự giúp giảm độ nhiễm mỡ gan, hạ men gan và mỡ máu, nhưng tác dụng này đến từ cơ chế điều hòa chuyển hóa tổng thể và cần dùng đúng cách.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước lá tía tô để dập tắt cơn gout cấp, dựa trên thông tin loại lá này ức chế enzyme sản sinh axit uric. Tuy nhiên, các nghiên cứu dược lý hiện đại cho thấy tía tô không thể cắt cơn đau khớp cấp tính và người bệnh tuyệt đối không nên bỏ thuốc điều trị.
