Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
478 bài, trang 22 trên 24
Vitamin B12 tự nhiên hầu như chỉ có trong thực phẩm nguồn gốc động vật và vắng mặt ở thực vật. Do đó, người ăn chay trường đối mặt với nguy cơ thiếu hụt rất cao và cần chủ động bổ sung vi chất này qua viên uống hoặc thực phẩm tăng cường để bảo vệ hệ thần kinh và máu.
Ăn chay trường nhưng thường xuyên cảm vặt có thể là dấu hiệu cơ thể đang thiếu kẽm. Hợp chất phytate trong các loại hạt, đậu nếu không được sơ chế đúng cách sẽ cản trở ruột hấp thu kẽm, làm suy giảm trực tiếp khả năng sản xuất protein kháng virus của hệ miễn dịch.
Người không ăn cá hoàn toàn có thể nạp Omega-3 thông qua axit alpha-linolenic (ALA) từ các loại hạt, rau xanh hoặc bổ sung trực tiếp EPA và DHA từ dầu vi tảo. Dù tỷ lệ chuyển hóa ALA thành DHA trong cơ thể người khá thấp, chế độ ăn cân bằng vẫn giúp duy trì sức khỏe tim mạch hiệu quả.
Khi mới cắt giảm tinh bột (low-carb), nhiều người dễ mệt mỏi, choáng váng do cơ thể mất muối và nước. Các nghiên cứu cho thấy sự sụt giảm hormone insulin khi hạn chế tinh bột sẽ làm thận tăng đào thải natri qua nước tiểu, đòi hỏi người ăn kiêng cần điều chỉnh lượng muối phù hợp với thể trạng.
Rụng tóc sau vài tuần ăn low-carb thường không phải do thiếu vi chất đơn lẻ mà do hội chứng Telogen Effluvium. Sự sụt giảm calo đột ngột và nạp thiếu protein làm xáo trộn năng lượng nuôi mầm tóc, khiến 20-50% nang tóc chuyển sớm sang pha nghỉ và rụng ồ ạt sau 2-4 tháng.
Chuột rút ban đêm khi ăn low-carb thường không bắt nguồn từ việc thiếu riêng rẽ magie hay kali, mà do sự mất cân bằng phối hợp của cả hai vi chất. Hạ magie máu làm thận tăng đào thải kali qua nước tiểu, khiến điện thế màng tế bào cơ mất ổn định và kích thích các cơn co thắt cơ bắp cục bộ.
Bổ sung muối vào nước lọc là thói quen không cần thiết, thậm chí tiềm ẩn rủi ro khi nhịn ăn ngắn hạn 16 giờ do thận vẫn bảo tồn điện giải tốt. Can thiệp bù muối chỉ nên cân nhắc khi nhịn ăn liên tục trên 24 đến 48 giờ, giai đoạn cơ thể bắt đầu tăng đào thải natri qua nước tiểu và giảm thể tích máu.
Chất xơ hòa tan giúp giảm chu vi vòng eo và mỡ nội tạng bằng cách tạo khối gel làm chậm hấp thu dưỡng chất, đồng thời hoạt động như prebiotic kích thích vi khuẩn ruột tạo ra axit béo chuỗi ngắn, hỗ trợ kiểm soát mỡ bụng và tăng tiêu hao năng lượng.
Quả bời lời đỏ thường được truyền tai là giàu chất béo tốt và chất chống oxy hóa. Tuy nhiên, các nghiên cứu về chi Bời lời chủ yếu ghi nhận hàm lượng tinh dầu giàu terpene trong quả và hợp chất phenolic trong lá giúp chống oxy hóa, kháng khuẩn, thay vì số liệu về axit béo không bão hòa.
Chế độ ăn một bữa mỗi ngày (OMAD) khiến việc nạp đủ các vitamin, khoáng chất thiết yếu và chất xơ trở nên vô cùng khó khăn do giới hạn dung tích dạ dày và cơ chế hấp thu. Sự dồn nén này không chỉ làm tăng căng thẳng sinh lý mà còn tiềm ẩn nguy cơ thiếu hụt vi chất âm thầm về lâu dài.
