Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.370 bài, trang 290 trên 369
Nhiều người truyền tai nhau phải bỏ hạt khi ăn ổi để không bị mổ ruột thừa. Thực tế, hạt trái cây có thể gây tắc và viêm ruột thừa nhưng cực kỳ hiếm gặp, chỉ chiếm khoảng 0,05% số ca phẫu thuật. Bỏ hạt và nhai kỹ giúp giảm rủi ro nhỏ này nhưng không ngăn ngừa hoàn toàn được bệnh.
Uống thái tử sâm mỗi ngày không gây nóng trong hay bốc hỏa như nhiều người lầm tưởng. Nghiên cứu khoa học cho thấy thảo dược tính bình này chứa polysaccharide và heterophyllin B giúp giảm mệt mỏi, điều hòa miễn dịch và bảo vệ tiêu hóa êm dịu mà không sinh độc tính nhiệt.
Thài lài tím chứa nhiều polyphenol có hoạt tính sinh học, nhưng hiện chưa có bằng chứng lâm sàng khẳng định cây gây tương tác với hệ enzyme Cytochrome P450 ở người. Tuy nhiên, người bệnh mạn tính đang dùng thuốc tây cần thận trọng để phòng ngừa nguy cơ ức chế men gan tiềm ẩn.
Nhiều người tin rằng ngâm nước muối giúp khử sạch hóa chất bảo vệ thực vật, nhưng các nghiên cứu khoa học cho thấy phương pháp này chỉ loại bỏ được một phần hạn chế. Rửa trực tiếp dưới vòi nước chảy kết hợp gọt vỏ và nấu chín mới là biện pháp hiệu quả nhất để làm sạch rau củ.
Đắp lá thài lài tím giã nát lên mụn nhọt là mẹo dân gian phổ biến nhưng tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng và viêm da tiếp xúc rất cao. Dù dịch chiết loài cây này có hoạt tính kháng khuẩn trong ống nghiệm, việc đắp bã lá tươi chứa đầy bụi bẩn và tạp chất lên vết thương hở sẽ làm tổn thương da nặng hơn.
Lôi công đằng chứa hoạt chất ức chế miễn dịch mạnh nhưng có ranh giới rất hẹp giữa liều điều trị và liều gây độc. Tự ý dùng chung thảo dược này với thuốc ức chế miễn dịch Tây y làm tăng nguy cơ suy giảm miễn dịch quá mức, gây tổn thương hệ tạo máu, suy gan, suy thận và vô sinh.
Carrageenan là phụ gia làm dày phổ biến trong sữa và thực phẩm chế biến. Dù được coi là an toàn ở lượng nhỏ, các nghiên cứu trên động vật và tế bào cho thấy cấu trúc của chất này có thể kích hoạt thụ thể miễn dịch, gây viêm loét hoặc làm nặng thêm tình trạng viêm khi đường ruột đang tổn thương.
Bọc rau trong túi nilon kín khiến khí ethylene và hơi ẩm bị ứ đọng, đẩy tế bào vào trạng thái hô hấp kỵ khí và nhanh thối rữa. Trái lại, sử dụng hộp hoặc bao bì có độ thông khí phù hợp giúp giải phóng khí ứ đọng, duy trì hô hấp ổn định và giữ rau tươi lâu hơn.
Nấu chín hoa quả không làm mất sạch vitamin C như nhiều người lầm tưởng, mà chỉ làm hao hụt một phần tùy vào thời gian gia nhiệt. Đổi lại, tác động của nhiệt độ còn giúp giải phóng nhiều hợp chất chống oxy hóa thực vật quan trọng khác, giúp cơ thể dễ dàng hấp thu hơn.
Lớp thịt quả màu đỏ mọng của cây thanh tùng châu Âu không chứa độc tố gây hại cho tim và có thể ăn được. Tuy nhiên, phần hạt cứng nằm ngay bên trong lớp thịt này cùng với lá và vỏ cây lại chứa kịch độc taxine, có thể gây rối loạn nhịp tim nặng và dẫn đến tử vong nếu nuốt phải.
