Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.836 bài, trang 24 trên 242
Nhiều nghiên cứu in vitro cho thấy tinh dầu tràm gió và hoạt chất 1,8-cineole có khả năng ức chế một số vi khuẩn gram dương gây bệnh hô hấp. Dẫu vậy, dữ liệu hiện tại mới dừng ở mức thử nghiệm phòng thí nghiệm và mô phỏng máy tính, hoàn toàn chưa đủ bằng chứng lâm sàng trên người để thay thế thuốc điều trị.
Nhiều người truyền tai nhau uống trà atiso đỏ (Hibiscus sabdariffa) để trị tăng huyết áp. Dữ liệu khoa học xác nhận thảo mộc này hỗ trợ giảm nhẹ chỉ số huyết áp tâm thu và tâm trương ở người tiền tăng huyết áp hoặc tăng huyết áp nhẹ, nhưng tuyệt đối không thể thay thế thuốc điều trị theo đơn của bác sĩ.
Flavonoid trong trà hoa vàng rất nhạy cảm với nhiệt độ cao và có nguy cơ bị biến tính khi pha sai cách. Việc điều chỉnh nước hãm ở mức khoảng 70–80 độ C thay vì dùng nước sôi 100 độ C sẽ giúp kích hoạt độ hòa tan tối đa mà không phá hủy các chất chống oxy hóa quý giá.
Cây trinh nữ là vị thuốc dân gian quen thuộc nhưng không thể dùng bừa bãi. Phụ nữ mang thai, người huyết áp thấp, người suy nhược tạng phủ thể hàn và bệnh nhân điều trị bệnh mạn tính tuyệt đối không nên tự ý dùng để tránh nguy cơ tụt huyết áp, sảy thai hoặc tổn thương tỳ vị.
Tiểu hồi cần (*Pimpinella anisum*) được chứng minh lâm sàng giúp giảm đáng kể mức độ khó tiêu chức năng sau ăn và đẩy nhanh thời gian lưu chuyển phân trong đại tràng. Sử dụng thảo mộc đúng liều lượng mang lại giải pháp hỗ trợ tống hơi, giảm trướng bụng an toàn nhưng không thay thế chỉ định điều trị của bác sĩ.
Nhiều phụ nữ tin dùng trinh nữ hoàng cung để chữa u xơ tử cung, song hiện chưa có bằng chứng thử nghiệm lâm sàng chất lượng cao chứng minh thảo dược này làm tiêu khối u. Người bệnh cần cảnh giác trước các lời đồn thổi để tránh chậm trễ điều trị y khoa.
Chiết xuất cây trang nước (*Nymphoides indica*) từng được phát hiện có hoạt tính ức chế enzyme tiêu hóa carbohydrate và chống glycat hóa trong ống nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng hạ đường huyết hiện mới dừng ở mức thí nghiệm sinh học sơ khai, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị đái tháo đường.
Cây tiểu thiệt gần đây được truyền tai có thể chữa khỏi viêm gan, song thực tế khoa học chỉ mới ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa trong ống nghiệm. Hiện chưa có bất kỳ bằng chứng lâm sàng nào trên người chứng minh loại thảo mộc này có thể điều trị hay chữa dứt điểm bệnh gan.
Tiểu hồi hương là gia vị quen thuộc nhưng mang hoạt tính sinh học giống estrogen mạnh mẽ. Bốn nhóm người gồm bệnh nhân mắc bệnh nhạy cảm với estrogen, phụ nữ mang thai, phụ nữ cho con bú và người dùng thuốc điều trị đặc biệt cần hết sức thận trọng, tránh tự ý dùng chiết xuất đậm đặc để không gặp tác dụng bất lợi.
Nhai hạt tiểu đậu khấu là mẹo dân gian phổ biến giúp thơm miệng, nhưng bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận chiết xuất thảo dược này hỗ trợ kháng viêm và ức chế vi khuẩn trong điều kiện phòng thí nghiệm. Việc nhai trực tiếp không thể thay thế việc vệ sinh răng miệng hay điều trị dứt điểm hôi miệng.
Tiểu đậu khấu xanh hỗ trợ làm giảm men gan ALT, hạ triglyceride và cải thiện tình trạng viêm ở bệnh nhân gan nhiễm mỡ thừa cân. Tuy nhiên, thảo mộc này không làm giảm cân nặng hay đảo ngược bệnh hoàn toàn, chỉ đóng vai trò hỗ trợ và không thể thay thế thuốc điều trị theo chỉ định y khoa.
Thủy xương bồ được xem là vị thuốc cổ truyền giúp tăng cường trí não, nhưng bằng chứng hiện đại mới dừng ở mô hình động vật và ống nghiệm. Chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận hiệu quả trên người, do đó người dùng không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Cây tiểu thiệt (*Microglossa pyrifolia*) cho thấy hoạt tính ức chế ký sinh trùng sốt rét rất mạnh trong các nghiên cứu ống nghiệm, kể cả chủng kháng thuốc. Tuy nhiên, hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người, người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thay thế phác đồ điều trị chuẩn của bác sĩ.
Uống tiểu hồi cùng lúc với kháng sinh ciprofloxacin có thể làm giảm mạnh sự hấp thu của thuốc trong đường ruột. Lượng cation kim loại dồi dào trong tiểu hồi sẽ tạo phức chelate khó hấp thu, khiến nồng độ kháng sinh sụt giảm nghiêm trọng và làm giảm hiệu quả điều trị nhiễm trùng.
Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy bột tiểu đậu khấu chỉ hỗ trợ giảm nhẹ huyết áp tâm trương khoảng 0,91 mmHg và không làm đổi huyết áp tâm thu. Do bằng chứng còn hạn chế với cỡ mẫu nhỏ, loại gia vị này không thể thay thế thuốc điều trị tăng huyết áp theo chỉ định y khoa.
Tiêu Tứ Xuyên cho thấy tiềm năng hạ đường huyết và cải thiện độ nhạy insulin trong các nghiên cứu trên chuột và tế bào. Tuy nhiên, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người; người bệnh tuyệt đối không dùng loại hạt gia vị này để thay thế thuốc điều trị đái tháo đường.
Tiêu lốt chứa piperine, hoạt chất có khả năng ức chế enzym chuyển hóa CYP3A4 và protein vận chuyển P-glycoprotein tại ruột và gan. Tác động này làm tăng lượng thuốc tây hấp thu vào máu, kéo dài thời gian lưu thuốc, dễ gây nguy cơ quá liều và độc tính nguy hiểm cho người đang điều trị bệnh.
Hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh tính an toàn và hiệu quả của dược liệu tiền hồ trên phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ. Do đó, hai nhóm đối tượng nhạy cảm này không nên tự ý sử dụng tiền hồ để trị viêm phế quản mà cần đi khám bác sĩ chuyên khoa để được hướng dẫn điều trị an toàn.
Tiết dê lá dày (*Pericampylus glaucus*) được y học cổ truyền dùng hạ sốt, kháng viêm, nhưng các nghiên cứu hiện đại mới ghi nhận hoạt tính ức chế enzyme gây viêm trong phòng thí nghiệm. Thảo dược này hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, tiềm ẩn độc tính tế bào nên không thể thay thế thuốc điều trị chuẩn.
Hạt tiêu giả và tiêu đen thuộc hai họ thực vật hoàn toàn khác biệt. Tiêu đen tạo vị cay nồng nhờ ancaloit piperine giàu khoáng chất, trong khi tiêu giả mang hương thơm dịu mát do chứa hàm lượng lớn monoterpene và biflavonoid kháng khuẩn, nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ kích ứng với người dị ứng họ điều.
