Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
1.039 bài, trang 50 trên 52
Ngủ trưa trên 90 phút có liên quan mật thiết đến việc gia tăng nguy cơ mắc hội chứng chuyển hóa, đặc biệt làm tăng chu vi vòng eo, triglycerid máu và huyết áp. Để bảo vệ sức khỏe tim mạch và chuyển hóa, các chuyên gia khuyến cáo chỉ nên duy trì giấc ngủ trưa ngắn khoảng 20-30 phút mỗi ngày.
Ngủ trưa kéo dài trên 30 phút có liên quan mật thiết đến việc gia tăng tình trạng kháng insulin, kích hoạt phản ứng viêm và làm tăng nguy cơ tổn thương tế bào gan. Duy trì giấc ngủ ngắn dưới 30 phút kết hợp kiểm soát giấc ngủ đêm là điều quan trọng để bảo vệ gan.
Mất ngủ kéo dài kích hoạt hệ thần kinh giao cảm và ức chế hệ phó giao cảm trong đêm, làm mất đi hiện tượng giảm huyết áp sinh lý tự nhiên (dipping). Tình trạng này khiến mạch máu co thắt liên tục, duy trì huyết áp ở mức cao suốt đêm và làm gia tăng đáng kể nguy cơ tổn thương mạch máu cũng như biến cố tim mạch.
Người có tiền sử bệnh thận không nên tự ý dùng quả hoặc tinh dầu bách xù liều cao, kéo dài. Nghiên cứu cho thấy dược liệu này có thể gây kích ứng biểu mô thận, dẫn đến đau thận, tiểu máu, tiểu đạm và làm tăng creatinine máu.
Người cao tuổi ngủ trưa quá nhiều, đặc biệt từ 2 giờ trở lên hoặc hay ngủ vào buổi sáng, có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của bệnh thoái hóa thần kinh Alzheimer do tích tụ amyloid-beta, thay vì chỉ là sự mệt mỏi thông thường.
Thức khuya và thiếu ngủ kéo dài không chỉ gây mệt mỏi mà còn trực tiếp làm giảm độ nhạy insulin của tế bào, gây rối loạn hormone kiểm soát cơn đói và kích hoạt phản ứng viêm. Các nghiên cứu lớn cho thấy ngủ dưới 5 giờ mỗi đêm làm tăng 58% nguy cơ mắc bệnh tiểu đường type 2.
Nằm nghiêng sang bên trái khi ngủ giúp tận dụng trọng lực giữ axit nằm gọn dưới đáy dạ dày, giảm rõ rệt số đợt trào ngược và rút ngắn thời gian axit tiếp xúc với thực quản. Đây là can thiệp tự nhiên, hiệu quả giúp người bệnh trào ngược cải thiện giấc ngủ và bảo vệ niêm mạc thực quản.
Chiết xuất thảo dược Butterbur (gai bơ) được ghi nhận có khả năng ức chế các chất trung gian gây dị ứng, giúp giảm viêm và hạn chế co thắt đường thở trên thực nghiệm. Tuy nhiên, người bệnh hen suyễn chỉ nên xem đây là giải pháp hỗ trợ bổ sung, tuyệt đối không dùng thay thế các loại thuốc kiểm soát hen theo đơn của bác sĩ.
Tập thể dục đều đặn giúp kiểm soát cân nặng, giảm bớt tích tụ mỡ chèn ép vùng hầu họng và cải thiện sự tỉnh táo ban ngày. Tuy nhiên, vận động đơn thuần khó có thể chữa khỏi hoàn toàn chứng ngáy hay ngưng thở khi ngủ mức độ nặng nếu không có sự phối hợp điều trị y khoa phù hợp.
Tập yoga đều đặn tác động tích cực đến hội chứng ruột kích thích (IBS) nhờ cơ chế điều hòa trục não - ruột, giảm căng thẳng thần kinh và tái lập cân bằng hệ thần kinh tự chủ, giúp ổn định nhu động đường tiêu hóa và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Chiết xuất Boswellia cho thấy tiềm năng hỗ trợ cải thiện triệu chứng và duy trì giai đoạn thuyên giảm ở bệnh nhân viêm loét đại tràng nhờ ức chế men 5-lipoxygenase gây viêm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng còn giới hạn và nghiên cứu phòng thí nghiệm cảnh báo nguy cơ độc gan ở liều cao, do đó người bệnh không tự ý dùng thay thế thuốc kê đơn.
