Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.656 bài, trang 27 trên 233
Uống nước sắc vỏ hoặc hạt cây sừng trâu tiềm ẩn rủi ro rối loạn nhịp tim và ngừng tim cấp tính do chứa các độc chất ức chế cơ tim mạnh mẽ. Quá trình đun nấu thủ công không loại bỏ được độc tố, biến việc tự ý sử dụng thành mối hiểm họa khôn lường cho tính mạng.
Tai tượng ấn được truyền tai là vị thuốc quý giúp hạ axit uric và ngăn chặn cơn đau gút. Tuy nhiên, các bằng chứng y khoa hiện tại mới dừng ở mức thử nghiệm kháng viêm trên tế bào và động vật, chưa đủ dữ liệu lâm sàng để chứng minh hiệu quả chữa bệnh hay hạ axit uric ở người.
Hạt sến mật chứa hàm lượng saponin tự nhiên đáng kể, có khả năng gây kích ứng niêm mạc ruột, buồn nôn hoặc tổn thương tiêu hóa nếu ăn sống hay sơ chế sai cách. Việc xử lý nhiệt kỹ lưỡng là bước bắt buộc nhằm hạn chế độc tính trước khi dùng.
Uống bột sừng tê giác không đem lại tác dụng chữa bệnh như lời đồn, mà còn tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng từ hóa chất bảo quản, tạp chất môi trường và vật liệu giả mạo nguy hại từ thị trường buôn lậu.
Nhựa mủ trắng của cây tai tượng đuôi chồn cùng các loài họ Thầu dầu có đặc tính ăn mòn và gây kích ứng mạnh đối với da và niêm mạc. Việc tiếp xúc trực tiếp bằng tay trần khi cắt tỉa cành cây có thể gây bỏng rát, ngứa ngáy, đòi hỏi người chăm sóc cây phải trang bị đồ bảo hộ cẩn thận.
Nước sắc vỏ cây sến đỏ giàu chất chống oxy hóa nhưng cũng chứa nhiều hợp chất sinh học đậm đặc có thể kích ứng đường tiêu hóa và tạo gánh nặng chuyển hóa. Người bị viêm loét dạ dày, suy giảm chức năng gan, thận hoặc sắp phẫu thuật không nên tự ý dùng để tránh tổn thương niêm mạc và các biến chứng sức khỏe nguy hiểm.
Chiết xuất lá sổ bà (*Dillenia indica L.*) cho thấy độ an toàn cấp tính cao trên mô hình động vật với mức liều lên tới 1.600 mg/kg thể trọng. Tuy nhiên, việc sử dụng liều cao lặp lại trong 14 ngày có thể gây tổn thương ống thận nhẹ, do đó người dùng cần thận trọng và không nên lạm dụng.
Nhiều người tin rằng uống bột sắn dây giúp hạ đường huyết, song bằng chứng khoa học hiện nay chủ yếu đến từ hoạt chất puerarin tinh khiết trên động vật. Tinh bột sắn dây thông thường chứa nhiều carbohydrate; nếu người bệnh tiểu đường pha thêm đường ngọt sẽ khiến đường huyết tăng nhanh, gây hại cho sức khỏe.
Cây sừng dê chứa các glycoside tim cực mạnh như divaricoside và ouabain, có nguy cơ gây độc tính nghiêm trọng trên tim và tính mạng. Tự ý dùng hoặc ngộ độc cấp tính dẫn đến rối loạn nhịp tim nguy hiểm, biến đổi huyết động, buồn nôn kéo dài và rối loạn thần kinh.
Dùng cành sầu đâu chải răng là tập quán dân gian lâu đời. Nghiên cứu cho thấy dịch chiết sầu đâu có hoạt tính kháng khuẩn mảng bám, song bằng chứng lâm sàng trực tiếp so sánh cành nhai với bàn chải chuẩn còn rất thiếu; người dùng không nên bỏ bàn chải thông thường.
