Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.825 bài, trang 187 trên 192
Người hút thuốc lá hoàn toàn nên ăn cà rốt tự nhiên trong bữa ăn hàng ngày để giúp giảm nguy cơ ung thư phổi. Tuy nhiên, giới khoa học cảnh báo người đang hút thuốc tuyệt đối không uống thực phẩm chức năng bổ sung hoạt chất beta-carotene liều cao vì sẽ làm tăng nguy cơ mắc căn bệnh này.
Ăn cà chua thường xuyên giúp bổ sung lycopene và các carotenoid tự nhiên, hỗ trợ giảm độ nhạy cảm của da trước tia cực tím sau 10-12 tuần tích lũy. Tuy nhiên, hiệu quả này chỉ mang tính hỗ trợ sinh học từ bên trong và hoàn toàn không thể thay thế kem chống nắng ngoài da.
Nhiều người tin rằng ăn muộn nhưng ngủ muộn sẽ giúp đồng hồ sinh học tự cân bằng. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học khẳng định cơ thể con người không thể thích ứng hoàn toàn; lối sống này vẫn làm tăng tích mỡ, rối loạn đường huyết và tổn hại sức khỏe tim mạch.
Chỉ sau một tuần ăn tối muộn, cơ thể bạn có thể đối mặt với tình trạng suy giảm độ nhạy insulin, gia tăng đường huyết lúc đói và ức chế quá trình đốt cháy mỡ suốt đêm. Các nghiên cứu can thiệp cho thấy điều chỉnh giờ ăn tối sớm hơn mang lại hiệu quả cải thiện sinh hóa rõ rệt.
Ăn tối muộn và dồn nhiều calo vào ban đêm có liên quan trực tiếp đến việc gia tăng chỉ số viêm toàn thân CRP trong máu. Nghiên cứu cho thấy nạp nhiều calo sau 17 giờ và lịch ăn uống thất thường giữa các ngày làm tăng rõ rệt các chất chỉ điểm viêm, làm gián đoạn nhịp sinh học chuyển hóa.
Chiết xuất từ cây thuộc chi Chóc máu chứa các polyphenol giúp dọn gốc tự do, ngăn tăng lipid peroxide và bảo vệ hồng cầu trong các mô hình thí nghiệm. Tuy nhiên, hoạt chất này có tính hai mặt phụ thuộc vào nồng độ, người dùng không nên lạm dụng liều cao để tránh tác dụng ngược gây oxy hóa tế bào.
Ăn tối muộn khiến đồng hồ sinh học tại gan và tuyến tụy bị lệch pha nghiêm trọng so với đồng hồ trung ương ở não bộ. Trong khi não bộ điều khiển trạng thái nghỉ ngơi theo bóng tối, thức ăn nạp vào ban đêm lại kích hoạt các cơ quan chuyển hóa ngoại vi hoạt động sai thời điểm, làm gián đoạn bài tiết insulin và chuyển hóa dưỡng chất.
Diệp hạ châu được chứng minh có khả năng ức chế virus viêm gan B trong ống nghiệm và hỗ trợ làm chậm quá trình xơ gan tiến triển thành ung thư gan. Tuy nhiên, thảo dược này không làm giảm men gan trên thử nghiệm lâm sàng và virus có thể bùng phát lại ngay khi ngừng dùng.
Ăn tối quá sát giờ ngủ buộc cơ thể phải tiêu hóa thức ăn trong lúc nghỉ ngơi, làm kích hoạt hệ thần kinh giao cảm và ức chế hệ phó giao cảm. Sự xáo trộn này cùng các biến đổi chuyển hóa đường và hormone cortisol khiến nhịp tim duy trì ở mức cao suốt đêm, làm gián đoạn quá trình phục hồi của cơ thể.
Hợp chất triterpenoid cùng các chiết xuất từ cây chò nâu thể hiện khả năng hỗ trợ chống oxy hóa mạnh mẽ trong phòng thí nghiệm thông qua việc dọn sạch các gốc tự do và tương tác với các thụ thể sinh học. Tuy nhiên, người dân cần hiểu đúng cơ chế để sử dụng an toàn, tránh tự ý dùng dược liệu thô.
