Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 272 trên 369
Nhiều phụ huynh lo lắng bột whey protein có thể làm đóng sụn tăng trưởng khiến trẻ dậy thì bị lùn đi. Khoa học khẳng định đạm whey không gây lùn; đây là nguồn protein chất lượng giúp xây dựng cơ và xương. Tăng trưởng chiều cao phụ thuộc vào sự mở của đĩa sụn, hormone và chế độ dinh dưỡng cân bằng tổng thể.
Nhiều người lo sợ cơ bắp sẽ teo nhão ngay khi dừng uống bột whey, nhưng khoa học cho thấy sự sụt giảm kích thước ban đầu chủ yếu do giảm tích nước nội bào và cạn glycogen. Quá trình thoái hóa sợi cơ thực thụ chỉ diễn ra khi bạn ngừng vận động và thiếu hụt protein kéo dài.
Nướng bánh bằng bột whey ở nhiệt độ cao không phá hủy hay làm mất đi protein mà chỉ làm thay đổi cấu trúc không gian của phân tử. Nếu nướng quá lâu ở nhiệt độ khắc nghiệt cùng nhiều đường, khả năng tiêu hóa và một số axit amin nhạy cảm mới bị suy giảm đáng kể.
Uống nước lá xạ đen mỗi ngày thay thế hoàn toàn nước lọc không hề an toàn, tiềm ẩn nguy cơ gây quá tải chuyển hóa cho gan và thận. Dù xạ đen chứa nhiều hoạt chất chống oxy hóa quý, người dùng chỉ nên uống với liều lượng vừa phải theo đợt và duy trì uống đủ nước lọc tinh khiết.
Hạn dùng trên hộp bột whey chỉ áp dụng khi còn nguyên seal. Sau khi mở nắp, sự xâm nhập của oxy và độ ẩm sẽ kích hoạt quá trình oxy hóa chất béo, phản ứng Maillard và kết tụ phân tử, khiến đạm biến màu, mất mùi thơm, giảm chất lượng và dễ gây rối loạn tiêu hóa nếu để quá lâu.
Kết hợp whey protein cùng creatine là công thức phổ biến trong giới tập thể hình, nhưng các nghiên cứu lâm sàng cho thấy cách dùng này chỉ đem lại tác dụng hỗ trợ cộng dồn ở một số chỉ số mô nạc và lực đẩy, hoàn toàn không có khả năng làm tăng gấp đôi sức mạnh hay hiệu suất tập luyện như nhiều người lầm tưởng.
Phụ nữ uống whey protein không thể bị thô cơ hay biến đổi vóc dáng nam tính do nồng độ testosterone nội sinh thấp và sự bảo vệ của hormone estrogen. Các nghiên cứu chứng minh đạm whey chỉ giúp tăng nhẹ cơ nạc săn chắc, hỗ trợ giảm mỡ bụng và cải thiện sức khỏe chuyển hóa hiệu quả.
Nhiều người có thói quen uống trà xuyên tâm liên mỗi ngày để phòng ngừa bệnh tật, nhưng đây là quan điểm sai lầm. Việc lạm dụng thảo dược này dài ngày tiềm ẩn nguy cơ phản ứng dị ứng nghiêm trọng, rối loạn tiêu hóa và gây quá tải cho gan thận. Người dân chỉ nên dùng ngắn ngày khi có chỉ định y khoa.
Nhiều người lo ngại uống whey protein kéo dài sẽ làm thận quá tải và suy giảm mức lọc cầu thận. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học khẳng định đạm whey không gây hại cho thận ở người khỏe mạnh, thậm chí hỗ trợ tốt cho cơ bắp và chuyển hóa; thận trọng chỉ cần thiết ở người đã có bệnh thận từ trước.
Lá xương sông và lá lốt đều là rau gia vị quen thuộc nhưng thuộc hai họ thực vật khác nhau. Lá lốt đã được khoa học chứng minh giàu flavonoid, có tác dụng giảm đau, kháng viêm và bảo vệ dạ dày trên thực nghiệm, trong khi lá xương sông chủ yếu dựa vào kinh nghiệm dân gian trị ho và chưa có đủ bằng chứng lâm sàng.
