Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.834 bài, trang 15 trên 242
Lá dâu tằm không thể chữa khỏi dứt điểm bệnh tiểu đường như nhiều lời đồn đại. Khoa học chỉ công nhận loại thảo mộc này có hoạt chất hỗ trợ làm chậm hấp thu đường sau bữa ăn và cải thiện chuyển hóa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý bỏ phác đồ điều trị để dùng thảo dược.
Nhiều nghiên cứu lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng khẳng định chiết xuất xuyên tâm liên giúp giảm đáng kể triệu chứng ho, đau họng, nghẹt mũi do nhiễm trùng hô hấp trên và rút ngắn thời gian điều trị. Tuy nhiên, người bệnh cần nắm vững liều lượng khuyến cáo, hiểu rõ các giới hạn bằng chứng và lưu ý tương tác thuốc trước khi sử dụng.
Dầu mè chứa hoạt chất sesamin được chú ý nhờ tiềm năng hỗ trợ tim mạch. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện có về tác dụng hạ áp và bảo vệ mạch máu của sesamin chỉ mới được ghi nhận trên mô hình động vật thí nghiệm, hoàn toàn không thể thay thế phác đồ thuốc điều trị huyết áp ở người.
Xuyên tâm liên có thể hỗ trợ bảo vệ gan thận trước các tác nhân oxy hóa ở liều điều trị, nhưng các hoạt chất của cây đều chuyển hóa qua gan và đào thải qua thận. Dùng dược liệu này dài ngày mà không kiểm soát có thể gây quá tải bài tiết; người dùng chỉ nên sử dụng trong các đợt ngắn liên tục dưới 2 tuần.
Người đang uống thuốc hạ áp không nên dùng xoan nhừ thường xuyên hoặc dùng chiết xuất đậm đặc. Dù có hoạt tính sinh học, xoan nhừ chứa các hợp chất có thể gắn kết với thụ thể tim mạch, tiềm ẩn nguy cơ tương tác với thuốc điều trị nhưng chưa có thử nghiệm an toàn lâm sàng trên người bệnh.
Chiết xuất từ vỏ cây vối thuốc răng cưa (*Schima superba*) thể hiện hoạt tính ức chế nấm *Candida albicans* trong các thử nghiệm ống nghiệm nhờ cơ chế phá hủy màng tế bào. Dù vậy, các bằng chứng hiện tại mới dừng ở mức phòng thí nghiệm, chưa đủ cơ sở lâm sàng để khẳng định hiệu quả điều trị ngứa hay nấm da trên người.
Các nghiên cứu in vivo và in vitro bước đầu ghi nhận vỏ cây vừng xoan (*Careya arborea*) giàu polyphenol và flavonoid, hỗ trợ cải thiện các chỉ số sinh hóa và tổn thương gan trên mô hình động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người vẫn chưa được xác lập, người bệnh không nên tự ý sử dụng thay thuốc điều trị.
Các nghiên cứu thực nghiệm trên động vật cho thấy chiết xuất lá và vỏ thân cây vừng xoan có khả năng giảm tiết acid, tăng chất nhầy bảo vệ niêm mạc và ức chế phản ứng viêm. Tuy nhiên, dữ liệu này chưa được thử nghiệm trên người và hoàn toàn không thể thay thế các thuốc điều trị loét dạ dày chuẩn y khoa.
Wasabi được nhiều người truyền tai nhau là có thể diệt trừ vi khuẩn HP dạ dày nhờ vị cay nồng đặc trưng. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy đây chỉ là tin đồn vô căn cứ; hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh wasabi chữa được HP và loại gia vị này tuyệt đối không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Hạt vừng và dầu mè có bằng chứng lâm sàng giúp cải thiện nhẹ một số chỉ số như triglyceride hay cholesterol ở người rối loạn chuyển hóa. Tuy nhiên mức giảm thực tế khá khiêm tốn, không thể thay thế phác đồ điều trị mỡ máu của bác sĩ.
Tinh dầu và dịch chiết nụ vối thể hiện khả năng kháng khuẩn, kháng viêm rõ rệt trong các thử nghiệm ống nghiệm và mô hình động vật. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh nước vối chữa khỏi nhiễm trùng đường ruột hay thay thế được thuốc kháng sinh điều trị.
Wasabi thật mài từ củ *Wasabia japonica* chứa hoạt chất quý 6-MSITC có tác dụng điều hòa kháng viêm chuyên sâu, trong khi mù tạt tuýp công nghiệp chủ yếu làm từ cải ngựa trắng nhuộm phẩm màu chứa allyl isothiocyanate cay sốc. Sự khác biệt về thành phần mang lại trải nghiệm vị giác và giá trị sinh học hoàn toàn riêng biệt.
Vối thuốc (*Schima wallichii*) được ghi nhận có khả năng ức chế mạnh enzyme phân giải đường alpha-glucosidase trong ống nghiệm và an toàn trên chuột cống. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hạ đường huyết trên người vẫn chưa rõ ràng, người bệnh không được tự ý bỏ thuốc điều trị.
Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy chiết xuất vỏ lựu có khả năng kháng khuẩn, giảm tích tụ mảng bám và cải thiện viêm nướu tương đương chlorhexidine mà không gây ố men răng. Tuy nhiên, chế phẩm này chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thể thay thế việc vệ sinh cơ học và điều trị nha khoa.
Chiết xuất từ lá vẹt trụ (*Bruguiera cylindrica*) bước đầu cho thấy khả năng can thiệp màng sinh học vi khuẩn trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại rất hạn chế, kết quả trái chiều tùy chủng khuẩn, tuyệt đối chưa thể thay thế kháng sinh hay làm thuốc điều trị nhiễm trùng.
Các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng cho thấy chiết xuất vỏ lựu giàu polyphenol hỗ trợ cải thiện mỡ máu, giảm đường huyết và giảm viêm sau 8-10 tuần can thiệp. Tuy nhiên, đây chỉ là liệu pháp hỗ trợ trên lượng mẫu nhỏ, không thể thay thế đơn thuốc điều trị.
Chiết xuất lá vọt đồi cho thấy tiềm năng chống oxy hóa và giảm tổn thương gan do hóa chất độc hại trong các thử nghiệm trên chuột. Tuy nhiên, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, do đó người dân tuyệt đối không tự ý dùng loại cây này để thay thế các phác đồ điều trị bệnh gan.
Ngâm rửa bằng nước vỏ sồi là liệu pháp dân gian giúp làm se bề mặt, giảm tiết dịch và làm dịu cơn đau rát do trĩ hay viêm da nhẹ nhờ hàm lượng tannin dồi dào. Dù được Ủy ban Dược thảo Châu Âu (EMA) ghi nhận trong điều trị truyền thống, bằng chứng lâm sàng hiện đại còn hạn chế và người bệnh cần hiểu đúng giới hạn hỗ trợ của phương pháp này.
Nhiều người có thói quen giã nát lá vòi voi nhám đắp vào vết rách da để cầm máu và giảm sưng. Tuy nhiên, hành động này mang lại nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn và phơi nhiễm độc tố nguy hiểm qua vết thương hở, vượt xa những tiềm năng hỗ trợ điều trị mới chỉ được ghi nhận trên động vật.
Kết hợp thảo dược như vảy tê tê đẹp (Phyllodium pulchellum) với thuốc tây tiềm ẩn rủi ro tương tác qua enzyme cytochrome P450 ở gan. Sự can thiệp này có thể làm thay đổi nồng độ thuốc an thần, thuốc hạ áp trong máu, gây ngộ độc hoặc mất tác dụng điều trị.
