Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
373 bài, trang 10 trên 19
Trái cây họ cam quýt giàu vitamin nhưng chứa hàm lượng axit tự nhiên cao, dễ kích ứng niêm mạc thực quản đang tổn thương và thúc đẩy trào ngược dạ dày. Người mắc viêm loét thực quản, ợ nóng ban đêm hoặc trào ngược dai dẳng nên hạn chế nhóm quả này để kiểm soát triệu chứng hiệu quả.
Uống nước cam vắt khiến đường hấp thu nhanh hơn nhiều so với ăn cam nguyên quả do mất đi mạng lưới chất xơ dạng sợi. Sự thiếu hụt chất xơ làm dạ dày rỗng nhanh, khiến đường đơn tràn vào ruột non và làm tăng vọt nồng độ glucose cũng như insulin trong máu.
Nước cam tươi sau khi vắt rất dễ thất thoát vitamin C do tiếp xúc với oxy, ánh sáng và nhiệt độ môi trường. Để giữ trọn dưỡng chất, người dùng cần rót đầy chai kín khí để đuổi oxy, dùng bình tối màu, giữ lạnh ở 2-4 độ C và nên uống hết trong vòng 4-6 giờ.
Nhiều người tin rằng cam là loại trái cây giàu vitamin C nhất, nhưng các nghiên cứu khoa học cho thấy ổi mới là "quán quân" thực sự. Tùy giống, hàm lượng vitamin C trong 100g ổi có thể cao gấp 3 đến 4 lần so với quả cam thông thường, đi kèm lượng chất xơ và chất chống oxy hóa dồi dào.
Nhiệt độ thanh trùng công nghiệp và thời gian lưu trữ khiến vitamin C trong nước cam đóng hộp bị biến tính đáng kể. Dù vẫn cung cấp năng lượng và chất lỏng, lượng vitamin C có hoạt tính sinh học trong sản phẩm này thấp hơn nhiều so với nước cam tươi vắt tại nhà.
Ăn nhiều bí đỏ, cà rốt có thể làm da ngả màu vàng cam do tích tụ sắc tố beta-carotene lành tính trong máu, hoàn toàn không gây tổn hại cho gan hay gây ngộ độc. Tình trạng này khác với bệnh hoàng đản do suy gan và sẽ tự hết khi bạn điều chỉnh lại chế độ ăn.
Cà rốt đỏ giàu lycopene hỗ trợ bảo vệ tim mạch, trong khi cà rốt vàng và cam lại vượt trội về lutein và beta-carotene tốt cho võng mạc mắt. Tùy mục tiêu tăng cường thị lực hay tuần hoàn, người ăn thực dưỡng có thể chọn loại củ phù hợp hoặc phối hợp cả hai để tối ưu hóa dưỡng chất.
Các nghiên cứu khoa học cho thấy chiết xuất từ cây trà (*Camellia sinensis*) có khả năng hỗ trợ giảm cholesterol toàn phần và LDL-C ở mức độ khiêm tốn nhờ cơ chế chống oxy hóa và hạn chế hấp thu chất béo. Tuy nhiên, kukicha chỉ đóng vai trò hỗ trợ sinh hoạt chứ không thể thay thế thuốc điều trị mỡ máu.
Nghiên cứu khoa học xác nhận các polyphenol trong lá trà *Camellia sinensis* (nguồn gốc của trà bancha) có khả năng ức chế vi khuẩn *Streptococcus mutans*, làm giảm hình thành mảng bám gây sâu răng. Dù vậy, nước trà chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thể thay thế việc chải răng cơ học mỗi ngày.
Trà cành kukicha thường được quảng bá là thức uống không chứa caffeine, nhưng thực tế cành và cọng của cây trà *Camellia sinensis* vẫn giữ lại một lượng nhỏ chất kích thích tự nhiên. Hiểu đúng nồng độ caffeine và cơ chế chiết xuất giúp bạn sử dụng loại trà này an toàn mà không lo mất ngủ.
