Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
702 bài, trang 3 trên 36
Nước suối tự nhiên dù trong vắt vẫn có thể chứa nang kén *Giardia* và *Cryptosporidium* trôi dạt từ phân động vật hoang dã. Đun sôi là biện pháp vật lý hữu hiệu giúp tiêu diệt mầm bệnh này, bởi các loại ký sinh trùng đơn bào nói trên vốn đề kháng rất mạnh trước các loại hóa chất hay viên lọc nước thông thường.
Thực phẩm đóng hộp phồng rộp, rò rỉ hoặc đổi mùi lạ là dấu hiệu cảnh báo vi khuẩn Clostridium botulinum đang sinh sôi và giải phóng độc tố thần kinh cực mạnh. Khi đi du lịch, việc kiểm tra kỹ vỏ hộp và kiên quyết vứt bỏ thức ăn nghi ngờ là cách duy nhất ngăn ngừa nguy cơ liệt cơ và tử vong.
Uống rượu bia trước hoặc trong khi ngủ trên các chuyến bay đường dài làm giảm nồng độ oxy máu xuống trung vị 85,32% và đẩy nhịp tim lên gần 88 nhịp/phút, kéo dài thời gian thiếu oxy lâm sàng trong phần lớn giấc ngủ ngay cả ở người khỏe mạnh.
Bánh trung thu chứa tải lượng đường rất cao, khiến đường huyết và insulin tăng vọt. Sự gia tăng này kích hoạt trục IGF-1, thúc đẩy tuyến bã nhờn hoạt động quá mức, làm tăng sừng hóa cổ nang lông và kích thích phản ứng viêm, tạo điều kiện thuận lợi khiến mụn trứng cá dễ dàng bùng phát sau khi ăn.
Đun sôi dầu ăn đến mức bốc khói khiến acid béo bị oxy hóa dữ dội và phân hủy thành các hợp chất aldehyde độc hại. Thói quen nấu nướng này làm tích tụ độc tố trong thức ăn và khói bếp, gây nguy cơ xơ vữa động mạch, tổn thương mạch máu và viêm mạn tính.
Thói quen nhúng thịt tái khi ăn lẩu ngày Tết tiềm ẩn nguy cơ cao lây nhiễm ký sinh trùng như *Toxoplasma gondii* và *Sarcocystis*. Khi lõi thịt chưa đạt ngưỡng nhiệt an toàn trên 64 độ C, các nang kén ký sinh trùng vẫn sống sót dai dẳng, gây ngộ độc tiêu hóa cấp hoặc biến chứng nặng cho phụ nữ mang thai.
Gắp thức ăn cho nhau là nét văn hóa hiếu khách quen thuộc trong mâm cơm ngày Tết của người Việt, nhưng không ít người lo ngại thói quen này làm lây nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori. Các bằng chứng y học cho thấy dù vi khuẩn có hiện diện trong nước bọt, nguy cơ lây truyền trực tiếp qua đũa ăn thông thường thực tế ở mức rất thấp.
Uống rượu bia khi bụng đói ngày Tết khiến dạ dày tháo rỗng nhanh, đẩy cồn xuống ruột non hấp thu ồ ạt vào máu làm tăng nguy cơ say xỉn cấp tính và tụt đường huyết đột ngột. Để bảo vệ sức khỏe, tuyệt đối không nâng ly khi chưa ăn lót dạ.
Ăn đậu lăng thường xuyên giúp giảm nồng độ cholesterol LDL, giảm cholesterol toàn phần và hỗ trợ ngăn ngừa xơ cứng thành mạch. Các peptide hoạt tính và polyphenol trong đậu lăng mang lại tiềm năng bảo vệ tim mạch, song người bệnh vẫn cần duy trì phác đồ điều trị của bác sĩ.
Người bệnh trào ngược dạ dày tuyệt đối không nên nằm ngay sau bữa tiệc nhiều dầu mỡ. Việc thức ăn đầy làm căng trướng dạ dày kết hợp cùng tư thế nằm ngang sẽ làm suy yếu hàng rào cơ thắt thực quản dưới, tạo điều kiện cho axit tràn ngược lên niêm mạc thực quản gây tổn thương nghiêm trọng.
