Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.604 bài, trang 38 trên 481
Nhiều gia đình băn khoăn liệu tổ yến có làm khối u phát triển nhanh hơn do chứa yếu tố tăng trưởng biểu mô hay không. Dù yến giàu dinh dưỡng giúp hỗ trợ phục hồi thể trạng, bằng chứng khoa học hiện tại trên người bệnh ung thư vẫn còn rất hạn chế và người bệnh cần tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị trước khi dùng.
Cây xạ đen và xạ vàng hoàn toàn khác nhau về nguồn gốc thực vật học, màu sắc, hương vị và thành phần hoạt chất. Xạ đen chuẩn thuộc chi *Ehretia*, giàu polyphenol quý như flavonoid và phenylpropanoid với tác dụng chống oxy hóa, kháng viêm thực nghiệm, trong khi xạ vàng thường là cây gỗ xốp bị trộn lẫn, thiếu cơ sở khoa học.
Thạch hạt xộp (aiyu jelly) chứa lượng dồi dào chất xơ hòa tan pectin, có khả năng làm tăng độ nhớt dịch tiêu hóa và làm chậm hấp thu glucose sau ăn. Tuy nhiên, lợi ích này chỉ đạt được khi ăn thạch nguyên chất không thêm đường, và thạch xộp không thể thay thế thuốc điều trị tiểu đường.
Lá xương sông là rau gia vị quen thuộc nhưng dùng quá nhiều có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày, tiêu chảy hoặc dị ứng quá mẫn do lượng lớn tinh dầu. Người có tiền sử bệnh tiêu hóa, cơ địa mề đay, trẻ nhỏ dưới 3 tuổi cần đặc biệt thận trọng khi ăn.
Uống nước cây xạ vàng thay nước lọc mỗi ngày là thói quen của nhiều người nhằm thanh lọc cơ thể. Tuy nhiên, việc lạm dụng nước thảo dược dài ngày không giúp bồi bổ thận mà có thể gây rối loạn điện giải và suy giảm chức năng lọc do tăng gánh nặng thải trừ các hợp chất ngoại lai.
Xương rồng tai thỏ chi *Opuntia* là thực phẩm bổ dưỡng giàu chất chống oxy hóa, trong khi xương rồng ông chi *Euphorbia* lại chứa mủ trắng độc tính cao gây bỏng rát và ngộ độc tiêu hóa nặng. Phân biệt chính xác hai loài cây này qua hình thái và dịch tiết giúp bạn phòng tránh tai nạn ngộ độc nguy hiểm.
Nhiều người chi tiền triệu tìm mua cao xương hổ chữa đau nhức xương khớp, nhưng đây là hành vi vi phạm pháp luật và tiềm ẩn rủi ro lừa đảo. Khoa học hiện đại chỉ ra thành phần chính của xương là canxi và collagen, đồng thời phát triển các giải pháp bionic cùng hoạt chất như glucosamine để thay thế an toàn, hợp pháp.
Nhiều người tin nướng chín xương rồng ông sẽ khử hết độc từ mủ trắng. Tuy nhiên, dù nhiệt độ làm biến tính protein, các hợp chất diterpene – độc tố chính gây kích ứng và độc tính tế bào trong cây – rất bền nhiệt, vẫn tiềm ẩn nguy cơ tổn thương tiêu hóa nghiêm trọng.
Tắm lá xoan chữa ghẻ ngứa là mẹo dân gian nguy hiểm. Dù dịch chiết xoan có hoạt tính diệt ký sinh trùng và kháng khuẩn trong phòng thí nghiệm, cây xoan lại chứa nhiều độc tố meliatoxin gây hại hệ thần kinh và tim mạch, dễ dàng hấp thu qua da trầy xước dẫn đến ngộ độc.
Phụ nữ mang thai nên thận trọng khi ăn lá xương sông do hiện chưa có nghiên cứu khoa học xác nhận độ an toàn của loại lá này trong thai kỳ. Tinh dầu cay nồng trong lá có thể gây kích ứng nếu dùng nhiều; thai phụ chỉ nên dùng lượng nhỏ nấu chín làm gia vị và tránh uống nước cốt sống.