Dầu sầu đâu được lưu truyền rộng rãi với công dụng trị mụn và nấm da nhờ đặc tính kháng khuẩn, chống viêm. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy hiệu lực kháng nấm của dầu thô rất hạn chế, trong khi tiềm năng trị mụn cần công nghệ bào chế chuẩn hóa để tránh kích ứng da.
Tinh dầu sả Sri Lanka là giải pháp xua muỗi tự nhiên nhưng có thể gây bỏng rát và kích ứng nếu dùng sai cách. Các nghiên cứu chỉ ra rằng người dùng cần pha loãng tinh dầu vào dầu nền hoặc kem dưỡng ở nồng độ từ 10% đến 20% để duy trì hiệu quả đuổi muỗi từ 30 đến 120 phút mà vẫn bảo vệ làn da an toàn.
Nhiều người có thói quen giã nát vỏ cây sảng đắp lên vết thương hở để giảm đau, nhanh lành miệng. Tuy nhiên, hành động này tiềm ẩn nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn và biến chứng hoại tử nguy hiểm. Việc sơ cứu tổn thương da cần tuân thủ nguyên tắc vô trùng thay vì áp dụng mẹo dân gian chưa được kiểm chứng.
Nhiều người có thói quen hái lá sòi tía đắp lên nốt mụn nhọt ngoài da nhằm tiêu sưng, hút mủ theo kinh nghiệm dân gian truyền miệng. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở mức chiết xuất tế bào và thử nghiệm trên chuột, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người và tiềm ẩn nguy cơ viêm da tiếp xúc nặng.
Nhiều người xông tinh dầu sả hồng để xoa dịu thần kinh, nhưng bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người về tác dụng giảm lo âu của loài sả này hiện vẫn còn thiếu hụt. Hương thơm tự nhiên có thể hỗ trợ thư giãn tinh thần tạm thời, song không thể thay thế cho các phương pháp chẩn đoán và điều trị y khoa.
Ngộ độc sơn tuế là cấp cứu y khoa nguy hiểm với triệu chứng nôn mửa, đau bụng, co giật và lơ mơ tiến triển nhanh. Trong 24 giờ đầu, việc nhận biết sớm các rối loạn sinh lý, giữ mẫu cây và đưa người bệnh đến ngay bệnh viện để hỗ trợ cơ quan là điều tối quan trọng.
Nhiều người tin rằng uống sả hoặc tinh dầu sả có thể tiêu diệt vi khuẩn *Helicobacter pylori* (HP) và chữa lành viêm loét dạ dày. Dù hoạt chất citral trong sả kháng khuẩn HP mạnh trong ống nghiệm, nghiên cứu trên cơ thể sống cho thấy hiệu quả rất hạn chế và sả không thể thay thế thuốc điều trị y khoa.
Tuyên bố dùng sư nhĩ hạ đường huyết an toàn là chưa có căn cứ lâm sàng xác thực. Các thử nghiệm mới chỉ dừng lại trên chuột và tế bào, trong khi nghiên cứu độc tính cho thấy thảo dược này có thể gây hại nội tạng và tiềm ẩn nguy cơ hạ đường huyết quá mức.
Sơn dịch (Aristolochia indica) chứa axit aristolochic - chất độc chuyển hóa thành các liên kết cộng gộp DNA dai dẳng, gây đột biến gen TP53 đặc trưng và làm tăng mạnh nguy cơ ung thư biểu mô đường tiết niệu trên cùng tổn thương thận mạn tính.
Nhận định dược liệu sòi trắng có nguy cơ kích thích khối u là đúng trên cơ sở độc chất học. Cây sòi trắng chứa este diterpene thuộc nhóm este phorbol, có hoạt tính sinh học kích hoạt protein kinase C, tân tạo mạch máu và thúc đẩy tế bào ác tính phát triển mạnh.