Rau nấu chín để qua đêm trong tủ lạnh không lập tức biến thành chất độc, nhưng việc lưu trữ quá lâu sẽ làm tăng hàm lượng nitrit gây hại sức khỏe. Nghiên cứu chỉ ra từng loại rau và cách chế biến sẽ có giới hạn thời gian bảo quản an toàn khác nhau mà người nội trợ cần nắm rõ.
Nhiều người lo ngại ăn sữa chua lúc bụng rỗng sẽ làm hại dạ dày và khiến dịch vị tiêu diệt sạch men vi sinh. Thực tế, sữa chua không làm hỏng dạ dày, nhưng môi trường acid đậm đặc khi đói (pH khoảng 1,5) đúng là làm hao hụt mạnh nhiều chủng lợi khuẩn nếu không có thức ăn đi kèm che chắn.
Hạt táo là loại duy nhất tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc hóa học do chứa amygdalin sinh ra cyanide kịch độc khi bị nhai vỡ, trong khi hạt ổi và dưa hấu chỉ tiềm ẩn rủi ro cơ học như gây khó tiêu, kích ứng dạ dày hoặc hóc nghẹn.
Nhựa cây thài lài tím gây ngứa rát da dữ dội do chứa các tinh thể canxi oxalat hình kim sắc nhọn làm tổn thương tế bào biểu bì. Khi bị dính nhựa, người dân cần xả nước sạch liên tục, tránh cào gãi hay bôi chanh, và có thể dùng kem bôi làm dịu theo hướng dẫn y khoa.
Lôi công đằng là dược liệu có hoạt tính kháng viêm mạnh nhưng lại tiềm ẩn độc tính rất lớn đối với gan và thận. Tình trạng tổn thương nội tạng thường biểu hiện qua sự tăng vọt của các chỉ số men gan ALT, AST, rối loạn chuyển hóa acid béo và suy giảm bài tiết mật, đòi hỏi người bệnh phải kiểm tra định kỳ và dùng thuốc dưới sự giám sát y khoa gắt gao.
Lá cây thanh tùng châu Âu chứa độc tố taxine có cơ chế khóa kênh canxi và natri tương tự thuốc điều trị tim mạch nhưng mạnh hơn nhiều. Nếu người đang uống thuốc chẹn kênh canxi tiếp nhận thêm độc tố này, tác động cộng gộp sẽ làm tê liệt hệ dẫn truyền điện tim, gây tụt huyết áp, loạn nhịp thất ác tính và tử vong.
Tinh dầu tràm trà mới mở nắp có nguy cơ kích ứng thấp, nhưng khi tiếp xúc lâu với không khí, ánh sáng và nhiệt độ ấm sẽ bị oxy hóa, làm khả năng gây dị ứng da tăng gấp 3 lần. Các hợp chất phân hủy sinh ra trong dầu cũ là thủ phạm chính gây viêm da tiếp xúc dị ứng.
Rau mầm và hạt nảy mầm tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn đường ruột cao do môi trường canh tác ẩm ướt và giàu dinh dưỡng. Điều kiện này giúp vi khuẩn Salmonella và E. coli từ hạt giống hoặc nước tưới sinh sôi nhanh chóng mà không làm rau có dấu hiệu hư hỏng.
Uống nước sắc lá thanh tùng châu Âu có thể gây ngừng tim đột ngột do chứa hỗn hợp alkaloid taxine cực độc. Hoạt chất này ức chế trực tiếp các kênh natri và canxi của cơ tim, làm tê liệt hệ thống dẫn truyền, gây rối loạn nhịp thất trơ, hạ huyết áp sâu và dẫn đến tử vong nhanh chóng.
Bột rau xanh sấy lạnh giữ được lượng khoáng chất và chất xơ đáng kể, hỗ trợ bổ sung dinh dưỡng tiện lợi cho người bận rộn. Tuy nhiên, do thiếu cấu trúc xơ nguyên bản và lượng nước tự nhiên, bột rau không thể thay thế hoàn toàn rau tươi trong bữa ăn hàng ngày.