Trà bancha và kukicha từ cây trà *Camellia sinensis* thường được coi là lành tính, nhưng việc tiêu thụ lượng lớn có thể gây rủi ro cho sức khỏe. Phụ nữ mang thai, người đang dùng thuốc điều trị, người có nguy cơ tổn thương gan hay rối loạn tiêu hóa cần thận trọng để tránh tương tác bất lợi.
Nhiều sách thực dưỡng ca ngợi củ ngưu bàng như bài thuốc ngừa ung thư, nhưng khoa học hiện chỉ ghi nhận hoạt chất arctigenin kìm hãm tế bào lạ trong ống nghiệm và chuột. Thức ăn này nhanh chóng bị phân hủy trong cơ thể, không thể thay thế các phác đồ y khoa chính thống.
Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy flavonoid trong quả cam đắng có tác dụng hỗ trợ cải thiện gan nhiễm mỡ thông qua cơ chế ức chế tổng hợp triglyceride và kích hoạt con đường chống oxy hóa tế bào. Dù mở ra nhiều tiềm năng sinh học, chiết xuất này chỉ đóng vai trò hỗ trợ và không thể thay thế lối sống lành mạnh hay phác đồ điều trị y khoa.
Người suy thận mạn cần hạn chế ăn mứt vỏ cam đắng do loại vỏ này chứa tự nhiên khoáng chất kali cùng lượng đường cao trong quá trình sên mứt. Khi chức năng lọc của thận đã suy giảm, lượng kali và đường dư thừa dễ tích tụ gây áp lực đào thải lớn và làm tăng nguy cơ biến chứng tim mạch nguy hiểm.
Hít tinh dầu hoa cam đắng (Neroli) khi chuyển dạ giúp kích thích hệ viền não bộ giải phóng chất an thần tự nhiên, hạ bớt lo âu và làm chậm đà tăng của cảm giác đau co thắt. Đây là giải pháp bổ trợ không xâm lấn, giúp sản phụ thư giãn và vượt cạn nhẹ nhàng hơn.
Ngâm bồn với tinh dầu lá cam đắng (Petitgrain) có thể hỗ trợ làm dịu nhịp tim tăng cao do căng thẳng nhờ cơ chế kích hoạt hệ thần kinh đối giao cảm qua khứu giác và làn da. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp thư giãn tự nhiên, không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Trà cam đắng chứa tinh dầu và alkaloid có thể kích thích co bóp ống tiêu hóa, hỗ trợ thúc đẩy lưu thông ở thể táo bón nhưng lại dễ làm trầm trọng thêm các cơn đau quặn và tiêu chảy ở người ruột kích thích thể tiêu chảy do cơ chế nhu động ruột giữa các phân nhóm hoàn toàn khác biệt.
Nước cất hoa cam đắng thường được phái đẹp dùng làm toner kiềm dầu và ngừa mụn nhờ hương thơm tự nhiên. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy nồng độ hoạt chất trong hydrosol rất thấp, không thể thay thế thuốc trị mụn hay làm co nhỏ lỗ chân lông, thậm chí còn dễ nhiễm khuẩn nếu bảo quản sai cách.
Vỏ cam đắng ngâm mật ong là mẹo giảm ho quen thuộc trong dân gian. Nghiên cứu hiện đại cho thấy tinh dầu và dịch chiết vỏ cam đắng có đặc tính kháng khuẩn, kháng nấm và chống phù nề cục bộ, nhưng chưa có bằng chứng chứng minh khả năng làm loãng hay long đờm trực tiếp.
Nhiều người có thói quen uống nước cam để tăng đề kháng khi ốm, kể cả lúc đang uống kháng sinh amoxicillin. Dù nước cam giàu dưỡng chất, độ axit tự nhiên và tính chất hóa học của nước quả họ cam chanh đòi hỏi người bệnh phải cẩn trọng về thời điểm sử dụng để tránh ảnh hưởng đến hiệu quả hấp thu thuốc.
