Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.668 bài, trang 74 trên 234
Người đái tháo đường hoàn toàn có thể ăn đào tươi nhờ hàm lượng chất xơ dồi dào và các hợp chất chống oxy hóa tự nhiên. Tuy nhiên, người bệnh cần kiểm soát khẩu phần vừa phải, ăn cả quả thay vì uống nước ép hay đồ hộp để tránh làm đường huyết tăng vọt.
Quả vú sữa chứa hàm lượng đường tổng số rất cao ở phần thịt quả, do đó ăn nhiều có thể khiến đường huyết tăng nhanh. Mặc dù các nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận chiết xuất từ lá và vỏ thân cây vú sữa có tiềm năng hạ đường huyết, bằng chứng lâm sàng trên người vẫn chưa có và không thể đánh đồng tác dụng này với việc ăn quả tươi.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng trên chuột xác nhận chiết xuất từ cụm hoa và thân cây tiểu kế giúp hạ men gan, giảm peroxy hóa lipid và bảo vệ mô gan trước độc chất CCl4. Tuy nhiên, bằng chứng trên người hiện chưa có, người dùng không nên tùy tiện sử dụng thay thế thuốc điều trị.
Người bệnh gút hoàn toàn có thể ăn đậu xanh ở mức độ vừa phải. Các nghiên cứu khoa học quy mô lớn khẳng định chất purine có trong các loại đậu hạt không làm tăng axit uric máu hay bùng phát cơn đau khớp như purine từ thịt đỏ và hải sản.
Cây vòi voi chứa độc tố pyrrolizidine alkaloid gây tổn thương tế bào nội mô mạch máu và dẫn đến bệnh tắc tĩnh mạch xoang gan. Độc chất tích tụ âm thầm qua từng liều nhỏ, không phân hủy qua đun nấu, có thể gây xơ gan không thể phục hồi và suy gan nguy hiểm tính mạng.
Cây đầu heo (*Garuga pinnata*) chứa các hoạt chất chống oxy hóa tự nhiên nhưng hiện chưa từng được thử nghiệm lâm sàng trên người đối với bệnh viêm loét dạ dày. Mọi bằng chứng y học về loài cây này mới dừng lại ở các nghiên cứu tiền lâm sàng trên động vật, do đó người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc trị bệnh.
Uống nước củ tầm sét hằng ngày không giúp ngừa xơ vữa mạch máu do thiếu bằng chứng khoa học; lời đồn chủ yếu xuất phát từ nhầm lẫn tên khoa học với cây Baobab châu Phi. Người bệnh cần duy trì lối sống lành mạnh và tuân thủ phác đồ y khoa thay vì tự ý dùng nước thảo dược.
Nghiên cứu thực nghiệm ghi nhận tắc kè đá có tiềm năng giảm cytokine tiền viêm và hạn chế hủy sụn khớp gối ở động vật. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên thoái hóa khớp gối người còn rất hạn chế, người bệnh chỉ nên xem đây là biện pháp hỗ trợ và không thay thế thuốc điều trị.
Người bị bệnh trĩ và táo bón ăn hoa thiên lý mang lại nhiều lợi ích nhờ cung cấp chất xơ tự nhiên, hỗ trợ làm mềm phân và kích thích nhu động ruột. Tuy nhiên, thiên lý chỉ là thực phẩm hỗ trợ dinh dưỡng ban đầu, hoàn toàn không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa khi bệnh diễn tiến nặng.
Uống trà rễ tử thảo kéo dài tiềm ẩn nguy cơ phá hủy gan nghiêm trọng do chứa pyrrolizidine alkaloid tự nhiên. Độc chất này chuyển hóa tại gan gây tổn thương tế bào nội mô mạch máu, tắc nghẽn xoang gan và hoại tử mô gan không thể phục hồi.
Quả trứng cá mọc ven đường phố tiềm ẩn nguy cơ tích tụ bụi mịn, vi sinh vật và kim loại nặng độc hại từ khí thải xe cộ. Ăn trực tiếp loại quả này khiến cơ thể hấp thu độc tố nguy hại, đặc biệt đe dọa hệ thần kinh và sức khỏe của trẻ nhỏ.
Tự ý uống tinh dầu thông để thải độc có thể gây ngộ độc cấp tính, hoại tử biểu mô ống thận và suy tế bào gan do quá tải terpene bay hơi. Thay vì thanh lọc cơ thể, hợp chất hữu cơ đậm đặc này làm tăng nguy cơ suy thận cấp, tiểu ra máu và tụt huyết áp đe dọa tính mạng.
Quan niệm sắc nước sâm cau đỏ uống hằng ngày để thanh lọc cơ thể là sai lầm; thói quen lạm dụng nước sắc dược liệu kéo dài không giúp giải độc mà còn gây quá tải chuyển hóa, tăng nguy cơ ngộ độc và tổn thương nghiêm trọng chức năng gan, thận.
Chiết xuất từ hạt mào gà trắng, đặc biệt là các hoạt chất celosin và celosian, cho thấy khả năng chống oxy hóa và bảo vệ tế bào gan rõ rệt trước hóa chất độc hại trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện chỉ dừng lại ở động vật với tỷ lệ hấp thu đường uống rất thấp, người dân không nên tự ý dùng để trị bệnh gan.
Thổ mộc hương được nhiều người đồn thổi có khả năng trị đái tháo đường, nhưng các bằng chứng cải thiện độ nhạy insulin hiện chủ yếu ghi nhận trên động vật. Nghiên cứu trên người còn rất hạn chế, việc tự ý dùng chung với thuốc tây có thể gây hạ đường huyết nguy hiểm.
Rau mát mọc hoang tại ruộng lúa thường được xem là rau sạch, nhưng nghiên cứu khoa học cảnh báo loài thực vật thủy sinh này có khả năng tích lũy sinh học cao đối với kim loại nặng như chì, cadimi và dư lượng hóa chất nông nghiệp, tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe khi thu hái tự nhiên.
Tuyệt đối không giã nát lá thàu táu tươi hay thảo mộc thô đắp trực tiếp lên vết thương hở. Việc này làm đưa lượng lớn vi khuẩn và tạp chất vào sâu trong mô, phá hủy hàng rào bảo vệ da, dẫn đến nguy cơ viêm mô tế bào, hoại tử mô mềm và nhiễm trùng huyết nguy hiểm tính mạng.
Cây sậy hoang dã *Arundo donax* chứa nhiều hợp chất indole alkaloid độc hại như gramine và bufotenidine nhằm chống lại động vật ăn cỏ. Việc người dân tự ý đào rễ, hái thân cây về đun nước uống thanh nhiệt có thể dẫn đến ngộ độc cấp, tổn thương tế bào và tích tụ kim loại nặng nguy hiểm.
Người đau dạ dày không nên ăn sơ ri tươi lúc đói. Lượng axit ascorbic và axit malic dồi dào trong múi sơ ri tiếp xúc trực tiếp với niêm mạc dạ dày rỗng sẽ phá vỡ hàng rào bảo vệ, kích thích tiết dịch vị quá mức, làm trầm trọng thêm các cơn đau cồn cào và nguy cơ trợt loét mô tiêu hóa.
Chiết xuất ngũ bội tử có khả năng ức chế vi khuẩn *Streptococcus mutans*, cản trở bám dính mảng bám và giảm viêm trong mô hình thực nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng hiện nay chủ yếu đến từ ống nghiệm và động vật, người dân không nên tự ý dùng thay thế chỉ định nha khoa.
