Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.369 bài, trang 293 trên 369
Các nghiên cứu mù đôi có đối chứng giả dược khẳng định bột ngọt (MSG) không phải là nguyên nhân gây ra "hội chứng nhà hàng Trung Hoa". Cảm giác khó chịu sau ăn phần lớn xuất phát từ tâm lý, tình trạng nạp lượng lớn lúc đói không kèm thức ăn, hoặc do các thành phần gia vị khác trong bữa ăn.
Lời đồn pha bột sắn dây với mật ong gây ngộ độc kịch độc dẫn đến đột tử là hoàn toàn vô căn cứ về mặt hóa sinh học. Cả hai nguyên liệu đều an toàn khi kết hợp cùng nhau; tình trạng đau bụng, khó chịu nếu có thường do uống bột sống khó tiêu hoặc nguyên liệu bị nhiễm khuẩn.
Tập thể dục cường độ cao không thể hóa giải hoàn toàn tác hại của đồ chiên rán đối với hệ mạch máu. Dù vận động giúp đốt cháy calo và cải thiện giãn mạch tạm thời, các tổn thương oxy hóa nội mô và viêm nhiễm do chất béo biến chất vẫn tích tụ nếu chế độ ăn không lành mạnh được duy trì.
Nhiều người lo ngại uống nước bột sắn dây thường xuyên sẽ tích tụ cặn oxalat gây sỏi thận. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho thấy oxalat từ thực phẩm chỉ đóng vai trò nhỏ, không phải thủ phạm chính gây sỏi nếu bạn uống đủ nước và ăn đủ canxi mỗi ngày.
Nghiên cứu về chi *Syzygium* (chi sắn thuyền, trâm) chỉ ra quá trình chế biến, phơi sấy làm suy giảm đáng kể hàm lượng hoạt chất sinh học so với dạng tươi tự nhiên. Tuy nhiên, lá khô lại tiện bảo quản và vẫn giữ được các dẫn xuất hữu ích khi hãm sắc đúng cách.
Đồ chiên rán để qua đêm thường bốc mùi ngai ngái, hôi dầu do nhiệt độ cao lúc nấu đã kích hoạt chuỗi phản ứng oxy hóa chất béo. Quá trình này tạo ra hợp chất trung gian hydroperoxide, sau đó phân hủy thành các chất bay hơi gây mùi ôi khét và sinh ra nhiều độc tố có hại cho tim mạch, tế bào.
Ngâm khoai tây vào nước lạnh, chần nước ấm hoặc ngâm dung dịch muối loãng, chanh, giấm trước khi chiên giúp giảm mạnh chất độc acrylamide có khả năng gây ung thư. Bước sơ chế đơn giản này giúp hòa tan và rửa trôi đường khử cùng axit amin asparagine trên bề mặt khoai trước khi tiếp xúc với nhiệt độ cao.
Người đang uống thuốc tây trị tiểu đường tuyệt đối không nên uống thêm trà sầu đâu. Sự kết hợp này dễ gây tương tác cộng gộp dược lực học, khiến đường huyết bị kéo tụt đột ngột xuống mức quá thấp, dẫn đến các cơn hạ đường huyết cấp tính nguy hiểm đe dọa tính mạng.
Nồi chiên không dầu giúp cắt giảm đáng kể lượng chất béo ngấm vào thức ăn so với rán ngập dầu. Tuy nhiên, thiết bị này tốn nhiều thời gian làm chín hơn và vẫn tạo ra hợp chất có nguy cơ gây ung thư acrylamide ở mức tương đương, thậm chí cao hơn nếu người nấu không ngâm rửa nguyên liệu đúng cách.
Chiên thực phẩm chưa rã đông hoàn toàn khiến tinh thể nước bốc hơi đột ngột gây nổ dầu nguy hiểm. Sự chênh lệch nhiệt khiến lớp vỏ ngoài nhanh cháy khét, sinh ra các chất độc hại như acrylamide, trong khi phần tâm vẫn chưa đủ nhiệt độ để tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh.