Xương rồng Nopal mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, nhưng lạm dụng quá mức có thể gây ra 4 tác dụng phụ khó chịu gồm tiêu chảy, đầy hơi trướng bụng, tắc nghẽn đường ruột và buồn nôn. Nguyên nhân chủ yếu đến từ lượng chất xơ nhầy đậm đặc hút nước mạnh và gây xáo trộn tiêu hóa khi cơ thể thiếu nước.
Tuyệt đối không nên tự ý bẻ cành, sắc nước cây xương rắn (còn gọi là xương rồng bát tiên - *Euphorbia milii*) để uống theo các bài thuốc truyền miệng. Chiết xuất và mủ của loài cây này chứa các hợp chất diterpene phức tạp, có độc tính sinh học cao và nguy cơ gây ngộ độc đường tiêu hóa nặng nề.
Quả xương rồng bà gai là món ăn lạ miệng thu hút nhiều người, nhưng phụ nữ mang thai không nên ăn loại quả này. Nguyên nhân do hoàn toàn thiếu dữ liệu khoa học về độ an toàn trong thai kỳ và tiềm ẩn nguy cơ kích thích co bóp tử cung chưa được kiểm chứng y học.
Xương rồng bà hoang dại và nopal thông thường đều thuộc chi *Opuntia*, mang lại nguồn chất xơ và chất chống oxy hóa dồi dào. Tuy nhiên, nopal thích hợp dùng thân làm rau ăn, trong khi xương rồng bà nổi bật ở phần quả giàu sắc tố betanin chống oxy hóa mạnh, đòi hỏi sơ chế gai cẩn thận trước khi dùng.
Nhiều người tin rằng collagen và canxi trong cao xương hổ nấu cô đặc có sinh khả dụng vượt trội, giúp phục hồi xương khớp nhanh chóng. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy nhiệt độ nấu dài ngày làm biến tính collagen, còn canxi từ xương thô rất khó hòa tan và không vượt trội hơn các dạng canxi chuẩn hóa hiện đại.
Nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy xà sàng tử chứa các hoạt chất giúp ức chế giải phóng chất trung gian gây ngứa và giảm viêm da cơ địa. Tuy nhiên, thảo dược này chỉ đóng vai trò hỗ trợ xoa dịu ngoài da, không thể thay thế thuốc điều trị y khoa và chưa được chứng minh an toàn trên phụ nữ mang thai hay trẻ nhỏ.
Hạt mướp chứa luffin, một loại protein làm bất hoạt ribosome có khả năng tiêu diệt tế bào ung thư trong ống nghiệm nhưng mang độc tính tế bào rất mạnh. Người dân chỉ nên ăn mướp non nấu chín, dùng xơ mướp sạch cọ rửa và tuyệt đối không tự ý uống hạt mướp già.
Mướp non ăn cả vỏ giàu chất chống oxy hóa phenolic và hợp chất tạo hương thơm, trong khi xơ mướp già tích tụ hơn 80% cellulose thực vật không hòa tan. Nước sắc xơ mướp già không chứa trọn vẹn dinh dưỡng của quả non và cần được sử dụng thận trọng.
Nhiều người lầm tưởng xá xị Á Đông và sassafras Bắc Mỹ là một loài do mùi thơm the cay tương đồng. Tuy nhiên, hai cây này khác nhau về phân loại học. Thành phần chính safrole tạo nên hương thơm đặc trưng trong tinh dầu sassafras đã được chứng minh có nguy cơ gây độc cho gan và gây ung thư.
Xuyên tâm liên và kim ngân hoa đều là thảo dược trị viêm họng phổ biến nhưng có cơ chế và chỉ định khác biệt. Xuyên tâm liên dạng xịt phù hợp nhất cho viêm họng cấp tính nhờ giảm nhanh đau rát sau chưa đầy 2 ngày, trong khi kim ngân hoa dạng viên ngậm phối hợp lại tối ưu cho viêm họng mạn tính.
