Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
487 bài, trang 7 trên 25
Tuyệt đối không tự ý sắc rễ lôi công đằng uống tại nhà vì dược liệu này chứa độc tính cực mạnh với khoảng cách an toàn rất hẹp. Việc sử dụng rễ thô không qua kiểm soát có thể gây suy gan cấp, tổn thương thận, ức chế tủy xương làm tụt tế bào máu và dẫn đến vô sinh vĩnh viễn.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước lá tai chuột mỗi ngày để "giải độc gan", nhưng khoa học khẳng định gan tự đảm nhiệm chức năng xử lý độc chất. Các nghiên cứu hiện đại chỉ ra rằng bảo vệ gan thực chất là giảm thiểu stress oxy hóa và ổn định men gan, điều mà nước lá truyền miệng chưa thể chứng minh.
Bia chứa polyphenol và chất xơ hòa tan giúp hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột và cải thiện hàng rào niêm mạc, tuy nhiên tác động này hoàn toàn độc lập với cồn. Do ethanol tiềm ẩn nhiều nguy cơ chuyển hóa, bia không cồn hoặc duy trì mức tiêu thụ thật chừng mực là lựa chọn an toàn cho hệ tiêu hóa.
Ăn dưa muối mỗi ngày có thể làm tăng huyết áp và tăng nguy cơ biến chứng tim mạch. Lượng natri cao trong rau củ ngâm muối khiến thể tích tuần hoàn tăng, co thắt mạch máu và làm mất đi lợi ích bảo vệ tim mạch vốn có của rau xanh tươi.
Không có loại dầu mỡ nào an toàn tuyệt đối cho tim trong mọi hoàn cảnh. Mỡ lợn bền nhiệt hơn nhưng giàu chất béo bão hòa dễ gây xơ vữa, trong khi dầu thực vật tốt cho mỡ máu nhưng kém ổn định ở nhiệt độ cao, dễ sinh độc chất peroxy hóa nếu chiên đi chiên lại.
Uống sữa tươi lúc đói có thể làm dịu cơn đau rát dạ dày tạm thời nhờ hiệu ứng đệm axit, nhưng protein và canxi trong sữa sẽ nhanh chóng kích thích phản xạ hồi ứng, khiến dạ dày tăng tiết lượng axit mạnh mẽ sau đó. Người bệnh không nên dùng sữa khi bụng rỗng để tránh làm tổn thương vết loét.
Cá hộp là nguồn cung cấp axit béo omega-3 tiện lợi và kinh tế, nhưng dung môi bảo quản lại quyết định lợi ích thực sự đối với sức khỏe tim mạch. Các phân tích dinh dưỡng cho thấy cá ngâm nước giữ được tỷ lệ omega-3 vượt trội, trong khi cá ngâm dầu thực vật lại làm tăng lượng omega-6 và calo dư thừa.
Uống bột sắn dây vào buổi tối không gây mất ngủ hay làm xáo trộn chu kỳ thức - ngủ tự nhiên như nhiều người lo ngại. Tuy nhiên, do sắn dây tác động đến chuyển hóa đường huyết và cần thời gian tiêu hóa, người dùng nên uống ấm, hạn chế đường và dùng trước giờ đi ngủ ít nhất 1-2 giờ.
Nhiều người có thói quen hái lá sả quanh nhà nấu nước uống cho ấm bụng mà không biết sự khác biệt giữa sả ăn và sả đuổi muỗi. Các nghiên cứu cho thấy chỉ sả chanh mới có dữ liệu an toàn cho dạ dày, trong khi sả Sri Lanka mang độc tính khác biệt, chủ yếu dùng để sát khuẩn ngoài và diệt côn trùng.
Bột nêm và viên gia vị không thể thay thế nước hầm xương tươi về mặt dinh dưỡng. Bản chất của chúng là sản phẩm điều vị công nghiệp chứa tới 50% muối ăn kết hợp chất điều vị và chất béo, hoàn toàn thiếu hụt lượng protein tự nhiên, gelatin và khoáng chất có trong nước ninh xương thật.