Nhiều người tin rằng uống một cốc nước chanh ấm ngay sau bữa ăn nhiều dầu mỡ sẽ giúp hòa tan và đào thải chất béo giống như cách tẩy rửa bát đĩa. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học về sinh lý tiêu hóa khẳng định axit trong chanh không thể phân giải mỡ thừa trong dạ dày và ruột.
Nhiều người lo ngại dầu oliu nguyên chất dễ bốc khói khi chiên xào sẽ sinh chất gây ung thư. Thực tế, nghiên cứu khoa học cho thấy loại dầu này có điểm khói từ 185-210 độ C và chứa tới 90% chất béo bền nhiệt, giúp chống lại quá trình oxy hóa tạo độc tố tốt hơn nhiều loại dầu tinh luyện khác.
Các phương pháp chiên có kiểm soát áp suất giúp giữ độ ẩm thịt vượt trội và hạn chế ngấm dầu tốt hơn chiên ngập dầu thông thường. Nhờ tốc độ khóa ẩm bề mặt nhanh và áp lực hơi nước bên trong, phần lõi thịt luôn mọng nước trong khi dầu thừa không thể thẩm thấu ngược vào cấu trúc mô.
Tinh dầu sả Sri Lanka giúp đuổi muỗi hiệu quả nhưng chứa các hợp chất nhóm terpene có thể gây kích ứng da, mắt và gây độc cho gan, thận nếu thú cưng nuốt phải hoặc tiếp xúc nồng độ cao. Mèo nhạy cảm hơn chó gấp nhiều lần, đòi hỏi chủ nuôi phải pha loãng và dùng đúng cách.
Dùng sữa tươi hoặc sữa chua cùng bữa thịt bò không cản trở nạp kẽm trong khẩu phần ăn hàng ngày. Do thịt bò không chứa phytate và protein từ sữa giải phóng các peptide giúp hòa tan khoáng chất, canxi tự nhiên không gây ức chế hấp thu kẽm như các đồn đoán phổ biến.
Nước luộc ngao hoàn toàn có thể tận dụng nấu canh nếu được ngâm nhả sạch bùn cát, gạn bỏ phần cặn lắng và đun trong nồi an toàn. Do ngao sống ở đáy biển dễ tích lũy kim loại nặng, khâu sơ chế và lọc trong là bước quyết định để giữ trọn vị ngọt tự nhiên mà không gây hại cho sức khỏe.
Thói quen tiết kiệm dầu ăn thừa để chiên rán nhiều lần vô tình biến món ăn thành ổ chứa độc chất. Dưới tác động của nhiệt độ cao lặp đi lặp lại, dầu ăn bị phân hủy mạnh mẽ, sinh ra hàng loạt hợp chất aldehyde và axit béo cấu trúc trans gây viêm nhiễm, xơ vữa động mạch và tổn thương tế bào.
Tinh dầu từ cây sâu đông chứa nhiều hợp chất bay hơi nhóm monoterpene giúp hỗ trợ kháng khuẩn, làm loãng đờm và giảm nghẹt mũi khi cảm lạnh. Tuy nhiên, do hoạt chất tác động bằng cách kích thích trực tiếp lên tuyến phế quản, người dùng cần pha loãng khi xông để tránh gây kích ứng niêm mạc đường thở.
Dùng giấy thấm dầu chuyên dụng sau khi vớt đồ rán giúp hút sạch lớp chất béo tự do bám trên bề mặt, từ đó cắt giảm một phần calo dư thừa. Tuy nhiên, giấy không thể hút được lượng dầu đã ngấm sâu vào cấu trúc vi mô bên trong thực phẩm qua hiện tượng mao dẫn.
Chiên thực phẩm ở mức nhiệt lý tưởng từ 160 đến 180 độ C giúp tạo ra áp suất hơi nước mạnh mẽ đẩy từ trong ra ngoài, hoạt động như một "tấm khiên" ngăn dầu ngấm vào. Chiên dưới 150 độ C hay trên 190 độ C đều khiến thực phẩm hút nhiều dầu hơn và làm suy giảm độ giòn ngon.
