Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.840 bài, trang 94 trên 242
Các thử nghiệm lâm sàng xác nhận ăn quả óc chó mỗi ngày giúp giảm nhẹ đến trung bình chỉ số cholesterol toàn phần và LDL-cholesterol xấu. Tuy nhiên, loại hạt này chỉ đóng vai trò hỗ trợ chế độ ăn lành mạnh, không thể thay thế thuốc điều trị mỡ máu chuyên khoa.
Nhai hạt cô la được đồn thổi giúp tăng chuyển hóa và giảm cân, nhưng bằng chứng khoa học hiện nay chủ yếu dừng lại trên động vật và thiếu thử nghiệm lâm sàng trên người. Lạm dụng loại hạt này còn tiềm ẩn nguy cơ viêm loét dạ dày, suy giảm chất lượng tinh trùng và tương tác bất lợi với thuốc điều trị.
Cóc mẵn là vị thuốc dân gian quen thuộc trị viêm mũi, ho, nhưng các hợp chất tự nhiên trong thảo dược có thể can thiệp vào men gan Cytochrome P450, làm thay đổi nồng độ thuốc tây trong máu, đặc biệt nguy hiểm với nhóm thuốc chống đông máu hoặc thuốc điều trị ung thư.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng trên chuột xác nhận chiết xuất từ cụm hoa và thân cây tiểu kế giúp hạ men gan, giảm peroxy hóa lipid và bảo vệ mô gan trước độc chất CCl4. Tuy nhiên, bằng chứng trên người hiện chưa có, người dùng không nên tùy tiện sử dụng thay thế thuốc điều trị.
Quan niệm uống nước cây cỏ cò thay thuốc trị viêm họng là sai lầm. Khoa học hiện chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả thay thế của loài cây này. Tự ý bỏ phác đồ điều trị chuẩn khiến bệnh dễ chuyển mạn tính và tiềm ẩn biến chứng nguy hiểm.
Uống nước sắc lá hoặc vỏ cây vú sữa khi đang dùng metformin hoặc tiêm insulin có thể gây nguy hiểm do tương tác cộng dồn làm tụt đường huyết quá mức. Người bệnh đái tháo đường cần hiểu rõ cơ chế tương tác thảo dược - thuốc và tuyệt đối không tự ý kết hợp điều trị khi chưa có ý kiến của bác sĩ.
Các lời đồn về cây thằn lằn chữa đái tháo đường hiện chỉ dựa trên nghiên cứu tiền lâm sàng trên chuột cống, hoàn toàn chưa có thử nghiệm trên người. Người bệnh không được tự ý dùng nước sắc thảo dược này thay thế phác đồ điều trị y tế vì tiềm ẩn nhiều rủi ro sức khỏe.
Nghiên cứu thực nghiệm ghi nhận tắc kè đá có tiềm năng giảm cytokine tiền viêm và hạn chế hủy sụn khớp gối ở động vật. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên thoái hóa khớp gối người còn rất hạn chế, người bệnh chỉ nên xem đây là biện pháp hỗ trợ và không thay thế thuốc điều trị.
Shikonin từ rễ cây tử thảo thể hiện hoạt tính kháng viêm và chống tăng sinh tế bào rõ rệt trên các mô hình thí nghiệm. Tuy nhiên, do sinh khả dụng kém, độc tính tiềm ẩn trên thận và thiếu dữ liệu thử nghiệm lâm sàng, hoạt chất này hiện chưa đủ cơ sở khoa học để coi là thuốc điều trị ung thư.
Các chiết xuất từ vỏ và hạt vú sữa ghi nhận khả năng tăng tiết dịch nhầy và bảo vệ niêm mạc dạ dày trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, đây mới là thử nghiệm trên động vật, không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Người bị bệnh trĩ và táo bón ăn hoa thiên lý mang lại nhiều lợi ích nhờ cung cấp chất xơ tự nhiên, hỗ trợ làm mềm phân và kích thích nhu động ruột. Tuy nhiên, thiên lý chỉ là thực phẩm hỗ trợ dinh dưỡng ban đầu, hoàn toàn không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa khi bệnh diễn tiến nặng.
Cao tử thảo và thuốc mỡ Shiunko chứa các hoạt chất giúp kích thích tái tạo tế bào, tăng sinh collagen và giảm viêm. Tuy nhiên, phần lớn bằng chứng hiện tại mới dừng ở thử nghiệm tế bào và động vật gặm nhấm, chưa đủ dữ liệu lâm sàng để thay thế phác đồ điều trị bỏng chuẩn y khoa.
Tự ý uống nước lá trứng cá khi đang dùng thuốc điều trị tiểu đường như metformin hay insulin tiềm ẩn nguy cơ hạ đường huyết đột ngột do tương tác hiệp đồng. Người bệnh cần hiểu rõ bằng chứng khoa học và tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa để phòng tránh các biến cố đe dọa tính mạng.
Cốt toái bổ (tắc kè đá) được chứng minh giúp làm giảm mất xương, cải thiện mật độ và sức bền xương ở chuột thí nghiệm, đồng thời bước đầu cho thấy hiệu quả cải thiện mật độ xương trên phụ nữ mãn kinh. Thảo dược này là liệu pháp hỗ trợ tiềm năng nhưng không thể thay thế phác đồ điều trị loãng xương chuẩn.
Uống nước lá tiểu kế giúp hạ huyết áp là thông tin chưa có căn cứ khoa học. Các nghiên cứu hiện đại về chiết xuất chi thực vật này mới dừng ở mức thực nghiệm trong phòng thí nghiệm, hoàn toàn thiếu thử nghiệm lâm sàng trên người; người bệnh tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc điều trị.
Chiết xuất polyphenol từ quả sơ ri cho thấy khả năng ức chế enzyme alpha-glucosidase và giảm hấp thu đường sau ăn trong các nghiên cứu tiền lâm sàng trên tế bào và động vật. Dù vậy, hiện chưa có bằng chứng thử nghiệm trên người và hoạt chất này không thể thay thế các thuốc điều trị đái tháo đường tiêu chuẩn.
Được dân gian tôn vinh là "hoàng kỳ nam", cây vú bò sở hữu lượng lớn flavonoid, polyphenol với tác dụng chống oxy hóa và bảo vệ tế bào gan. Tuy nhiên, bản chất hóa học của vị thuốc này hoàn toàn khác biệt với hoàng kỳ, người dùng không nên tùy tiện thay thế trong điều trị.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất quả và lá cây sổ (*Dillenia indica*) có khả năng ức chế enzym alpha-glucosidase và hỗ trợ hạ đường huyết trên động vật. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng trên người để xác nhận hiệu quả điều trị đái tháo đường thay thế thuốc y học hiện đại.
Uống nước lá trứng cá chữa tiểu đường là kinh nghiệm truyền miệng phổ biến, nhưng các dữ liệu y khoa hiện tại mới chỉ ghi nhận tác dụng hạ đường huyết trên động vật thí nghiệm. Chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người xác thực hiệu quả này, do đó người bệnh không nên tự ý bỏ thuốc điều trị.
Uống trà sả cùng lúc với thuốc điều trị huyết áp hoặc thuốc lợi tiểu có thể làm tăng nguy cơ hạ huyết áp quá mức và mất cân bằng điện giải. Người đang dùng các nhóm thuốc này cần thận trọng, tránh tự ý dùng sả liều cao mỗi ngày để phòng ngừa biến chứng tim mạch.