Cây đậu ma hoang dại tiềm ẩn độc tính gây hại cho gan; các nghiên cứu thực nghiệm trên chi thực vật này cho thấy nguy cơ gây hoại tử tế bào gan và căng thẳng oxy hóa nghiêm trọng. Hiện chưa có ngưỡng liều an toàn trên người, do đó người dân tuyệt đối không tự ý sắc uống làm thuốc.
Rượu ngâm dược liệu tự nấu ngày Tết tiềm ẩn hiểm họa lớn từ độc chất methanol và tồn dư dung môi, có thể gây toan chuyển hóa nặng, tổn thương hoại tử não và mù lòa vĩnh viễn chỉ với lượng nhỏ. Người dân cần tỉnh táo nhận diện nguy cơ để bảo vệ sức khỏe mùa lễ hội.
Chảo chống dính xước lòng giải phóng hàng nghìn hạt vi nhựa PTFE vào thức ăn, có thể gây viêm và tổn thương DNA tế bào ruột ở cấp độ hiển vi dù không gây ngộ độc cấp tính. Nhiệt độ cao còn phát tán khí độc chứa hợp chất PFAS như PFOA gây hại hô hấp.
Rang hạt dinh dưỡng quá cháy làm biến tính protein, cản trở enzyme tiêu hóa và phá vỡ cấu trúc các acid béo không no có lợi. Nhiệt độ quá cao còn thúc đẩy phản ứng Maillard quá mức, làm phát sinh các chất oxy hóa độc hại, chất béo chuyển hóa và hợp chất glycat hóa không tốt cho sức khỏe.
Bọc giấy bạc khi nướng thức ăn có làm thôi nhiễm nhôm vào thực phẩm, đặc biệt ở nhiệt độ cao và khi kết hợp với gia vị mặn hoặc có tính axit. Dù chưa có bằng chứng gây ung thư trực tiếp, lượng nhôm này có thể tăng vọt và tiềm ẩn rủi ro cho trẻ nhỏ và người có bệnh nền.
Tuyệt đối không cho trẻ sơ sinh uống nước hãm hoa hồi. Thói quen dân gian này tiềm ẩn nguy hiểm lớn do nguy cơ nhiễm độc tố thần kinh, khiến trẻ co giật, nôn mửa, tổn thương não và thậm chí suy gan cấp tính.
Nồi chiên không dầu giúp giảm đáng kể lượng chất béo bão hòa, nhưng không loại bỏ hoàn toàn nguy cơ hình thành acrylamide cùng các độc chất nhiệt sinh. Hàm lượng các chất này phụ thuộc chặt chẽ vào loại thực phẩm, nhiệt độ, thời gian chế biến và cách sơ chế nguyên liệu trước khi nấu.
Hâm nóng rau xanh nhiều lần không chỉ phá hủy lượng vitamin C nhạy cảm mà còn kích hoạt vi khuẩn chuyển hóa nitrat thành nitrit độc hại. Tích tụ nitrit làm tăng nguy cơ methemoglobin huyết và hình thành hợp chất nitrosamin, do đó người nội trợ cần nắm rõ thời gian lưu trữ an toàn cho từng món ăn.
Đun nấu mật ong hoặc các loại đường giàu fructose ở nhiệt độ cao thực sự thúc đẩy sự hình thành hydroxymethylfurfural (HMF) qua phản ứng Maillard và caramel hóa. Dù HMF được ghi nhận có tiềm năng gây đột biến gen và độc tế bào, mức phát sinh khi nấu nướng thông thường ở nhiệt độ vừa phải vẫn nằm trong tầm kiểm soát an toàn.
Đậu cô ve nấu chưa chín kỹ hoàn toàn có thể gây viêm dạ dày ruột cấp tính do tích tụ phytohaemagglutinin và saponin chưa bị vô hiệu hóa. Để loại bỏ hoàn toàn độc tính kích ứng đường ruột nguy hiểm này, các chuyên gia khuyến cáo cần đun sôi đậu ở nhiệt độ trên 100 độ C trong ít nhất 10 phút.