Uống bột chùm ngây liều cao liên tục có thể làm tăng men gan, tăng chỉ số lọc thận và gây tổn thương mô gan, thận do tích lũy vi chất quá mức. Người dùng không nên vượt quá ngưỡng 70 gram lá khô mỗi ngày và cần thận trọng nếu có bệnh lý nền.
Nhiều nghiên cứu thuần tập quy mô lớn khẳng định thói quen bỏ bữa sáng làm tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đột quỵ và tử vong sớm. Bỏ ăn sáng thường xuyên thúc đẩy xơ vữa động mạch, rối loạn chuyển hóa và tăng huyết áp, đặc biệt nguy hiểm ở cả những người có thể trạng bình thường.
Cả ăn thuần chay và ăn chay có trứng, sữa đều giúp bảo vệ tim mạch và thận tốt hơn ăn mặn. Tuy nhiên, ăn thuần chay giảm mỡ máu, huyết áp và kiểm soát cân nặng vượt trội hơn, đổi lại người ăn cần lưu ý nguy cơ thiếu hụt vitamin B12 và cân nặng thai nhi nếu mang thai.
Chuối luộc cả vỏ chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa phenolic và flavonoid giúp bảo vệ tế bào, dọn gốc tự do. Tuy nhiên, món ăn này chỉ giúp bổ sung vi chất tự nhiên chứ không đem lại lợi ích thần kỳ hay thay thế các phương pháp điều trị y khoa.
Nghiên cứu lâm sàng ghi nhận chiết xuất và bột phấn hoa chà là (Phoenix dactylifera) giúp tăng đáng kể mật độ, số lượng và độ di động tiến tới của tinh trùng ở nam giới vô sinh. Tác dụng này đến từ khả năng kích hoạt gen chống oxy hóa và hỗ trợ tăng sinh hormone testosterone.
Các nhà khoa học đã phân lập thành công nhiều hoạt chất quý từ lá chay Bắc Bộ, tiêu biểu là các auronol glycoside và flavonoid đặc thù như artonkin-4'-O-glucoside, maesopsin 4-O-glucoside và artocatonkine. Những hợp chất này sở hữu hoạt tính ức chế miễn dịch, chống viêm mạnh mẽ, ngăn ngừa hủy xương và mở ra tiềm năng lớn trong hỗ trợ điều trị các bệnh lý xương khớp.
Chế độ ăn giảm tinh bột, tăng chất béo (low-carb) có thể làm tăng mỡ máu xấu LDL-cholesterol, đặc biệt ở người trẻ có cân nặng bình thường ăn quá nhiều chất béo. Tuy nhiên, ở người thừa cân hoặc kháng insulin, cách ăn này giúp giảm mạnh triglyceride, tăng mỡ máu tốt HDL và cải thiện đường huyết nếu bổ sung đủ chất xơ.
Chế độ ăn low-carb nghiêm ngặt có thể làm suy giảm các chủng vi khuẩn có lợi do thiếu hụt tinh bột kháng và chất xơ hòa tan. Khi vi khuẩn đường ruột bị bỏ đói, quá trình sản xuất các axit béo chuỗi ngắn bảo vệ niêm mạc suy giảm rõ rệt, gây nguy cơ xáo trộn cân bằng vi sinh và ảnh hưởng xấu đến tiêu hóa.
Đau căng tức ngực trước kỳ kinh là nỗi ám ảnh phổ biến do tăng tiết prolactin tiềm ẩn. Các bằng chứng khoa học cho thấy chiết xuất quả Chasteberry (Vitex agnus-castus) với liều 20-40 mg/ngày giúp ức chế prolactin thông qua thụ thể dopamine, từ đó làm giảm rõ rệt mức độ đau ngực và an toàn cho phụ nữ.
Ăn kiêng low-carb có thể hỗ trợ giảm viêm thông qua việc giảm mỡ nội tạng và cải thiện chuyển hóa. Tuy nhiên, để hạ thấp hiệu quả dấu ấn viêm hs-CRP và các cytokine, chế độ ăn cần duy trì nhiều rau xanh giàu carotenoid, vitamin C, kết hợp vận động thay vì chỉ cắt giảm tinh bột đơn thuần.
