Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.517 bài, trang 32 trên 176
Nhiều người truyền tai nhau uống nước ráy gai để hạ men gan cấp tốc. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận tác dụng bảo vệ tế bào gan của chiết xuất thảo mộc này trên chuột thí nghiệm, hoàn toàn thiếu dữ liệu lâm sàng chứng minh hiệu quả và độ an toàn ở người.
Cây rung quả nhỏ được dân gian dùng để hạ sốt, trị sưng đau. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận tác dụng kháng viêm và lợi tiểu trên mô hình tế bào và động vật gặm nhấm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả trên cơ thể người.
Ruối leo thường được truyền tai như vị thuốc dân gian giúp xoa dịu đau nhức xương khớp. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay chỉ mới ghi nhận hoạt tính kháng viêm bước đầu trên mô hình tế bào, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng và không thể thay thế thuốc chữa bệnh khớp.
Ráng trắc (cây tóc thần vệ nữ) thường được truyền tai như bài thuốc tự nhiên hỗ trợ hạ đường huyết. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy tác động kiểm soát glucose của dược liệu này mới dừng lại ở thử nghiệm ống nghiệm và động vật, chưa đủ dữ liệu lâm sàng trên người.
Rung quả nhỏ được đồn thổi có khả năng giải độc và bảo vệ gan mạnh mẽ. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng ở mức mô phỏng máy tính và thí nghiệm kháng viêm, lợi tiểu trên chuột, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận hiệu quả trên gan người.
Các bộ phận từ rái cá lâu nay thường được đồn thổi như những bài thuốc quý chữa nhiều bệnh mãn tính. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận rái cá ở góc độ sinh thái và sinh học phân tử, hoàn toàn không có bất kỳ dữ liệu y học thực chứng nào chứng minh loài này có tác dụng chữa bệnh.
Rong bún ruột (*Ulva intestinalis*) giàu dinh dưỡng và polysacarit sunfat chống oxy hóa nhưng thường bám cát, muối mặn tự nhiên. Biết cách ngâm rửa xả mặn và hạn chế đun sôi nhiệt độ cao giúp bảo toàn tối đa chất xơ hòa tan cùng dưỡng chất quý giá trong bữa ăn hàng ngày.
Rong bún ruột là thực phẩm biển thanh mát nhưng tiềm ẩn hàm lượng natri và iod tự nhiên đáng kể. Ba nhóm người gồm bệnh nhân tuyến giáp, người tăng huyết áp và người suy giảm chức năng thận cần hết sức thận trọng khi ăn để tránh nguy cơ rối loạn chuyển hóa và quá tải muối khoáng.
Naringin trong ráng bay được chứng minh có khả năng ức chế mạnh các cytokin gây viêm và giảm sưng phù trên các mô hình động vật thực nghiệm. Tuy nhiên, hàm lượng hoạt chất này trong thân rễ khá thấp và các bằng chứng hiện tại vẫn chưa đủ dữ liệu thử nghiệm lâm sàng để thay thế thuốc điều trị ở người.
Rong mơ nhiệt đới (*Sargassum*) và rong wakame (*Undaria pinnatifida*) đều là nguồn rong nâu dồi dào dinh dưỡng. Nghiên cứu cho thấy rong mơ nổi bật với chuỗi polysaccharide có hoạt tính kháng glycat hóa cao, trong khi rong wakame chứa các polyphenol dọn gốc tự do mạnh mẽ và giàu sterol tự nhiên theo mùa thu hoạch.
Phụ nữ mang thai và đang cho con bú tuyệt đối không nên dùng cây rung quả nhỏ. Hiện nay, y học chưa có bất kỳ nghiên cứu nào chứng minh tính an toàn của loài cây này trên thai kỳ; việc tự ý sử dụng tiềm ẩn nhiều nguy cơ khó lường cho sức khỏe mẹ và thai nhi.
Cỏ ba lá đỏ chứa nhiều isoflavone thuộc nhóm phytoestrogen, khiến nhiều người lo ngại kích thích khối u phụ thuộc nội tiết. Tuy nhiên, các nghiên cứu tiền lâm sàng hiện nay cho thấy chiết xuất loài thảo dược này không kích thích phát triển tế bào ung thư vú, mà hỗ trợ ức chế tăng sinh và kích hoạt quá trình tự hủy tế bào.
Nhiều lời đồn cho rằng ăn riềng nếp thường xuyên giúp hạ đường huyết và đẩy lùi tiểu đường. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy các hoạt chất trong dịch chiết riềng nếp mới chỉ thể hiện khả năng ức chế enzyme tiêu hóa carbohydrate và hỗ trợ tiết insulin trên tế bào và mô hình động vật, chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận hiệu quả chữa bệnh ở người.
Fucoidan chiết xuất từ rong mơ ghi nhận khả năng chống oxy hóa, kích hoạt tế bào ung thư tự chết và ức chế di căn trong ống nghiệm. Dù vậy, các bằng chứng hiện nay mới dừng ở mức tế bào nuôi cấy và mỡ máu động vật, chưa đủ dữ liệu lâm sàng để khẳng định hiệu quả ngừa ung thư trên người.
Rung quả nhỏ (*Rungia pectinata*) và *Rungia repens* cùng thuộc chi Rungia nhưng khác biệt về hình thái thân và công dụng. Rung quả nhỏ có thân phân nhánh mọc đứng hoặc bò, nổi bật với khả năng kháng viêm và hạ sốt; trong khi *Rungia repens* là loài cỏ mọc rạp sát đất, có tác dụng lợi tiểu và thải trừ điện giải mạnh hơn.
Rau đắng đất từ lâu được dân gian tin dùng để giải độc gan và hạ men gan. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay về saponin và triterpenoid trong loại rau này chỉ mới dừng ở thử nghiệm trong ống nghiệm và động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận công dụng bảo vệ gan trên người.
Rong nho chứa nhiều chất chống oxy hóa và polysaccharide có tiềm năng hỗ trợ chuyển hóa năng lượng. Tuy nhiên, các bằng chứng hạ đường huyết và cải thiện độ nhạy insulin hiện nay mới chỉ được ghi nhận trong phòng thí nghiệm trên mô hình tế bào và động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng đối chứng trên người.
Nhiều lời truyền miệng cho rằng uống nước sắc lá re rừng giúp hạ đường huyết hiệu quả. Tuy nhiên, các dữ liệu khoa học hiện nay về chi Re rừng (*Neocinnamomum*) chỉ tập trung vào di truyền thực vật và xua đuổi côn trùng, chưa có nghiên cứu nào chứng minh tác dụng hạ đường huyết hay ức chế men alpha-glucosidase.
Re rừng được sử dụng trong một số bài thuốc dân gian, nhưng dữ liệu an toàn lâm sàng hiện nay vẫn còn hạn chế. Phụ nữ mang thai, phụ nữ cho con bú, trẻ nhỏ và người dễ dị ứng tinh dầu cần hết sức thận trọng, tránh tự ý sử dụng thảo dược này để phòng ngừa nguy cơ ngộ độc.
Hạt rau đắng lông từ lâu được dùng trị sán trong dân gian tại Ethiopia, nhưng đến nay vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người xác nhận hiệu quả và độ an toàn. Dữ liệu khoa học hiện chỉ dừng lại ở thử nghiệm trên động vật và tế bào trong phòng thí nghiệm.