Uống whey protein trước khi ngủ không gây tích mỡ bụng nếu tổng lượng calo trong ngày không vượt mức cho phép. Dù làm tăng trao đổi chất sáng hôm sau, whey có thể làm giảm tốc độ đốt chất béo ban đêm so với casein, đòi hỏi người dùng cần tính toán khẩu phần hợp lý.
Nhiều người có thói quen giã lá cây xác pháo đắp lên mụn nhọt vì tin vào khả năng tiêu viêm, hút mủ. Dù chiết xuất xác pháo có hoạt tính kháng khuẩn trong phòng thí nghiệm, việc đắp lá tươi lên da tổn thương tiềm ẩn nguy cơ bội nhiễm, chảy máu và hoại tử nghiêm trọng.
Uống trà xương sông chung với thuốc tây chuyển hóa qua gan tiềm ẩn nguy cơ gây tương tác bất lợi do các hoạt chất tự nhiên có thể ức chế hoặc làm thay đổi hoạt tính của hệ enzym cytochrom P450. Tình trạng này dễ khiến nồng độ thuốc trong máu tăng cao bất thường hoặc sụt giảm, làm tăng độc tính hoặc mất hiệu quả điều trị bệnh.
Uống whey protein không trực tiếp gây rụng tóc ở nam giới. Tình trạng tóc thưa và hói đầu chủ yếu bắt nguồn từ yếu tố di truyền và sự nhạy cảm của nang tóc trước hormone chuyển hóa dihydrotestosterone (DHT), chứ không phải do lượng đạm bổ sung hàng ngày.
Lá xương sông hấp mật ong là bài thuốc dân gian quen thuộc giúp làm dịu họng, nhưng tuyệt đối không an toàn cho trẻ dưới 12 tháng tuổi do nguy cơ ngộ độc bào tử vi khuẩn từ mật ong. Với trẻ lớn hơn, phụ huynh cần sơ chế kỹ lưỡng và tham khảo ý kiến bác sĩ để tránh nguy cơ nhiễm khuẩn tại nhà.
Người đang uống thuốc hạ đường huyết tuyệt đối không nên tự ý dùng thêm xương rồng Nopal. Sự kết hợp giữa thảo mộc tự nhiên và thuốc điều trị dễ gây tương tác cộng gộp, làm tăng nguy cơ tụt đường huyết quá mức và dẫn đến nhiều biến chứng khó lường.
Chiết xuất cây xác pháo và thảo dược họ Hoa môi cho thấy tiềm năng hạ đường huyết trên động vật, nhưng người bệnh tiểu đường tuyệt đối không tự ý sử dụng. Thảo mộc này chưa có kiểm chứng lâm sàng đầy đủ và có thể tương tác nguy hiểm với thuốc điều trị, gây hạ đường huyết đột ngột.
Lá xương sông tươi giữ được trọn vẹn tinh dầu và các hoạt chất bay hơi hơn so với lá phơi khô dưới nhiệt độ cao. Tuy nhiên, nếu sấy khô ở nhiệt độ thấp hoặc phơi trong bóng râm đúng cách, thảo dược vẫn bảo tồn tốt các hợp chất quý, giúp bảo quản lâu dài và tiện dụng khi hãm trà.
Bột xương rồng Nopal được chứng minh có khả năng liên kết chất béo trong ruột và tăng đào thải mỡ qua phân, hỗ trợ giảm cân khi kết hợp chế độ ăn kiểm soát calo. Tuy nhiên, bằng chứng tổng hợp vẫn còn trái chiều, đây không phải là "thần dược" giúp giảm béo nếu thiếu lối sống lành mạnh.
Nhiều gia đình tìm kiếm giải pháp phòng chống muỗi từ thảo mộc thiên nhiên nhằm hạn chế tiếp xúc hóa chất tổng hợp. Các nghiên cứu khoa học cho thấy tinh dầu chiết xuất từ các loài thực vật chi Xác pháo (chi Salvia) chứa nhiều hoạt chất bay hơi có khả năng xua đuổi muỗi, ức chế ấu trùng lăng quăng và ngăn ngừa nhiều loại côn trùng gây hại hiệu quả.
