Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.517 bài, trang 31 trên 176
Cây Rì Việt không có khả năng chữa khỏi ung thư như các lời đồn thổi trên mạng xã hội. Các nghiên cứu hiện tại mới chỉ ghi nhận dịch chiết lá cây này được dùng tổng hợp hạt nano bạc hỗ trợ kháng khuẩn, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả điều trị khối u trên người.
Cây rút dại thường được truyền tai trong dân gian như bài thuốc lợi tiểu và bài sỏi thận hiệu quả. Tuy nhiên, y học hiện đại đến nay vẫn chưa ghi nhận bất kỳ nghiên cứu nào chứng minh tác dụng này, việc tự ý dùng thảo dược chưa kiểm chứng tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Quan niệm ăn thịt rắn biển giúp bổ thận tráng dương, tăng cường bản lĩnh phái mạnh được lưu truyền rộng rãi trong dân gian. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện tại chưa ghi nhận thử nghiệm nào trên người chứng minh tác dụng này. Thịt rắn biển thực chất chỉ là nguồn cung cấp đạm và chất béo thông thường.
Cây ráy leo lá rách thường được truyền miệng là vị thuốc chữa dứt điểm phong thấp, nhưng khoa học hiện nay chưa từng ghi nhận khả năng này. Các nghiên cứu thực tế mới chỉ dừng lại ở việc tìm kiếm hoạt chất chống sốt rét trong phòng thí nghiệm, hoàn toàn không có bằng chứng chữa khỏi viêm khớp ở người.
Nọc rắn hổ mang chứa các peptide có khả năng ức chế thụ thể đau và kháng viêm vượt trội trong các thử nghiệm tiền lâm sàng. Tuy nhiên, khoảng cách giữa liều giảm đau và liều kịch độc rất hẹp, việc tự ý dùng nọc rắn thô tiềm ẩn nguy cơ hoại tử, liệt và tử vong.
Đọt non ráy gai xào hoặc nấu canh là món ăn dân dã giàu hoạt chất sinh học, nhưng không nên ăn thường xuyên hằng ngày. Dù cây có đặc tính kháng viêm, chống oxy hóa, các dữ liệu khoa học hiện nay vẫn chưa xác lập ngưỡng an toàn dài hạn trên người, tiềm ẩn nguy cơ tích lũy chất nếu lạm dụng.
Chiết xuất từ lá các loài cây râm (Ligustrum) chứa nhiều hợp chất polyphenol và flavonoid với khả năng trung hòa gốc tự do tốt trong ống nghiệm. Dù vậy, dữ liệu khoa học hiện nay vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, đòi hỏi người dùng không tự ý lạm dụng để điều trị bệnh tật.
Hiện tượng sụt cân nhanh khi uống bột rùm nao truyền miệng thực chất là hậu quả của tình trạng tiêu chảy và mất nước cấp tính do tác dụng tẩy xổ mạnh của thảo dược, hoàn toàn không phải cơ chế tiêu hủy hay đốt mỡ thừa như nhiều người lầm tưởng.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước lá cây râm để thanh nhiệt, giải độc và trị bệnh. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở quy mô phòng thí nghiệm và trên động vật, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để chứng minh công dụng thực tế cũng như độ an toàn tuyệt đối.
Nghiên cứu ống nghiệm năm 2024 cho thấy tinh dầu rút dại ức chế mạnh tụ cầu vàng và vi khuẩn *Bacillus subtilis* nhờ chứa các hoạt chất như caryophyllene, linalool. Tuy nhiên, bằng chứng mới dừng ở mức sơ khởi trong phòng thí nghiệm, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người và không thể thay thế kháng sinh.
Trà râu mèo được chứng minh có tác dụng lợi tiểu và tăng thải trừ muối natri nhờ các hoạt chất như methoxy flavonoid và rosmarinic acid thông qua thụ thể adenosine A1. Tuy nhiên, thảo dược này vẫn bài xuất một lượng kali nhất định trong nước tiểu, đòi hỏi người dùng phải sử dụng thận trọng.
Nhiều bài thuốc dân gian truyền tai nhau dùng rùm nao đắp ngoài da để trị ngứa và nấm. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho thấy dịch chiết thô từ quả rùm nao không có tác dụng ức chế nấm men gây bệnh, việc tự ý bôi đắp có thể dẫn tới nhiễm trùng da nguy hiểm.
Nhiều người truyền tai nhau tác dụng kháng viêm kỳ diệu của rù rì sông, song các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ dừng lại ở quy mô tế bào và mô hình thực nghiệm trên chuột. Dược liệu này chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định khả năng điều trị viêm an toàn.
Sắc tố betalain tạo nên màu đỏ tươi trong quả Rì Việt sở hữu khả năng chống oxy hóa vượt trội hơn cả vitamin C trong điều kiện phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện nay chủ yếu mới dừng lại ở thử nghiệm ống nghiệm và hoạt chất này rất dễ bị phá hủy bởi nhiệt độ chế biến.
Râu mèo và Kim tiền thảo đều giúp ức chế kết tinh sỏi canxi oxalat, nhưng cơ chế chuyên biệt khác nhau. Râu mèo nổi trội ở khả năng tăng dòng nước tiểu và đào thải natri, trong khi Kim tiền thảo mạnh về giảm kết tụ tinh thể, giảm oxalat niệu và chống viêm tổn thương thận.
Quan niệm đọt non ráng lông lành tính hơn lá già là sai lầm; thực tế khoa học chứng minh đọt non chứa nồng độ ptaquiloside cao vượt trội, giảm tới hơn 95% khi lá trưởng thành. Độc chất này có khả năng gây đứt gãy DNA, làm tăng nguy cơ tổn thương tế bào và biến đổi cấu trúc nhiễm sắc thể.
Taccalonolide chiết xuất từ cây râu hùm có cơ chế làm bền vi ống tương tự thuốc paclitaxel và khắc phục hiện tượng kháng thuốc trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện nay mới dừng ở mức tế bào nuôi cấy và động vật, người dân không nên tự ý dùng cây thô để chữa bệnh.
Cảm giác bỏng rát buốt miệng khi cắn phải cây ráy bắt nguồn từ các tinh thể canxi oxalat hình kim (raphide) có rãnh và ngạnh sắc nhọn. Cấu trúc này đâm rách niêm mạc, đồng thời dẫn truyền độc tố proteinase và lectin vào sâu mô mềm gây phù nề, viêm đau dữ dội.
Ráng lông là loại rau dại quen thuộc ở nhiều vùng đồi núi, nhưng các nghiên cứu khoa học cho thấy cây chứa độc tố ptaquiloside và enzyme thiaminase. Việc tiêu thụ định kỳ tiềm ẩn nguy cơ thiếu hụt vitamin B1, tổn thương DNA, ức chế miễn dịch và làm tăng rủi ro ung thư tích lũy.
Ăn ráng lông sống gây thiếu vitamin B1 do cây chứa enzym thiaminase trực tiếp phân hủy thiamine. Dù nhiệt độ cao khi nấu chín giúp vô hiệu hóa men này, ráng lông vẫn chứa độc chất ptaquiloside có nguy cơ gây ung thư, đòi hỏi người tiêu dùng phải hết sức cẩn trọng.