Chiết xuất bài hương cho thấy tiềm năng chống viêm, ức chế vi khuẩn HP và bảo vệ niêm mạc dạ dày rõ rệt trên mô hình thực nghiệm động vật. Tuy nhiên, người bị viêm loét dạ dày không nên tự ý uống tinh dầu bài hương để giảm buồn nôn do thiếu thử nghiệm lâm sàng và nguy cơ gây kích ứng.
Thay vì ngồi nghỉ ngay sau bữa tối, dành 15 đến 30 phút đi bộ nhẹ nhàng giúp cơ thể kìm hãm đà tăng vọt của đường huyết và insulin. Nhiều nghiên cứu chứng minh vận động sau ăn hiệu quả hơn tập trước ăn, phù hợp cho cả người khỏe mạnh lẫn người bệnh đái tháo đường.
Người bị tăng huyết áp không nên chạy bộ gắng sức sau 20h vì vận động muộn có thể gây kích thích thần kinh, làm tăng vọt áp lực mạch máu và cản trở quá trình hạ huyết áp tự nhiên ban đêm. Lựa chọn thời điểm tập luyện sớm hơn là chìa khóa để bảo vệ hệ tim mạch an toàn.
Tập yoga giúp hỗ trợ phòng ngừa giãn tĩnh mạch, nhưng việc giữ các tư thế đứng thăng bằng bất động quá lâu lại khiến áp lực tĩnh mạch chi dưới tăng vọt và gây mỏi cơ, ứ máu. Người bệnh nên ưu tiên các động tác kéo giãn nhịp nhàng, đi bộ và kết hợp tư thế nâng cao chân để bảo vệ thành mạch.
Thay vì ngồi nghỉ ngay sau khi buông đũa, việc đứng dậy đi bộ từ 15 đến 40 phút giúp làm chậm và giảm đỉnh tăng đường huyết sau ăn. Các nghiên cứu cho thấy chỉ cần đi bộ chậm, đi ngắt quãng hoặc bắt đầu sau bữa ăn 30-60 phút đều mang lại lợi ích rõ rệt cho chuyển hóa đường máu.
Người bị đau dạ dày hoặc trào ngược không nên gập bụng hay tập tạ nặng vào buổi tối. Các động tác này làm gia tăng áp lực ổ bụng đột ngột, kết hợp cùng nhịp sinh học suy yếu của van thực quản cuối ngày và thói quen ăn tối muộn, sẽ kích hoạt axit trào ngược dữ dội và gây đau rát ngực thượng vị.
Tập thể dục muộn vào chiều tối làm tăng đáng kể nguy cơ hạ đường huyết ban đêm ở người tiểu đường, đặc biệt là nhóm đang điều trị bằng insulin. Tình trạng này xuất hiện do cơ thể tăng nhạy cảm với insulin sau vận động kết hợp với phản ứng bù trừ hormone bị suy yếu trong giấc ngủ.
Tập thể dục chiều tối không làm tăng đột ngột đỉnh huyết áp rạng sáng hôm sau ở người khỏe mạnh, thậm chí còn giúp hạ huyết áp ban đêm ở người tăng huyết áp. Tuy nhiên, người tập nên tránh vận động mạnh sát giờ ngủ để không làm gián đoạn nhịp sinh học và chất lượng giấc ngủ.
Vào buổi tối khi sụn khớp đã chịu tải sau cả ngày dài, bơi lội là giải pháp vượt trội giúp giảm tối đa áp lực trọng lực lên khớp gối. Nếu chọn đi bộ, người bệnh cần đi bước ngắn, giảm tốc độ và không kéo dài quá 30 phút để tránh làm tăng tải trọng bất lợi lên sụn khớp.