Sâm cau thường được dùng để bồi bổ sinh lực, nhưng không phải uống càng nhiều càng tốt. Nghiên cứu cho thấy thảo dược này giúp bảo vệ chức năng sinh sản và thính giác trước tác nhân gây hại, song không làm tăng hormone ở cơ thể khỏe mạnh bình thường và cần dùng đúng cách để đảm bảo an toàn.
Các nghiên cứu quy mô lớn chỉ ra nguy cơ mắc bệnh mạch vành tăng rõ rệt khi ăn đồ chiên rán từ 4 bữa trở lên mỗi tuần. Tuy nhiên, một số rủi ro như suy tim hay tử vong tim mạch có thể tăng ngay từ mức 1 đến 3 bữa mỗi tuần, do đó giới hạn an toàn nhất là dưới 1 bữa mỗi tuần.
Ăn kèm rau xanh khi dùng đồ chiên rán giúp bổ sung chất chống oxy hóa, hỗ trợ giảm viêm và hạn chế một phần tổn thương tế bào do gốc tự do. Tuy nhiên, rau củ không thể xóa sạch hoàn toàn tác hại từ dầu mỡ chiên ở nhiệt độ cao mà chỉ mang lại tác dụng bảo vệ tạm thời.
Nhiều phụ huynh sẵn sàng chi tiền triệu mua sâm Ngọc Linh tẩm bổ cho con còi cọc, chậm lớn. Tuy nhiên, hệ nội tiết trẻ nhỏ rất nhạy cảm với các tác động ngoại lai. Việc tự ý dùng thảo dược đại bổ khi chưa có chỉ định y khoa tiềm ẩn nhiều rủi ro, trong bối cảnh tình trạng dậy thì sớm đang gia tăng toàn cầu.
Nhiều người có thói quen uống nước sả hàng ngày để "thải độc" và giảm cân. Tuy nhiên, nghiên cứu lâm sàng trên người cho thấy việc uống trà sả chanh liên tục trong 30 ngày có thể làm giảm độ lọc cầu thận, tăng creatinin máu và gây thất thoát điện giải qua nước tiểu do tác động lợi tiểu kéo dài.
Ăn cá tươi từ một đến hai bữa mỗi tuần mang lại hiệu quả bảo vệ tim mạch ổn định hơn cho người khỏe mạnh so với uống viên dầu cá. Viên bổ sung tinh khiết chủ yếu phát huy tác dụng hạ mỡ máu triglyceride hoặc hỗ trợ dự phòng ở người đã có tiền sử bệnh lý tim mạch.
Người trưởng thành khỏe mạnh ăn khoảng 1 đến 2 hộp cá ngừ mỗi tuần là an toàn và không vượt ngưỡng thủy ngân theo khuyến nghị quốc tế. Ngược lại, tiêu thụ từ 3 đến 4 hộp trở lên mỗi tuần dễ dẫn đến tích tụ methylmercury vượt mức cho phép, đặc biệt gây rủi ro cho phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ.
Sâm Tây Bá Lợi Á dùng dạng dịch pha loãng tới 96 ngày trên thực nghiệm không gây độc tính, nhưng dạng cô đặc pha đường lại làm tăng hành vi hung hăng. Các chuyên gia cảnh báo dùng thảo dược nhóm sâm liều cao kéo dài dễ gây mất ngủ, rối loạn huyết áp, do đó cần dùng theo đợt ngắn và có thời gian nghỉ.
Gan và ruột cá tích tụ lượng lớn thuốc trừ sâu clo hữu cơ cùng các kim loại nặng độc hại cao hơn nhiều lần so với cơ thịt. Để phòng tránh nguy cơ ngộ độc mạn tính và bảo vệ sức khỏe, người tiêu dùng nên loại bỏ toàn bộ nội tạng khi sơ chế cá.
Người bị mỡ máu cao không cần kiêng tuyệt đối thịt bò mà nên ưu tiên các phần nạc ít mỡ giắt như thăn nội, thăn mông và thịt bắp đùi. Khi lọc bỏ mỡ thừa và ăn lượng vừa phải trong thực đơn ít chất béo bão hòa, thịt bò nạc vẫn giúp giảm chỉ số cholesterol xấu (LDL-C).
