Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
1.938 bài, trang 70 trên 97
Cỏ mực (Eclipta prostrata) có tác dụng mát máu, bổ huyết, sao đen chảy máu, cầm máu nhanh, hỗ trợ bảo vệ gan, kháng khuẩn, cải thiện tiêu hóa, ức chế lan truyền tế bào ung thư, hỗ trợ chức năng thần kinh, trí nhớ và cải thiện hồ sơ lipid, chống oxy hóa. Tuy nhiên, phần lớn bằng chứng dựa trên nghiên cứu động vật, chưa có đủ bằng chứng lâm sàng ở con người.
Cỏ bấc đèn dùng 5–10g ruột khô hoặc 10–15g ruột tươi hầm với 300ml nước sôi 15–20 phút, uống 1–2 lần/ngày theo kinh nghiệm dân gian, chưa có liều dùng khoa học xác định.
Cỏ bấc đèn (Juncus effusus) là dược liệu dùng cho tiể khó khăn, mụn nhọt, mất ngủ, nhưng chưa có nghiên cứu lâm sàng cụ thể khẳng định hiệu quả.
Cỏ bấc đèn cần thận trọng cho người dùng thuốc đông trùng, người tiếp xúc môi trường ô nhiễm kim loại nặng, và người dùng liệu pháp thanh lọc cơ thể do rủi ro tương tác thuốc, tích lũy độc chất và thiếu bằng chứng khoa học.
Cỏ bấc đèn (Juncus effusus) có một số bằng chứng khoa học tiềm năng như tác dụng chống viêm và hỗ trợ chức năng nhận thức, nhưng hầu hết công dụng truyền thống chưa được chứng minh bằng nghiên cứu lâm sàng lớn. Cần nghiên cứu thêm về an toàn và hiệu lực dùng dài hạn.
Cỏ bấc đèn (Juncus effusus) chứa nhiều phenanthrenoid như effusol, juncusol, dehydroeffusol và dehydrojuncusol, cùng một số glyceride ferulic acid và coumaroyl. Các hợp chất này được chứng minh có hoạt tính chống unicap, giảm lo âu, gây buồn ngủ và kháng viêm, tuy nhiên cơ chế sinh học cụ thể chưa rõ và chưa có nghiên cứu lâm sàng con người.
Cỏ bấc đèn có thể gây tác dụng phụ do khả năng tích lũy kim loại độc như arsen, cadmi, thủy ngân, chì từ môi trường ô nhiễm. Nếu sử dụng kéo dài hoặc thu hoạch tại khu vực công nghiệp, nguy cơ độc hại tăng. Nên tham khảo bác sĩ trước khi dùng thuốc.
Cỏ bấc đèn (Juncus effusus) có tác dụng chống viêm và bảo vệ tế bào nhờ các hợp chất sinh học như phenanthrenes, flavones, nhưng nguy cơ tích lũy kim loại độc (As, Cd, Hg, Pb...) đòi hỏi kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt trước khi sử dụng.
Cỏ bấc đèn (Juncus effusus) có tác dụng kháng viêm, bảo vệ tế bào, hỗ trợ nhận thức ở người cao tuổi, bảo vệ gan và có hoạt tính estrogenic. Tuy nhiên, nhiều kết quả chỉ dựa trên nghiên cứu mô hình động vật, chưa có bằng chứng lâm sàng mạnh ở người.
Chưa có bằng chứng khoa học lâm sàng khẳng định hiệu quả điều trị của Cỏ bấc đèn. Công dụng thanh tâm, giáng hỏa, lợi thủy chủ quan dựa trên kinh nghiệm dân gian, nên tham khảo bác sĩ trước khi dùng lâu dài.
Cinnamon (Cinnamomum verum) là gia vị và thảo dược truyền thống, dùng cho bệnh hô hấp, tiêu hóa, gan. Tuy nhiên, bằng chứng hiện đại chưa hỗ trợ rõ ràng cho bất kỳ tình trạng sức khỏe nào, và cần phân biệt giữa cinnamon verum (Ceylon) và cinnamon cassia do chênh lệch coumarin ảnh hưởng đến độ an toàn.
Quế (Cinnamomum verum) chứa cinnamaldehyde, các dầu thơm và hợp chất nhựa; Ceylon thấp coumarin, cassia cao coumarin độc gan. Hoạt tính kháng sinh, chống viêm, chống vi khuẩn, trừ sâu, nhưng chứng minh y tế chưa mạnh.
Chưa có bằng chứng đủ mạnh khẳng định nên dùng Cinnamon thường xuyên. Dùng trong lượng thường xuyên trong thực phẩm là an toàn, nhưng dùng dưới dạng thảo dược hoặc liệu pháp lâu dài cần tham khảo bác sĩ.
Quế không phải loài duy nhất – Ceylon (thực sự) và cassia khác nhau về hóa học và an toàn. Cassia chứa coumarin độc gan; Ceylon an toàn hơn nhưng chưa có bằng chứng chứng minh lợi ích y tế rõ rệt.
Quế thường an toàn khi dùng làm gia vị, nhưng dùng lượng lớn hoặc lâu dài có thể gây tác dụng phụ tiêu hóa, dị ứng, hoặc rủi ro gan do coumarin (đặc biệt ở quế cassia).
Quế (Cinnamomum verum) dùng an toàn như gia vị ở mức 1–2g/ngày; chọn quế Ceylon thay vì cassia để giảm tiếp xúc coumarin, tránh dùng bột quế dạng thách thức hoặc liều lớn kéo dài.
Quế (Cinnamomum verum) chứa cinnamaldehyde, eugenol và coumarin, có hoạt tính sinh học tiềm năng nhưng chưa có bằng chứng khoa học vững chắc hỗ trợ điều trị bệnh tiểu đường, giảm cân hay viêm mũi. Quế cassia chứa coumarin gây độc gan nếu dùng lâu dài ở liều cao.
Chùm ngây (Moringa oleifera) có một số bằng chứng khoa học ban đầu về lợi ích như chống un tàu hóa, tăng cường sữa mẹ sau sinh, cải thiện độ bền sữa răng, nhưng quy mô nghiên cứu còn hạn chế, kết quả chưa đồng nhất, chưa đủ khuyến nghị điều trị cụ thể.
Thai phụ, người sống với HIV và trẻ em nên thận trọng khi dùng chùm ngây. Mặc dù có lợi ích tiềm năng, chưa đủ bằng chứng lâm sàng cho phép dùng tự do, cần tham khảo bác sĩ trước.
Chùm ngây (Moringa oleifera) cung cấp protein, khoáng chất và vitamin từ lá, hoa, quả, hạt, rễ; tuy nhiên, bảo quản cần tránh ánh sáng, nhiệt độ cao và thời gian lâu để duy trì chất lượng và tính ổn định của chiết xuất và dầu hạt.