Không phải loại men vi sinh nào cũng giúp thu gọn vòng eo. Các thử nghiệm lâm sàng trên người cho thấy bổ sung đúng chủng lợi khuẩn Lactobacillus gasseri (như BNR17 hoặc SBT2055) liên tục trong 12 tuần giúp giảm đáng kể diện tích mỡ nội tạng và chu vi vòng bụng ở người thừa cân, béo phì.
Uống nước cam cùng bữa ăn giúp tăng hấp thu sắt non-heme từ thực vật lên đến 85% nhờ tác dụng hòa tan vi chất của vitamin C. Tuy nhiên, người có bệnh lý ứ sắt hoặc đang dùng thuốc cần thận trọng để tránh tác động tiêu cực đến sức khỏe.
Các nghiên cứu y khoa cho thấy người có nhiều mỡ nội tạng và vòng eo lớn thường có nồng độ vitamin D trong máu thấp, ngay cả khi cân nặng tổng thể ở mức bình thường. Tuy nhiên, đây là mối liên hệ hai chiều phức tạp và việc uống bổ sung vitamin D không phải là giải pháp trực tiếp giúp làm tan mỡ bụng.
Cùi trắng của quả cam (albedo) chứa lượng bioflavonoid hesperidin cao gấp 4-6 lần so với múi thịt cùng hàm lượng chất xơ hòa tan pectin dồi dào. Giữ lại phần cùi này khi ăn giúp hỗ trợ tim mạch, cải thiện chuyển hóa lipid và tăng cường khả năng chống oxy hóa tự nhiên.
Bổ sung vitamin nhóm B không trực tiếp làm tăng cân nhưng có thể cải thiện cảm giác ngon miệng ở người thiếu chất. Nhờ vai trò coenzyme chuyển hóa năng lượng, nhóm vi chất này giúp phục hồi chức năng trao đổi chất, từ đó hỗ trợ người gầy ăn uống tốt hơn.
Để tăng cân vào cơ bắp thay vì tích mỡ, người gầy không chỉ cần ăn dư calo mà phải nạp chất đạm vượt mức khuyến nghị cơ bản 0,8 g/kg/ngày kết hợp tập kháng lực. Nghiên cứu cho thấy việc chia nhỏ khoảng 20 g đạm mỗi bữa, cách nhau 3-5 giờ giúp tối ưu hóa quá trình xây dựng cơ nạc.
Dầu cá giàu EPA và DHA vượt trội hơn dầu hạt lanh trong mục tiêu tăng cân kháng viêm. Axit béo từ dầu cá trực tiếp kích hoạt con đường tổng hợp protein cơ, giảm phân hủy cơ bắp và hỗ trợ tăng khối nạc khi kết hợp dinh dưỡng, điều mà nguồn gốc thực vật chưa chứng minh được.
Nếu bạn bỗng nhiên chán ăn, ăn uống mất vị giác và sút cân không rõ nguyên nhân, rất có thể cơ thể đang thiếu kẽm. Khoáng chất này chi phối trực tiếp các thụ thể vị giác, hệ thần kinh điều hòa cảm giác đói no và quá trình chuyển hóa năng lượng, khiến việc thiếu hụt kẽm làm suy giảm cảm giác ngon miệng.
Bổ sung creatine monohydrate giúp người gầy tăng cân nhanh chóng nhờ cơ chế hút nước vào nội bào và gia tăng khối nạc khi kết hợp tập kháng lực. Tuy nhiên, chất này không thay thế năng lượng từ thức ăn, đòi hỏi chế độ dinh dưỡng thặng dư calo cùng việc rèn luyện thể chất để duy trì cơ bắp lâu dài.
Thiếu sắt làm gián đoạn quá trình vận chuyển oxy và suy giảm chức năng ty thể, khiến cơ bắp nhanh mỏi mệt và cản trở hiệu suất đốt mỡ khi tập luyện. Người tập cần hiểu rõ cơ chế, nhận biết các giai đoạn thiếu hụt để phục hồi thể lực đúng cách và an toàn.
